List do Hebrajczyków 11:17 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset zestawia obok siebie dwie rzeczy, które trudno zmieścić w jednym sercu: próbę i obietnicę. Abraham został wystawiony na próbę, a jednocześnie był tym, który otrzymał obietnicę. Syn, przez którego miało przyjść potomstwo, miał zostać złożony na ofiarę. Ciężar tego obrazu jest ogromny, bo to, co nadzieja trzymała w rękach, zdawało się wymykać właśnie wtedy, gdy trzeba było to oddać. Warto zauważyć, że List do Hebrajczyków 11:17 nie mówi, że Abraham przestał czuć ból albo że wszystko wyjaśniło się, zanim wyruszył w drogę. Mówi o wierze, która trwa w środku napięcia. Kolejne wersety, List do Hebrajczyków 11:18 i 11:19, dodają, że patriarcha pomyślał, iż Bóg potrafi wskrzesić nawet umarłych, dlatego mógł odzyskać syna jako obraz śmierci i zmartwychwstania Chrystusa. Ta myśl nie zdejmuje z niego ciężaru, ale pokazuje, że jego zaufanie sięgało dalej niż to, co widział. Najbardziej poruszające w tym fragmencie jest to, że wiara nie zostaje tu przedstawiona jako wolność od napięcia, lecz jako sposób stania w nim przed Bogiem.

W tym wersecie wiara Abrahama nie oznacza, że próba była łatwa ani że obietnica przestała mieć znaczenie. Napięcie leży właśnie między nimi: Izaak jest synem, przez którego — jak przypomina dalszy ciąg — miało przyjść potomstwo, a jednak Abraham składa go w ofierze. Autor Listu do Hebrajczyków nie przedstawia tego jako obojętności wobec dziecka, lecz jako zaufanie Bogu, którego obietnica wydaje się zagrożona. To napięcie wpisuje się w rozdział mówiący o wierze jako ufności wobec tego, czego jeszcze nie widać. Określenie „jedynego syna” podkreśla tu wyjątkową rolę Izaaka jako syna obietnicy, nie zaś pełny opis wszystkich relacji rodzinnych Abrahama. Werset 19 dopowiada tok myślenia Abrahama: uznał, że Bóg może wskrzesić umarłych. Wiara nie polega więc na tym, że Abraham znał sposób rozwiązania próby. Ufał, że Bóg pozostaje wierny nawet wtedy, gdy nie widzi, jak obietnica może się spełnić. Ten tekst nie daje ogólnego przyzwolenia na krzywdzenie dzieci ani nie ustanawia takiej próby dla innych. Ukazuje szczególną historię Abrahama, a zarazem kieruje uwagę ku Bogu, dla którego śmierć nie musi oznaczać końca obietnicy.

Ten werset przedstawia człowieka, który miał w ręku obietnicę i równocześnie został wystawiony na próbę. Abraham nie oddał na ofiarę kogoś obcego. Oddał jedynego syna, właśnie tego, przez którego miała się spełnić obietnica. Napięcie jest ogromne, bo dar i żądanie wydawały się nie do pogodzenia. Księga Rodzaju opisuje to wydarzenie szczegółowo, ale List do Hebrajczyków wskazuje na sposób myślenia, który dał Abrahamowi siłę. Według 11:19 uznał, że Bóg potrafi wskrzesić nawet umarłych. Jego wiara nie polegała więc na tym, że rozumiał wszystko. Polegała na zaufaniu Temu, który obiecał. Ta perspektywa ma wymiar bardzo praktyczny. Ktoś, kto musi oddać coś cennego, na przykład pracę, której się poświęcał, czy plan, na którym budował przyszłość, potrzebuje kotwicy większej niż własne zrozumienie. Abraham trzymał się obietnicy, a nie wyjaśnienia. Tekst nie obiecuje, że każda próba zakończy się tak jak ta. Pokazuje jednak, że Bóg dotrzymuje słowa, nawet wtedy, gdy droga do jego realizacji prowadzi przez utratę tego, co najdroższe.

Na tym zdaniu wiara staje przed tajemnicą, której nie da się wygładzić: Abraham ofiaruje Izaaka, jedynego syna, a zarazem nosiciela obietnicy. Nie jest to pochwała cierpienia ani zachęta, by naśladować taki czyn. List ukazuje próbę Abrahama i jego zaufanie Bogu, który zapowiedział, że potomstwo będzie pochodzić od Izaaka. Obietnica i zagrożenie spotykają się tu w jednym, trudnym momencie. Abraham nie widzi, jak Bóg mógłby dochować słowa, jeśli Izaak umrze. Dalszy werset mówi, że uznał, iż Bóg może wskrzesić umarłych. Wiara nie usuwa więc sprzeczności z pola widzenia; opiera się na wierności Boga, także tam, gdzie rozwiązanie pozostaje niewidoczne. W szerszym obrazie tego rozdziału patriarchowie umierają, nie otrzymawszy w pełni obietnic, i szukają ojczyzny niebieskiej. Ich życie nie zamyka się w tym, co zdążyli zobaczyć. Historia Izaaka staje się ponadto podobieństwem śmierci i zmartwychwstania Chrystusa, jak wyjaśnia następny werset. W tej perspektywie nadzieja Abrahama nie polega na pewności, że nic nie zostanie utracone, lecz na zaufaniu, że śmierć nie wyznacza Bogu granicy.