Księga Rodzaju 46:4 – znaczenie i zastosowanie

Te słowa padają w nocnym widzeniu, gdy Jakub, nazwany tu Izraelem, szykuje się do drogi do Egiptu. W Księdze Rodzaju 46:3 Bóg mówi do niego wprost: „Idź bez obawy”, co pokazuje, że przed nim stoi wyprawa pełna niepewności. W tej chwili wypowiedziana zostaje obietnica, która dotyczy nie tylko samej drogi: „Ja pójdę tam z tobą i Ja stamtąd cię wyprowadzę, a Józef zamknie ci oczy”. Słowa te obejmują cały ruch życia, od wyjścia z Beer-Szeby aż po koniec. Obecność Boża towarzyszy wędrowcowi w drodze, a zapowiedź wyprowadzenia „stamtąd” mówi o wyjściu z obcej ziemi. Ostatni gest, zamknięcie oczu przez syna, pokazuje, że bliskość ludzka także wchodzi w tę historię jako dar. Obietnica została wypowiedziana do jednego człowieka w określonej sytuacji i nie gwarantuje takiego samego przebiegu każdego cierpienia. Mimo to zostaje w niej coś trwałego: w obcym miejscu i w lęku Bóg zapowiada, że będzie iść obok.

W Księdze Rodzaju 46:4 Bóg nie obiecuje Jakubowi, że droga do Egiptu będzie wolna od trudności. Zapewnia go o swojej obecności: „Ja pójdę tam z tobą”. To ważne, bo Jakub opuszcza Kanaan, a więc miejsce związane z obietnicą daną jego rodzinie. Wyjazd nie oznacza jednak, że Bóg przestaje prowadzić jego dzieje. Obietnica, że Bóg go stamtąd wyprowadzi, ma konkretnego adresata: Jakuba. Werset nie daje podstaw, by zamieniać ją w gwarancję, że każdy wierzący zostanie oszczędzony cierpienia albo wróci z każdej trudnej sytuacji. W dalszej części zdania pojawia się osobisty znak: Józef zamknie ojcu oczy. To obraz śmierci, przy której syn będzie obecny. Zapowiedź powrotu i ta wzmianka mieszczą się obok siebie: Boża opieka nie musi oznaczać ocalenia od śmierci. Kontekst dopowiada, że Bóg wiąże pobyt w Egipcie z przyszłością potomstwa Jakuba: ma tam powstać wielki naród. Werset łączy więc los konkretnego ojca z historią jego rodziny. Obietnica nie unieważnia rozstania z ziemią ani kresu życia Jakuba; mówi, że przeprowadzka nie wyrywa go z Bożego planu.

W Księdze Rodzaju 46:3 Bóg mówi do Jakuba: „Idź bez obawy do Egiptu”. Następnie w wersecie 4 składa obietnicę, która dotyczy całej drogi: „Ja pójdę tam z tobą i Ja stamtąd cię wyprowadzę, a Józef zamknie ci oczy.” Jakub opuszcza ziemię, którą znał, razem z dobytkiem, synami, wnukami i całym potomstwem. Dla człowieka wyruszającego w tak daleką drogę to decyzja pełna niepewności. Bóg nie zapewnia mu łatwej podróży. Zapewnia go o swojej obecności, a obecność jest w tym tekście pierwszym słowem obietnicy. Druga część wersetu mówi o wyprowadzeniu. Tekst nie podaje, kiedy ani w jaki sposób ono nastąpi. Ta powściągliwość jest pouczająca, bo pokazuje, że wierność Boga nie zależy od tego, czy człowiek widzi cały plan. Egipt staje się miejscem, w którym Jakub ma przeżyć etap swojej historii, a Bóg zapowiada, że nie pozostawi go tam bez prowadzenia. Ostatnie słowa wersetu dotyczą śmierci. Zamknięcie oczu to gest bliskości, który w tej scenie ma swoje miejsce obok obietnicy. Nawet najbardziej naturalny kres ziemskiego życia zostaje objęty tą samą obecnością, która towarzyszyła wędrówce.

Jakub wyrusza do Egiptu z rodziną i całym dobytkiem. To nie jest jedynie zmiana miejsca: opuszcza ziemię, z którą wiąże się obietnica Boga. W nocnym widzeniu słyszy jednak zapewnienie: „Ja pójdę tam z tobą”. Boża obecność nie kończy się na granicy znanego kraju. Towarzyszy Jakubowi także w drodze, której dalszego biegu nie może jeszcze zobaczyć. Słowa o wyprowadzeniu z Egiptu nie obiecują, że wszystko potoczy się bez bólu. W tym samym zdaniu pojawia się śmierć: Józef zamknie ojcu oczy. Obietnica Boga obejmuje więc życie Jakuba aż po jego kres, choć jej spełnienie nie musi oznaczać, że sam wróci z Egiptu żywy. W dalszej historii jego ciało zostanie pochowane w ziemi przodków; tutaj jednak najważniejsza jest pewność, że Bóg nie porzuci go w obcym kraju. Jest w tych słowach bliskość bez złudzeń. Bóg nie usuwa z drogi rozstania i śmierci, lecz pozostaje przy Jakubie także tam, gdzie ludzka obecność dobiega końca. Ostatni gest Józefa staje się obrazem miłości, która czuwa przy umierającym; Boża obietnica sięga dalej niż ten gest, ku przyszłości Jego ludu.