Księga Rodzaju 34:25 – znaczenie i zastosowanie

Widzimy tu Symeona i Lewiego, dwóch synów Jakuba, którzy zabijają mężczyzn z Sychem i łamią serce ojcu. Byli jeszcze młodzi, niewiele po dwudziestce, a jednak dopuścili się okrutnego czynu. Ich ojciec zajmował się owcami, oni zaś nosili przy sobie miecze, jakby bardziej przypominali Ezawa, który żył z miecza.

Najpierw widzimy okrutną rzeź mieszkańców Sychem. Symeon i Lewi zabili tamtejszych mężczyzn, a zwłaszcza Chamora i Sychema, choć niedawno odnosili się do nich przyjaźnie. Niektórzy sądzą, że wszyscy synowie Jakuba zamierzali wykorzystać cierpienie mężczyzn po obrzezaniu, by uwolnić Dinę. Symeon i Lewi poszli jednak dalej i sami dokonali zemsty. Przeprowadzili ją z przerażającą brutalnością.

Bóg pozostał sprawiedliwy, dopuszczając ten sąd. Gdyby mieszkańcy Sychem przyjęli obrzezanie w posłuszeństwie Bogu, ten znak byłby dla nich ochroną. Przyjęli go jednak wyłącznie dla własnych korzyści: by przypodobać się władcy i pomnożyć swój majątek. Słusznie jest, że Bóg karze tych, którzy tylko udają pobożność. Nic nie chroni nas lepiej niż prawdziwa wiara, a nic nie pozostawia nas bardziej bezbronnych niż religijność pozbawiona szczerości serca.

Mimo to Symeon i Lewi postąpili bardzo źle. Sychem zgrzeszył przeciw Izraelowi, hańbiąc Dinę, ale powinni byli zastanowić się, w jakim stopniu ona sama mogła się przyczynić do tego grzechu. Gdyby zaatakował ją w namiocie jej matki, sprawa wyglądałaby inaczej. Ona jednak poszła do jego kraju, a jej własna lekkomyślność mogła podsycić ogień. Kiedy surowo osądzamy grzesznika, powinniśmy też zastanowić się, kto kogo skusił.

Sychem postąpił źle, ale po tym, co się stało, próbował naprawić sytuację na tyle, na ile było to możliwe. Nie był to przypadek, w którym kobieta została skrzywdzona aż do śmierci. Sychem nie bronił się, lecz próbował przywrócić pokój na wszelkich warunkach. Symeon i Lewi w ogóle się tym nie przejęli. Zachowali się tak, jakby grzech jednego człowieka usprawiedliwiał rzeź całego miasta. Wina jednej osoby nie czyni winnymi wszystkich jej sąsiadów, a niewinni nie powinni ginąć razem z winnymi.

Ich okrucieństwo spotęgowała zdrada. Mieszkańcy Sychem zgodzili się na postawione warunki i zrobili to, co było wymagane, by stać się z nimi jednym ludem (Księga Rodzaju 34:16). Symeon i Lewi wystąpili jednak jak wrogowie przeciwko tym, którzy właśnie stali się ich przyjaciółmi. Złamali przymierze równie lekko, jak zlekceważyli ludzką przyzwoitość. Doprawdy, ich gniew był gwałtowny i zasługiwał na przekleństwo.

Wielkim złem było także wykorzystanie świętego ustanowienia Bożego do niegodziwego celu. Uczynili z obrzezania, znaku mającego wyróżniać lud Boży, narzędzie swojego planu przemocy. W ten sposób zhańbili ten święty znak. Okryli hańbą siebie i swoją rodzinę, a także znieważyli swoją religię. Można by wręcz nazwać obrzezanie krwawym obrzędem.

Potem zabrali łupy z Sychem i złupili miasto. Twierdzili, że ratują Dinę (Księga Rodzaju 34:26), a gdyby rzeczywiście tylko o to im chodziło, mogli to zrobić bez rozlewu krwi, jak sami wcześniej zapowiadali (Księga Rodzaju 34:17). Chcieli jednak również zdobyć majątek. Głównymi sprawcami morderstw byli Symeon i Lewi, ale pozostali synowie Jakuba również przyszli do zabitych i splądrowali miasto (Księga Rodzaju 34:27), więc także ponosili winę. Ich postępowanie było jawnie niesprawiedliwe, a jednak widać w nim również sprawiedliwość Boga. Mieszkańcy Sychem liczyli, że dzięki poddaniu się obrzezaniu zdobędą dobytek Jakuba. Mówili: „Czyż ich trzody i dobytek nie staną się nasze?” (Księga Rodzaju 34:23). Ostatecznie to rodzina Jakuba przejęła ich majątek. Ci, którzy chciwie zagarniają cudzą własność, często tracą to, co sami słusznie posiadają.

Następnie słyszymy o głębokim smutku Jakuba po tej krwawej zbrodni (Księga Rodzaju 34:30). Skarżył się z dwóch powodów. Po pierwsze, synowie okryli go hańbą. „Sprowadziliście na mnie nieszczęście” – powiedział, mając na myśli: „Wprowadziliście zamęt w całym moim domu. Sprawiliście, że mieszkańcy tej ziemi będą mnie nienawidzić”. Obawiał się, że inni źle pomyślą o nim i jego rodzinie, a jeszcze gorzej o ich religii. Mogli uznać ich za najbardziej podstępny i barbarzyński lud na świecie.

Złe postępowanie niegodziwych dzieci jest źródłem smutku i hańby dla pobożnych rodziców. Dzieci powinny przynosić rodzicom radość, lecz niegodziwe dzieci przynoszą im zmartwienie. Ranią serca rodziców, odbierają im siły i każdego dnia przysparzają im żałoby. Dzieci powinny być chlubą rodziców, lecz niegodziwe stają się ich hańbą, jak martwe muchy w wonnym olejku. Jeśli się nie opamiętają, powinny pamiętać, że poczyta się im za winę smutek, który sprawiły rodzicom, oraz szkodę, jaką wyrządziły dobrej opinii religii.

Po drugie, Jakub obawiał się niebezpieczeństwa, na które narazili całą rodzinę. Czego mógł się spodziewać, jeśli nie tego, że liczni i silni Kananejczycy zjednoczą się przeciwko niemu, a on i jego niewielka rodzina staną się łatwym łupem? „Zginę ja i mój dom”. Jakub wiedział, że Bóg obiecał chronić jego rodzinę i zapewnić jej dalsze istnienie, a jednak obawiał się, że niegodziwe czyny jego dzieci mogą narazić tę obietnicę na niebezpieczeństwo. Gdy grzech wkrada się do domu, zguba może stać już u progu. Kochający rodzice często wyraźniej niż grzeszące dzieci dostrzegają złe skutki grzechu.

Można by sądzić, że to wszystko skłoni Symeona i Lewiego do ukorzenia się przed ojcem i poproszenia go o przebaczenie. Zamiast tego zaczęli się usprawiedliwiać: „Czy miał traktować naszą siostrę jak nierządnicę?”. Oczywiście, nie powinien był tak postąpić. Czy jednak dawało im to prawo do zemsty w postaci takiej rzezi? Czy krzywda wyrządzona jednej nierozważnej dziewczynie wymagała odebrania życia tak wielu ludziom i zniszczenia całego miasta? Ich słowa zawierały też aluzję do oskarżenia pod adresem ojca, jakby był gotów pozwolić, by w ten sposób potraktowano jego córkę.

Ludzie często tak postępują. Ci, którzy posuwają się za daleko w jedną stronę, oskarżają o przesadę tych, którzy zachowują umiar, jakby ci drudzy posunęli się za daleko w przeciwnym kierunku. Tych, którzy odrzucają zemstę, często przedstawia się tak, jakby usprawiedliwiali samo zło.