List do Galatów 5:2 – znaczenie i zastosowanie

Te słowa Pawła brzmią surowo, ale za nimi widać przede wszystkim troskę o ludzi, którzy zaczęli się niepokoić. List do Galatów 5:2 mówi o obrzezaniu jako o warunku, od którego miałoby zależeć, czy Chrystus na cokolwiek się przyda. Pod tym zdaniem kryje się lęk, że dobra wiadomość o łasce może zamienić się w listę obowiązków, które trzeba spełnić, zanim człowiek poczuje się przyjęty. Paweł nie zostawia tego jednak bez odpowiedzi. W tym samym liście pisze, że w Chrystusie Jezusie ani obrzezanie, ani jego brak nie mają znaczenia, a liczy się wiara, która działa przez miłość. Słowa z piątego rozdziału nie są więc ciężarem dokładanym wierzącym, lecz przypomnieniem, że to, co najważniejsze, zostało już podarowane. Ciągłe sprawdzanie, czy wystarczająco się postarano, męczy nawet najbardziej szczere serce. Adresatami listu byli chrześcijanie z Galacji, którzy potrzebowali usłyszeć, że ich przynależność do Boga nie zależy od spełnienia zewnętrznych wymagań. Wiara, o której pisze Paweł, nie służy zdobywaniu miejsca przy Bogu, bo to miejsce zostało już otwarte. Działa ona przez miłość, w zwykłych, często cichych wyborach.

Paweł nie prowadzi tu sporu o sam obrzezany znak jako praktykę czy pochodzenie. W Galacji obrzezanie stało się warunkiem, który niektórzy dokładali do wiary w Chrystusa, jakby bez niego nie można było należeć do ludu Bożego. Dlatego pada mocne ostrzeżenie: „Jeżeli poddacie się obrzezaniu, Chrystus na nic wam się nie przyda”. Kluczowe rozróżnienie dotyczy nie znaku samego w sobie, lecz tego, na czym człowiek opiera nadzieję na usprawiedliwienie. Paweł wyjaśnia, że przyjęcie obrzezania jako obowiązku oznacza zobowiązanie do zachowania całego Prawa, a szukanie w nim usprawiedliwienia zrywa więź z Chrystusem (List do Galatów 5:3–4). Nie jest to więc stwierdzenie, że każdy obrzezany człowiek odrzuca Chrystusa. Chodzi o próbę uzupełnienia Jego dzieła własnym statusem religijnym. Dalsze wersety dopowiadają, że ani obrzezanie, ani jego brak nie stanowią podstawy zbawienia. Znaczenie ma wiara działająca przez miłość. Wolność w Chrystusie nie polega na zdobywaniu Bożej przychylności przez znaki, lecz na zaufaniu, które przynosi owoc w życiu.

Paweł pisze do Galatów bardzo konkretnie. Obrzezanie było znakiem przymierza z Bogiem i dla wielu słuchaczy miało ogromne znaczenie. Apostoł jednak patrzy głębiej. Słowa „Jeżeli poddacie się obrzezaniu, Chrystus na nic wam się nie przyda” (List do Galatów 5:2) dotyczą nie samego zabiegu, lecz tego, na czym człowiek zaczyna opierać swoje zbawienie. Kiedy praktyka zajmuje miejsce zaufania, Chrystus przestaje być wystarczający. Ta myśl ma znaczenie także dziś. Religijne czynności mogą stać się sposobem na zasłużenie sobie na łaskę. Modlitwa, post czy regularna obecność w kościele są dobre, gdy wypływają z wiary, a nie zastępują ją. Łatwo wtedy liczyć własne zasługi i uważać, że bez nich przyjęcie przez Boga jest niepewne. Późniejsze wersety pokazują, co ma pierwszeństwo: wiara, która działa przez miłość (List do Galatów 5:6). Paweł nie odbiera wartości znakom wiary. Pokazuje natomiast, że cała droga z Bogiem stoi na Chrystusie, a nie na tym, co człowiek potrafi wykonać. Wiara przyjmuje dar, a dopiero potem owocuje w codziennym życiu.

Słowa Pawła o obrzezaniu nie odrzucają samego znaku ani ludzi związanych z żydowską tradycją. Ostrzegają przed przyjęciem go jako warunku przynależności do Boga i usprawiedliwienia. W takim rozumieniu człowiek wiąże nadzieję z własnym wypełnieniem całego Prawa, jak Paweł dopowiada w następnym wersecie, zamiast polegać na łasce Chrystusa. „Chrystus na nic wam się nie przyda” brzmi surowo, bo stawką jest źródło zbawienia. Nie można uczynić z Chrystusa jednego elementu religijnego rachunku, do którego dodaje się własne zasługi, jakby łaska wymagała zabezpieczenia. Paweł nie pomniejsza wierności ani dobrych czynów; wskazuje, że życie wiary wyrasta z zaufania Bogu, a nie z prób zdobycia Jego przychylności. W tym świetle wolność z poprzedniego wersetu nie jest obojętnością wobec Boga. To uwolnienie od jarzma samousprawiedliwienia. Wiara, która przyjmuje łaskę, nie pozostaje bezowocna: w Chrystusie działa przez miłość. Znak religijny może mieć znaczenie we wspólnocie, lecz nie może zająć miejsca Tego, na którym opiera się nadzieja.