List do Hebrajczyków 11:13 – znaczenie i zastosowanie

Ten fragment mówi o ludziach, którzy odeszli, nie zobaczywszy spełnienia obietnic. Ich wiara nie doczekała się nagrody na ziemi tak, jak się spodziewali, a jednak autor opisuje ich jako tych, którzy „patrzyli na to z daleka i pozdrawiali”. Słowo „pozdrawiali” przypomina gest kogoś, kto widzi bliskich na horyzoncie i macha do nich, choć jeszcze się nie spotkali. Jest w tym coś bardzo ludzkiego, bo tęsknota nie gaśnie tylko dlatego, że czekanie trwa za długo. Najbardziej porusza mnie określenie siebie „za gości i pielgrzymów na tej ziemi”. Gość nie zakłada, że miejsce, w którym przebywa, będzie jego domem na zawsze, a pielgrzym idzie ku czemuś, czego jeszcze nie dotknął. Ta perspektywa nie odbiera ziemi wartości, lecz pozwala ją przeżywać bez złudzenia, że wszystko musi się spełnić tu i teraz. W Liście do Hebrajczyków 11:16 czytamy, że szukali lepszej ojczyzny, i że Bóg „nie wstydzi się nosić imienia ich Boga”, bo przygotował im miasto. Warto zauważyć, że fragment nie mówi o obietnicy przepadłej. Według Listu do Hebrajczyków 11:1 wiara jest poręką tych dóbr, których się spodziewamy, więc czekanie nie jest pustką.

Autor Listu do Hebrajczyków nie przedstawia wiary jako pewności, że obietnica spełni się jeszcze za życia. Werset mówi o ludziach, którzy umarli, nie osiągnąwszy tego, co im obiecano. Nie oznacza to jednak, że ich zaufanie okazało się daremne. Tekst nie utożsamia wiary z szybkim dowodem sukcesu. Patrzyli na spełnienie z daleka i witali je jak rzeczywistość, której jeszcze nie posiadali, lecz której oczekiwali od Boga. W rozdziale mowa między innymi o Abrahamie, Izaaku i Jakubie: mieszkali w Ziemi Obiecanej jak przybysze, a Abraham oczekiwał miasta, którego budowniczym jest Bóg. Dlatego określenie „goście i pielgrzymi” nie oznacza pogardy dla ziemskiego życia ani ucieczki od niego. Opisuje ich położenie: obietnica była prawdziwa, ale jej pełnia wykraczała poza to, co mogli zobaczyć i posiąść. Kluczowe jest tu rozróżnienie między otrzymaniem obietnicy a życiem w wierze ku jej spełnieniu. Wiara nie usuwa odległości między słowem Boga a jego widzialnym wypełnieniem. Pozwala jednak traktować tę obietnicę jako wiarygodną już teraz. W tym sensie pielgrzymowanie patriarchów jest świadectwem nadziei, która nie zależy od natychmiastowego rezultatu.

Ludzie opisani w tym fragmencie nie zobaczyli wszystkiego, na co czekali. Mimo to tekst mówi: „W wierze umarli oni wszyscy”. Ich wierność nie zależała więc od tego, czy obietnica już się spełniła. Patrzyli na nią z daleka i pozdrawiali ją. Ta postawa ma konkretne skutki w codzienności. Ktoś może prowadzić dom przez lata, zanim zobaczy owoce modlitw za dzieci. Inny człowiek może pracować uczciwie, a awans wciąż nie nadchodzi. Wiara nie musi wtedy zamieniać się w udawanie, że wszystko już jest. Może oznaczać wierne, cierpliwe dobro wykonywane dziś. Określenie „gości i pielgrzymów” dobrze to oddaje. Pielgrzym idzie wyznaczoną drogą, nie zakłada w obcym miejscu stałego domu i nie traktuje każdego postoju jako celu. Nie oznacza to obojętności wobec świata. Oznacza raczej, że ziemskie plany zajmują właściwe miejsce. Fragment nie daje gotowej odpowiedzi na każde cierpienie. Pokazuje jednak, że nadzieja może być prawdziwa również wtedy, gdy wynik jeszcze nie przyszedł, a droga wciąż prowadzi dalej.

Werset z Listu do Hebrajczyków 11:13 zatrzymuje wzrok przy napięciu, którego wiara nie usuwa: obietnica pozostaje niespełniona w doczesnym życiu, a jednak ci, którym ją dano, umierają ufając Bogu. Nie oglądają jej spełnienia, lecz widzą je z daleka i witają jak rzeczywistość, ku której zwrócone jest ich życie. To nie jest wiara oparta na posiadaniu wszystkiego, czego się pragnie. Jej wzrok sięga dalej niż czas, w którym można zobaczyć owoce własnej wierności. Abraham mieszkał w namiotach w Ziemi Obiecanej, a mimo to oczekiwał miasta, którego budowniczym jest Bóg. Namiot staje się tu obrazem życia prawdziwego, lecz nie ostatecznego miejsca. Nazywanie siebie gośćmi i pielgrzymami nie oznacza odrzucenia ziemi ani codziennych więzi. Odsłania raczej, że żadna ziemska siedziba nie może pomieścić całej nadziei człowieka. Wierność może więc trwać także wtedy, gdy obiecane dobro nie staje się widzialne przed śmiercią. Ten werset nie obiecuje łatwego spełnienia każdej nadziei; ukazuje ludzi, którzy zaufali obietnicy bardziej niż granicom własnego życia.