Księga Rodzaju 19:34 – znaczenie i zastosowanie

Ten fragment wprowadza w ciężką, bolesną scenę. Lot opuścił Soar i zamieszkał z córkami w górach, bo bał się pozostać w mieście. W Księdze Rodzaju 19:34 czytamy: „Następnego dnia powiedziała starsza do młodszej: Oto ostatniej nocy ja spałam z ojcem; upójmy go winem także tej nocy i idź ty, i śpij z nim, abyśmy obie miały potomstwo z naszego ojca.” Tekst nie ukrywa tego, co się dzieje, i nie przedstawia tego jako wzoru do naśladowania. Warto zauważyć, jak bardzo ojciec zostaje w tej historii pozostawiony samemu sobie. Według Księgi Rodzaju 19:33 nie wie on, kiedy córka się kładła ani kiedy wstała, więc nie ma w tej rozmowie ani głosu, ani wyboru. Lęk o przyszłość i o brak potomstwa zamienia się w plan, który rani wszystkich troje. Jest w tym coś, co zasługuje na uważność: człowiek przestraszony tym, że nie ma dla siebie miejsca w przyszłości, może zacząć działać w sposób niszczący innych i jego samego. W tym miejscu nie słyszymy słów Boga ani wyraźnego osądu narratora, dlatego fragment nie daje łatwej odpowiedzi. Zostaje w nim jednak prawda, że Pismo nie wygładza ciemnych stron rodzinnej historii, a zranienie zostaje nazwane po imieniu.

W Księdze Rodzaju 19:34 starsza córka Lota ponawia plan rozpoczęty poprzedniej nocy i zwraca się do młodszej. Jej słowa pokazują, jak obie uzasadniają działanie: chcą zapewnić sobie potomstwo, bo — jak mówi starsza — nie ma w okolicy mężczyzny, który przyszedłby do nich w zwyczajny sposób. To ich ocena sytuacji i ich decyzja; tekst nie przedstawia jej jako Bożego nakazu ani rozwiązania godnego naśladowania. Warto też odróżnić inicjatywę córek od zdolności Lota do wyrażenia zgody. W sąsiednich wersetach czytamy, że upojony winem nie wiedział, kiedy córki kładły się przy nim ani kiedy wstawały. Opowieść odsłania więc nie tylko plan kobiet, lecz także ciężar czynu dokonanego wobec ojca pozbawionego świadomości. Nie należy łagodzić tej przemocy przez skupienie się wyłącznie na pragnieniu potomstwa. Narracja nie rozwija tu osobnego komentarza moralnego; pokazuje natomiast następstwa: obie córki zachodzą w ciążę, a ich synowie stają się przodkami Moabitów i Ammonitów. Ten fragment należy czytać jako część trudnej historii rodzinnej, nie jako pochwałę postępowania bohaterów.

Ten fragment pokazuje, jak plan zrodzony z lęku potrafi wydawać się rozsądny w zamkniętym kręgu własnych obaw. Według Księgi Rodzaju 19:30 Lot bał się zostać w Soarze i zamieszkał z córkami w górach, w jaskini. Samotność i strach stały się tłem tego, co następuje. Starsza córka nie poprzestaje na pierwszej nocy. Następnego dnia wraca do tej samej myśli, ponownie ją wypowiada i przekazuje młodszej. Sam tekst nie usprawiedliwia tego planu. Opisuje jedynie kolejne rozstrzygnięcia, które wynikają z pierwszego. Cel wypowiedziany w słowach „abyśmy obie miały potomstwo z naszego ojca” brzmi jak troska o przyszłość. Sposób, w jaki do niego dążą, ją jednak przekreśla. Narracja w Księdze Rodzaju 19:37 i 19:38 mówi o dalszych losach obu rodów, nie dodając do nich oceny. Ten werset uczy, że zły krok rzadko kończy się na sobie. Stawia się na nim następny, a ten zaczyna wyglądać jak naturalna konsekwencja. Dlatego pierwsza decyzja, podjęta w ciemności strachu, ma tak wielkie znaczenie.

Księga Rodzaju 19:34 ukazuje decyzję córek Lota dotyczącą drugiej nocy. Starsza przypomina, że poprzedniej nocy sama położyła się z ojcem, a teraz nakłania młodszą, by powtórzyła ten czyn. Wino i odurzenie Lota sprawiają, że nie wie, co się dzieje. Opowieść nie łagodzi ciężaru tej sytuacji: córki działają świadomie, ojciec zaś nie jest świadomy wydarzeń. Powtórzenie pokazuje, że nie chodzi o nagły przypadek, lecz o plan podtrzymywany przez obie siostry. Wcześniej obie uznały, że w okolicy nie ma mężczyzny, który mógłby dać im potomstwo. W jaskini, po ucieczce z Sodomy, przyszłość wydaje się im zamknięta. Próbują ją zabezpieczyć w sposób krzywdzący i głęboko naruszający więź rodzinną. Sam zapis tego czynu nie czyni go wzorem ani nie usuwa odpowiedzialności. Jaskinia staje się tu obrazem świata skurczonego do lęku i jednej wyobrażonej drogi naprzód. Rodzinna linia jednak trwa: dalsze wersety mówią o narodzinach Moaba i Ben-Ammiego. Biblia nie ukrywa, że dzieje ludzi mogą nieść jednocześnie życie i poważne zło. W tej historii nadzieja potomstwa nie przemienia przemocy w dobro; pozostaje świadectwem, że przyszłość nie mieści się w pełni w ludzkich zamiarach.