List do Galatów 5:20 – znaczenie i zastosowanie

Ten fragment Listu do Galatów przypomina spis rzeczy, które potrafią zatruć serce i rozlać się na innych. Obok bałwochwalstwa i czarów pojawiają się tu słowa bardzo bliskie codziennemu życiu: „nienawiść, spór, zawiść, wzburzenie”, a dalej „niezgoda, rozłamy”. Lista nie dotyczy tylko odległych grzechów wielkich ludzi. Dotyczy relacji w rodzinie, we wspólnocie i w pracy, tam, gdzie sercu robi się ciasno, a słowa same zaczynają ranić. Paweł umieszcza te słowa wśród uczynków, które „rodzą się z ciała”, w Liście do Galatów 5:19, i w sąsiedztwie wezwania do postępowania według ducha, w Liście do Galatów 5:16. Nie wynika z tego, że jedne przewinienia są cięższe od innych, ani że wystarczy zwykła siła woli, by je opanować. Ważniejsze jest to, że apostoł nazywa te sprawy wprost i nie zamiata ich pod dywan. Dla serca to bywa ulga. Kto widzi w sobie wzburzenie albo spór, nie musi udawać, że ich nie ma. Bóg, który mówi o nich otwarcie, nie odwraca się od człowieka, który się z nimi mierzy. Ta prawda zostawia odpowiedzialność na miejscu, a jednocześnie pozwala ją nosić bez wstydu, który odbiera oddech.

W Liście do Galatów 5:20 Paweł wymienia postawy i działania, które wyrastają z życia kierowanego przez „ciało”, przeciwstawionego prowadzeniu przez Ducha. Lista łączy bałwochwalstwo i czary z nienawiścią, sporami, zawiścią, wzburzeniem oraz rozłamami. Nie jest to przypadkowy katalog: pokazuje, że odwrócenie się od Boga i niszczące relacje należą do tego samego obrazu życia. Szczególnie wymowne są „niewłaściwa pogoń za zaszczytami” i rozłamy. Rywalizacja o znaczenie może przeniknąć wspólnotę: zamiast służyć innym, człowiek zabiega o uznanie, a różnice przeradzają się w wrogość i podział. Paweł nie przedstawia jednak kolejności, w której jedno zło musi prowadzić do następnego. Rozpoznaje raczej różne przejawy tej samej orientacji. Kontekst nadaje temu ostrzeżeniu sens. Rozdział zaczyna się przypomnieniem, że Chrystus wyzwolił wierzących ku wolności, a dalej Paweł przeciwstawia uczynki ciała owocowi Ducha. Wolność nie oznacza więc obojętności wobec tego, jak ludzkie wybory wpływają na innych. Werset 20 ukazuje, że pozorna niezależność może zniewalać: odciągać od Boga i rozsadzać więzi, które powinny odzwierciedlać życie Ducha.

Ten werset jest częścią długiego katalogu, który Apostoł Paweł nazywa uczynkami ciała. Lista nie zbiera wyłącznie grzechów widocznych na zewnątrz. Obok bałwochwalstwa i czarów stoją spory, zawiść i rozłamy, a więc rzeczy, które rodzą się w relacjach i w sercu, zanim staną się czymś głośnym. W codzienności wygląda to zwyczajnie. Ktoś na zebraniu broni swojego pomysłu bardziej dla własnej chwały niż dla sprawy. Ktoś inny po cichu liczy, komu przypadł awans, i z tej kalkulacji rodzi się chłód w zespole. Wzburzenie zwykle pojawia się pierwsze, a spór wyrasta z niego jak ścieżka wydeptana przez przyzwyczajenie. W Liście do Galatów 5:24 Apostoł przypomina, że ci, którzy należą do Chrystusa, ukrzyżowali swoje ciało z jego namiętnościami i pożądaniami. To zdanie daje realną nadzieję, bo walka z tymi uczynkami toczy się już w świetle dokonanego dzieła. Warto też zauważyć, że w Liście do Galatów 5:21 mowa jest o tych, którzy dopuszczają się takich rzeczy, czyli o postawie utrwalonej, a nie o jednej chwili słabości. Ta różnica ma duże znaczenie. Pierwsze wzburzenie można oddać Bogu, zanim zamieni się w kamień w sercu.

Paweł wymienia obok siebie „uprawianie bałwochwalstwa, czary, nienawiść, spór, zawiść, wzburzenie, niewłaściwą pogoń za zaszczytami, niezgodę, rozłamy”. Są tu praktyki religijne i postawy, które rozrywają więzi. Wspólnym rysunkiem tej listy jest życie skupione na tym, co odciąga od Boga i od bliźniego. Wcześniej Paweł przypomina, że Chrystus wyzwolił ludzi do wolności, a zaraz potem wzywa, by postępowali według Ducha. Wolność nie oznacza więc obojętności wobec tego, co rodzi się w człowieku i między ludźmi. Nie jest samowolą, która zostawia po sobie rozłam. Wzburzenie czy pogoń za zaszczytami mogą z początku wyglądać jak pojedynczy wybuch albo ambicja, lecz w tej perspektywie mają znaczenie, bo kształtują sposób traktowania innych. Lista przypomina pęknięcie w murze wspólnoty: nie zawsze od razu widać jego rozmiar, ale z czasem osłabia całość. Paweł przeciwstawia uczynkom ciała owoc Ducha, w którym są miłość, pokój i łagodność. Nie chodzi o bezbłędność, lecz o kierunek życia. Chrześcijańska wolność dojrzewa tam, gdzie człowiek nie oddaje serca temu, co niszczy więzi, lecz pozwala, by prowadził je Duch.