Księga Rodzaju 3:14 – znaczenie i zastosowanie

Więźniowie wyznali już swoją winę, a Sędzia zna sprawę doskonale. Nie pojawia się nic, co mogłoby powstrzymać wyrok, dlatego Bóg od razu go ogłasza. Zaczyna tam, gdzie zaczęła się grzeszna pokusa — od węża. Nie pyta go, co zrobił ani dlaczego, bo jego bunt został już ujawniony, a zło było jawne. Nie miał też otrzymać możliwości przebaczenia, więc nie było potrzeby wzywać go do nawrócenia. Jego rany nie badano, bo nie miały zostać uleczone. Niektórzy sądzą, że beznadziejny los upadłych aniołów stał się wyraźny dopiero wtedy, gdy popchnęli ludzi do buntu.

Wyrok wymierzony kusicielowi można odczytać jako wyrok na węża — zwierzę, którym posłużył się szatan. Wąż, podobnie jak inne stworzenia, został powołany do tego, by służyć człowiekowi, lecz teraz wykorzystano go, by człowiekowi zaszkodzić. Dlatego Bóg obarcza węża przekleństwem i hańbą, pokazując swój gniew wobec grzechu oraz troskę o krzywdę wyrządzoną Adamowi i Ewie. Narzędzia diabła muszą dzielić karę diabła. Podobnie ciała ludzi niegodziwych, choć są tylko narzędziami grzechu, podzielą wieczną karę z duszą, która była głównym sprawcą. Nawet wołu, który zabił człowieka, należało ukamienować (Księga Wyjścia 21:28-29). Pokazuje to, jak bardzo Bóg nienawidzi grzechu, a szczególnie jak bardzo nie podoba Mu się postępowanie tych, którzy prowadzą innych do grzechu. Imię Jeroboama na zawsze zostało splamione, ponieważ doprowadził Izraela do grzechu.

Najpierw wąż zostaje objęty przekleństwem Boga. Gdy Bóg stworzył istoty pełzające, pobłogosławił je (Księga Rodzaju 1:22), lecz grzech zamienił błogosławieństwo w przekleństwo. Wąż był przebieglejszy niż wszystkie zwierzęta polne (Księga Rodzaju 3:1), a teraz zostaje przeklęty bardziej niż one. Przebiegłość pozbawiona świętości często staje się przekleństwem. Im sprawniej ktoś czyni zło, tym większą wyrządza szkodę i tym surowszy będzie jego sąd. Ci, którzy kuszą innych, należą do najbardziej przeklętych stworzeń pod słońcem.

Wąż zostaje także skazany na pogardę i nienawiść człowieka. Zawsze będzie uważany za stworzenie niskie i wzgardzone, godne jedynie pogardy. Słowa „będziesz się czołgał na brzuchu” oznaczają, że nie będzie już poruszał się wyprostowany ani na nogach, lecz będzie pełzał przy ziemi. Obraz ten ukazuje stan upokorzenia i nędzy (Księga Psalmów 44:25). Słowa „będziesz jadł proch” oznaczają, że będzie zmuszony do życia nędznego i godnego pożałowania. Jego winą było to, że skłonił Ewę do zjedzenia tego, czego nie powinna była jeść; karą zaś — że będzie zmuszony przyjmować to, czego sam by nie wybrał. Opis ten mówi zarówno o poniżeniu, jak i o podłym usposobieniu. O ludziach, którzy stracili odwagę, mówi się, że liżą proch jak wąż (Księga Micheasza 7:17). Smutne jest to, że przekleństwo węża wybierają również chciwi ludzie przywiązani do świata, których cechuje pragnienie prochu ziemi (Księga Amosa 2:7).

Wąż staje się również stworzeniem, którego ludzie nienawidzą i się boją. Bóg mówi: „Ustanowię nieprzyjaźń między tobą a kobietą”. Niższe stworzenia zostały stworzone dla człowieka, więc przekleństwem jest to, że któreś zwraca się przeciwko niemu. Wąż będzie ranił człowieka, zwykle w piętę, bo nie może dosięgnąć wyżej. Człowiek jednak zwycięży węża i zmiażdży mu głowę, zadając mu śmiertelną ranę i dążąc do zniszczenia całego jego potomstwa. To przekleństwo wyjaśnia też, dlaczego wąż, mimo swej przebiegłości i niebezpieczeństwa, nie niszczy ludzkości tak, jak mógłby ją zniszczyć, gdyby Bóg mu na to pozwolił. Wyrok potwierdza obietnica Boga dana Jego ludowi: będzie stąpać po lwie i żmii (Księga Psalmów 91:13). Potwierdzają go również słowa Chrystusa skierowane do uczniów: będą brać do rąk węże (Ewangelia Marka 16:18). Paweł pokazał to, gdy żmija uczepiła się jego ręki, a on nie ucierpiał. Zauważmy, że wąż i kobieta przed chwilą rozmawiali ze sobą jak przyjaciele, a teraz zostają skazani na trwałą wrogość. Grzeszne przyjaźnie słusznie kończą się śmiertelną waśnią. Ci, którzy jednoczą się w złu, nie pozostaną zjednoczeni na długo.

Wyrok ten dotyczy również diabła, który posłużył się wężem, lecz sam był prawdziwym sprawcą tych wydarzeń. Ten, który przemówił przez węża, zostaje ugodzony przez węża. To on jest głównym celem wyroku, który ma ciemną stronę — zwróconą przeciw diabłu — i jasną stronę, skierowaną ku naszym pierwszym rodzicom i ich potomkom.

W tych słowach zawierają się wielkie prawdy. Na wielkim wrogu Boga i człowieka spoczywa odtąd trwała hańba. Ukryty za wężem, zostaje skazany na upokorzenie i przekleństwo Boga. Uważa się zwykle, że grzechem, który przemienił aniołów w diabły, była pycha. Słusznie więc spotyka ją tutaj głębokie poniżenie. Ten, który chciał wznieść się ponad Boga i poprowadzić bunt przeciwko Niemu, zostaje uczyniony godnym pogardy i podeptania. Pycha poniża człowieka, a Bóg upokorzy tych, którzy sami nie chcą się uniżyć.

Diabeł staje się również znienawidzony przez całą ludzkość. Nawet ci, których wciąga w swoją służbę, mówią, że go nienawidzą, a wszyscy narodzeni z Boga nieustannie dbają o to, by zły nie miał do nich dostępu (Pierwszy List Jana 5:18). Zostaje skazany na życie pełne walki i trwałej wrogości. Ostatecznie wielki Odkupiciel zniszczy go i obróci w ruinę — zapowiada to zmiażdżenie jego głowy. Wszystkie jego przebiegłe zamysły spełzną na niczym, skradziona przez niego władza zostanie całkowicie zdruzgotana, a on sam pozostanie na zawsze pod wyrokiem władzy Boga, której chwałę znieważył. Świadomość tego wyroku już teraz napełnia go udręką, zanim jeszcze nadejdzie jego czas.

Tutaj rozpoczyna się także trwały konflikt między królestwem Boga a królestwem diabła wśród ludzi. Zostaje wypowiedziana wojna między potomstwem kobiety a potomstwem węża. Tu bierze początek niebiańska walka Michała ze smokiem (Apokalipsa św. Jana 12:7). Jednym ze skutków tej wrogości jest nieustanna walka między łaską a zepsuciem w sercach ludu Bożego.

Szatan atakuje ludzi przez ich własne skażone pragnienia. Nęka ich, wystawia na próbę i usiłuje zniszczyć. Wierzący jednak, korzystając z łask, których udziela im Bóg, stawiają mu opór, walczą z nim, gaszą jego płonące pociski i zmuszają go do ucieczki. Niebo i piekło nigdy się nie zaprzyjaźnią, podobnie jak światło i ciemność. Tak samo szatan i człowiek o świętym sercu pozostają w konflikcie, bo są sobie przeciwni.

Na świecie trwa również nieustanny konflikt między niegodziwymi a pobożnymi. Ci, którzy miłują Boga, za wrogów uważają tych, którzy Go nienawidzą (Księga Psalmów 139:21-22). Wrogość ta jest źródłem gniewu i nienawiści, jaką prześladowcy okazują ludowi Bożemu. Będzie trwać tak długo, jak długo na ziemi pozostanie choć jeden człowiek pobożny i choć jeden niegodziwy, który nie trafił jeszcze do piekła. Nie dziw się więc, że świat cię nienawidzi (Pierwszy List Jana 3:13).

Bóg składa tu także łaskawą obietnicę dotyczącą Chrystusa — Wybawiciela, który miał wyrwać upadłych ludzi spod władzy szatana. Choć słowa te zostały skierowane do węża, usłyszeli je nasi pierwsi rodzice i z pewnością dostrzegli w nich zapowiedź łaski. Mogli zobaczyć, że otworzyły się drzwi nadziei, bo inaczej następujący po tych słowach wyrok przygniótłby ich całkowicie. Był to pierwszy promień światła Ewangelii. Gdy tylko zadano ranę, od razu przygotowano i objawiono lekarstwo. Już na samym początku Biblii, tam gdzie czytamy, że Chrystus przyszedł pełnić wolę Boga (List do Hebrajczyków 10:7), dowiadujemy się o Nim.

Prawdopodobnie dzięki wierze w tę obietnicę nasi pierwsi rodzice i patriarchowie żyjący przed potopem zostali usprawiedliwieni, czyli uznani za sprawiedliwych przed Bogiem, i zbawieni. Służyli Bogu dniem i nocą, oczekując pełnego urzeczywistnienia tej obietnicy. Objawiają się tu trzy prawdy o Chrystusie.

Po pierwsze, zapowiedziane jest Jego przyjście w ludzkiej postaci. Będzie potomkiem kobiety — potomkiem tej właśnie kobiety. Dlatego Łukasz prowadzi Jego rodowód aż do Adama, by pokazać, że jest synem Adama. Bóg szczególnie wyróżnia jednak kobietę, nazywając Chrystusa jej potomkiem, bo to ją oszukał szatan, a Adam zrzucił na nią winę. W ten sposób Bóg ukazuje swoją łaskę. Choć kobieta pierwsza zgrzeszyła, miała zostać zbawiona przez rodzenie dzieci, jak niektórzy rozumieją te słowa, to znaczy przez obiecane dziecko, które miało z niej przyjść (Pierwszy List do Tymoteusza 2:15). Chrystus miał być również potomkiem samej kobiety, urodzonym z dziewicy, a więc nieskażonym zepsuciem naszej natury. Został posłany i narodził się z kobiety (List do Galatów 4:4), aby spełniła się ta obietnica.

To wielka zachęta dla grzeszników, bo ich Zbawiciel jest potomkiem kobiety, mającym z nami wspólne ciało i krew (List do Hebrajczyków 2:11, 14). Ludzie są grzeszni i nieczyści, ponieważ rodzą się z kobiety (Księga Hioba 25:4), a ich życie pełne jest utrapień (Księga Hioba 14:1). Jednak Potomek kobiety stał się za nas grzechem i przekleństwem, aby nas od obu tych rzeczy zbawić.

Po drugie, cierpienie i śmierć Chrystusa zostały ukazane w obrazie węża raniącego Go w piętę, która oznacza Jego ludzką naturę. Szatan kusił Chrystusa na pustyni, próbując skłonić Go do grzechu. Niektórzy uważają też, że to Szatan przeraził Chrystusa w chwili Jego agonii, próbując doprowadzić Go do rozpaczy. Diabeł podsunął Judaszowi myśl o zdradzie Chrystusa, Piotrowi — o zaparciu się Go, arcykapłanom — o postawieniu Go przed sądem, fałszywym świadkom — o oskarżeniu Go, a Piłatowi — o skazaniu Go. We wszystkim tym chciał zniszczyć Zbawiciela i udaremnić zbawienie, lecz Chrystus przez swoją śmierć pokonał tego, który dzierżył władzę nad śmiercią (List do Hebrajczyków 2:14).

Pięta Chrystusa została zraniona, gdy Jego stopy przebito i przybito do krzyża. Jego cierpienia trwają w cierpieniach Jego świętych, którzy znoszą je dla Jego imienia. Diabeł kusi ich, wtrąca do więzienia, prześladuje i zabija, a w ten sposób rani piętę Chrystusa, bo Chrystus odczuwa cierpienie swojego ludu. Choć pięta cierpi na ziemi, dobrze wiedzieć, że głowa jest bezpieczna w niebie.

Po trzecie, Chrystus miał odnieść zwycięstwo nad Szatanem właśnie przez to cierpienie. Szatan podeptał kobietę i z niej szydził, lecz potomstwo kobiety miało w odpowiednim czasie powstać, by pomścić jej krzywdę. Chrystus miał podeptać Szatana, odebrać mu władzę, poprowadzić go jako jeńca i odnieść nad nim triumf (List do Kolosan 2:15). Miażdżąc mu głowę, zniszczy wszystkie jego knowania i całą jego moc, obracając jego królestwo i panowanie w ruinę.

Chrystus pokonał pokusy Szatana, wyrwał mu ludzi z rąk, wypędzał go z ciał opętanych, zwyciężył uzbrojonego mocarza i podzielił jego łupy. Przez swoją śmierć zadał królestwu diabła śmiertelny, nieuleczalny cios, ranę w głowę tej bestii, której nie da się już zagoić. W miarę jak Ewangelia Chrystusa się szerzy, Szatan upada (Ewangelia Łukasza 10:18) i zostaje związany (Księga Objawienia 20:2). Dzięki swojej łasce Chrystus wkrótce zmiażdży Szatana pod stopami swojego ludu (List do Rzymian 16:20), a ostatecznie wrzuci go do jeziora ognia (Księga Objawienia 20:10). Trwała klęska diabła będzie dla wybranych przez Boga źródłem pełnej i wiecznej radości oraz chwały.