Księga Rodzaju 5:3 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki werset przypomina o czymś bardzo osobistym: po stu trzydziestu latach Adam doczekał się syna, „podobnego do niego jako jego obraz”. Autor nie opisuje radości ani zmęczenia tego ojca, ale słowo „podobny” niesie ciepło rodzinnego rysu, który rozpoznaje się w twarzy i w sposobie bycia. Warto zestawić go z tym, co zapisano w Księdze Rodzaju 5:1 o stworzeniu człowieka na podobieństwo Boga. Ten sam język obrazu wraca tutaj, już w linii rodzinnej. Tekst nie wyjaśnia, jak obraz przechodzi z jednego pokolenia na kolejne, i nie opisuje, czym to podobieństwo jest w głębi człowieka. Pokazuje natomiast zwykłe, ludzkie dziedzictwo, które zostaje wpisane w rodzinę i widać je w kolejnym pokoleniu. Narrator zatrzymuje się przy Secie, choć Adam miał także inne dzieci, i to wyróżnienie nadaje rodowodowi konkretną twarz. Imię tego syna staje się pierwszym ogniwem, na którym opiera się dalsza historia, a lista pokoleń zaczyna przypominać zbiór żywych ludzi, a nie tylko zapis dat.

W Księdze Rodzaju 5:3 pojawia się zdanie podobne do wcześniejszego opisu stworzenia, ale z istotną różnicą. O Adamie napisano, że jego syn był „podobny do niego jako jego obraz”. Kilka wersetów wcześniej człowiek został nazwany stworzonym na podobieństwo Boga. Tekst zestawia więc Boże stworzenie człowieka z przekazywaniem życia w ludzkiej rodzinie: Set należy do tej samej ludzkiej historii, a zarazem jest synem Adama, nie kolejnym początkiem ludzkości. To podobieństwo nie oznacza, że Set jest równy Adamowi pod każdym względem ani że werset opisuje jego charakter. Mówi o więzi pochodzenia i ciągłości pokoleń. Adam nadaje synowi imię; po nim rodzą się kolejni synowie i córki. Wzmianka o imieniu nie jest ozdobnym szczegółem: osadza przekazanie życia w konkretnej relacji ojca i syna. Jednak ciągłość ta nie znosi kruchości. Rozdział podaje wiek Adama, wspomina jego potomstwo, a następnie stwierdza, że umarł. Werset o narodzinach Seta należy więc do opowieści, która łączy przekazywanie życia z granicą śmierci. Nie obiecuje, że każde pokolenie uniknie tej granicy; pokazuje, że historia człowieka rozwija się dalej, choć Adam nie żyje wiecznie.

Zdanie to łączy dwa pokolenia. Według Księgi Rodzaju 5:1-2 Bóg stworzył człowieka na swoje podobieństwo. Tutaj ten sam język pojawia się przy Adamie, który rodzi syna „podobnego do niego jako jego obraz”. Podobieństwo przechodzi więc z ojca na dziecko. Warto zauważyć, czego ten werset nie opisuje. Nie mówi, jakim człowiekiem był Set ani jak wyglądało jego wychowanie. Skupia się na ciągłości rodu. Rodowód biegnie dalej, a z każdym pokoleniem pojawia się kolejne imię i kolejna data. Fragment przypomina także o granicy życia. Adam przeżył dziewięćset trzydzieści lat, a potem umarł (Księga Rodzaju 5:5). Podobieństwo przechodzi na syna, a sam ojciec odchodzi. Pokolenia następują po sobie, a obraz, który człowiek otrzymał od Boga, zostaje przekazany dalej. Set otrzymuje imię i miejsce w rodowodzie. Ten dar jest zwyczajny i zarazem wielki: człowiek przekazuje życie, a razem z nim nosi w sobie coś, co pochodzi od Boga.

W rodowodzie, który zaczyna się od przypomnienia, że Bóg stworzył człowieka na swoje podobieństwo, pojawia się bliska, ludzka więź: Set jest podobny do Adama, „jako jego obraz”. Podobieństwo nie zaciera różnicy między ojcem a synem. Oznacza ciągłość życia, które przechodzi z jednego pokolenia w następne, choć każde z nich ma własne miejsce w historii. Adam ma sto trzydzieści lat, gdy rodzi mu się Set. Biblia nie wyjaśnia, co działo się w tym czasie ani dlaczego syn otrzymał właśnie to imię. Nie warto dopowiadać brakującej opowieści. Wystarczy dostrzec, że po długim czasie pojawia się nowe życie, a wraz z nim ktoś podobny do ojca, lecz niebędący nim. Dalsze wersety mówią, że Adam miał jeszcze synów i córki, a jego życie dobiegło kresu. Narodziny nie unieważniają więc śmierci, ale śmierć nie jest jedynym słowem tego rodowodu. Set niesie dalej ludzkie życie, zakorzenione w stworzeniu Boga i przekazywane w zwyczajnej więzi rodzinnej. W tej krótkiej wzmiance wieczność nie zostaje obiecana przez samo podobieństwo; widoczna jest raczej godność życia, które trwa przez pokolenia, choć żadne z nich nie trwa bez końca.