List do Galatów 5:13 – znaczenie i zastosowanie

W dalszej części tego rozdziału apostoł zachęca do gorliwej, praktycznej pobożności, która najlepiej chroni przed fałszywymi nauczycielami. Szczególnie podkreśla dwie sprawy. Po pierwsze, chrześcijanie nie powinni walczyć między sobą, lecz darzyć się miłością.

W Liście do Galatów 5:13 przypomina im, że zostali powołani do wolności, i zachęca, by trwali w wolności, którą dał im Chrystus. Ostrzega jednak, by nie wykorzystywali jej jako sposobności do ulegania ciału, czyli grzesznej części ludzkiej natury. Nie mogą pozwolić, by wolność stała się usprawiedliwieniem dla złych pragnień i postępowania, które prowadzą do oddalenia, niechęci, kłótni i konfliktów. Zamiast tego powinni służyć sobie nawzajem z miłością, zachowując wzajemną życzliwość, której wymaga wiara chrześcijańska.

Wolność chrześcijańska nie daje przyzwolenia na grzech. Chrystus uwolnił nas od przekleństwa Prawa, ale nie od obowiązku posłuszeństwa. Ewangelia jest nauką prowadzącą do pobożności (List do Tytusa 1:3) i nie daje grzechowi nawet najmniejszego poparcia. Przeciwnie, zobowiązuje nas z całą mocą do unikania grzechu i walki z nim.

Powinniśmy trwać w chrześcijańskiej wolności, ale nie korzystać z niej w sposób, który niszczy miłość braterską. Nie powinniśmy używać jej jako powodu do kłótni z innymi wierzącymi, którzy myślą inaczej niż my. Powinniśmy za to pielęgnować postawę, która prowadzi do wzajemnej służby w miłości.

Apostoł podaje dwa powody, dla których tak należy postępować. Po pierwsze, całe Prawo wypełnia się w jednym przykazaniu: miłowaniu bliźniego jak siebie samego (List do Galatów 5:14). Miłość jest istotą całego Prawa. Miłość do Boga obejmuje obowiązki wynikające z pierwszej części Prawa, a miłość do bliźniego — obowiązki z jego drugiej części.

Apostoł przypomina tutaj o obowiązku miłości, ponieważ mówi o tym, jak chrześcijanie powinni traktować siebie nawzajem. Pokazuje też, że miłość jest prawdziwym znakiem szczerej wiary i najlepszym sposobem na przezwyciężanie podziałów. Uczniowie Chrystusa okażą się Jego uczniami, gdy będą się wzajemnie miłować (Ewangelia Jana 13:35). Taka postawa nie musi usuwać każdej różnicy zdań, ale łagodzi spory i nie pozwala, by wyrządziły wielką szkodę.

Drugim powodem jest niebezpieczeństwo związane z przeciwnym postępowaniem. Paweł ostrzega w Liście do Galatów 5:15, że jeśli będą się wzajemnie kąsać i pożerać, mogą się nawzajem wyniszczyć. Jeśli będą zachowywać się jak dzikie zwierzęta, rozdzierając się nawzajem zamiast służyć sobie w miłości, mogą spodziewać się jedynie zguby. Mieli więc wszelkie powody, by nie podsycać kłótni i wrogich uczuć.

Nieustanne spory między braćmi i siostrami w Chrystusie często prowadzą do zguby wszystkich. Ci, którzy pożerają siebie nawzajem, są już na drodze do wzajemnego wyniszczenia. Kościoły chrześcijańskie mogą zostać zniszczone jedynie własnymi rękami. Jeśli chrześcijanie, którzy powinni być dla siebie wsparciem i źródłem radości, zachowują się jak dzikie zwierzęta i rozdzierają się nawzajem, czego można się spodziewać, jeśli nie tego, że Bóg miłości cofnie swoją łaskę, Duch miłości odejdzie, a zły duch, który dąży do zguby wszystkich, zdobędzie przewagę?

Po drugie, wszyscy powinni walczyć z grzechem. Kościół byłby bardzo ubogacony, gdyby chrześcijanie pozwolili, by wszystkie ich spory ustąpiły miejsca jednej walce: walce z grzechem. Zamiast kąsać się i pożerać z powodu różnicy zdań, powinni zjednoczyć się przeciwko grzechowi w sobie i w miejscach, w których żyją. To główna walka, do której zostaliśmy powołani, i jej powinniśmy poświęcać najwięcej uwagi.

Aby pomóc chrześcijanom w tej walce, apostoł najpierw pokazuje, że w każdym człowieku toczy się zmaganie między ciałem a Duchem. Ciało, czyli zepsuta i grzeszna część naszej natury, mocno sprzeciwia się Duchowi. Stawia opór wszystkiemu, co duchowe i dobre. Z kolei Duch, czyli odnowiona część naszej natury, sprzeciwia się ciału i walczy z jego wolą oraz pragnieniami.

Dlatego nie możemy czynić tego, czego pragniemy. Działanie łaski w nas powstrzymuje nas przed popełnianiem całego zła, do którego skłania nas zepsuta natura. Jednocześnie wewnętrzny konflikt sprawia, że nie potrafimy uczynić całego dobra, którego chcielibyśmy dokonać. Takie zmaganie w pewnej mierze toczy się nawet w człowieku nieodnowionym: sumienie walczy z zepsuciem serca. Sumienie próbuje powstrzymać grzech, a grzech usiłuje uciszyć sumienie.

W człowieku odnowionym również trwa konflikt między starą i nową naturą, między tym, co pozostało z grzechu, a pierwszymi oznakami łaski. Chrześcijanie powinni liczyć się z tym zmaganiem przez całe życie na tym świecie.

Po drugie, apostoł pokazuje, że opowiedzenie się po stronie tego, co lepsze, jest zarówno naszym obowiązkiem, jak i leży w naszym najlepszym interesie. Powinniśmy przeciwstawiać się zepsutym pragnieniom w imię naszych przekonań, a pożądliwościom — w imię łaski, którą otrzymaliśmy. Apostoł podaje ogólną zasadę, która starannie stosowana byłaby najlepszym lekarstwem na władzę grzechu: postępujcie według Ducha (List do Galatów 5:16). Wtedy nie będziecie ulegać pragnieniom ciała.

Mówiąc tutaj o Duchu, apostoł może mieć na myśli samego Ducha Świętego, który mieszka w sercach tych, których odnowił i uświęcił, by prowadzić ich i pomagać w wypełnianiu obowiązków. Może też chodzić o łaskę, którą Duch zaszczepia w swoich ludziach i która sprzeciwia się ciału, tak jak ciało nadal sprzeciwia się jej.

Naszym obowiązkiem jest pozwolić, by Duch Święty nas prowadził i kształtował, zgodnie z nową naturą, którą Bóg w nas umieścił. Jeśli uczynimy z tego stałą zasadę codziennego życia, możemy ufać, że choć grzeszna natura nadal będzie się odzywać i stawiać opór, nie zapanuje nad nami. Grzech może w nas pozostać, ale nie zdobędzie nad nami władzy.

Najlepszą ochroną przed trucizną grzechu jest postępowanie według Ducha. Oznacza to poświęcanie wiele czasu sprawom duchowym, troskę o potrzeby duszy większą niż o potrzeby ciała oraz poddawanie się prowadzeniu Słowa Bożego, przez które Duch Święty objawia wolę Boga. Oznacza to także poleganie na Jego pomocy w wypełnianiu naszych obowiązków. W ten sposób chronimy się przed uleganiem pragnieniom ciała.

To pokazuje również, że jesteśmy prawdziwymi chrześcijanami. Apostoł mówi, że ci, których prowadzi Duch, nie podlegają Prawu (List do Galatów 5:18). Dopóki żyjemy na tym świecie, powinniśmy oczekiwać nieustannego zmagania między ciałem a Duchem. Ciało będzie się sprzeciwiać Duchowi, a Duch — ciału. Jeśli jednak zasadniczy kierunek naszego życia wyznacza prowadzenie Ducha, widać, że nie podlegamy potępiającej mocy Prawa, choć nadal jesteśmy zobowiązani do jego przestrzegania.

Nie ma już potępienia dla tych, którzy są w Chrystusie Jezusie i postępują według Ducha, a nie według ciała (List do Rzymian 8:1–14). Ci, których prowadzi Duch Boży, są dziećmi Boga. Prowadzenie Ducha jest więc zarówno naszą ochroną, jak i świadectwem, że należymy do Chrystusa.

Następnie apostoł wymienia uczynki ciała, których trzeba się wystrzegać i które należy uśmiercać, oraz owoce Ducha, które trzeba pielęgnować i rozwijać (List do Galatów 5:19–23). Dzięki temu wyraźniej przedstawia swoją myśl. Uczynków ciała jest wiele i są one oczywiste.

Są to uczynki zepsutej ludzkiej natury. Większość potępia już samo naturalne sumienie, a wszystkie są potępione przez Pismo Święte. Niektóre są grzechami przeciwko przykazaniu zakazującemu cudzołóstwa: cudzołóstwem, nierządem, nieczystością i rozwiązłością. Chodzi nie tylko o czyny zewnętrzne, lecz także o myśli, słowa i działania prowadzące do takiego grzechu.

Niektóre grzechy są skierowane przeciwko pierwszym przykazaniom, na przykład bałwochwalstwo i czary. Inne są grzechami przeciwko bliźniemu i prawu miłości: nienawiść, niezgoda, zazdrość, gniew i samolubna rywalizacja. Często prowadzą one do podziałów, fałszywych nauk, zawiści, a nawet zabójstw. Szkodzą nie tylko ludzkiej reputacji, lecz czasem także życiu. Są też grzechy przeciwko samym sobie, takie jak pijaństwo i huczne zabawy.

Apostoł kończy tę listę ostrzeżeniem, by pokazać, że istnieją także inne podobne grzechy. Jak już wcześniej, mówi Galatom, że ci, którzy dopuszczają się takich czynów, niezależnie od tego, jak próbują je usprawiedliwiać, nie odziedziczą Królestwa Bożego. Te grzechy z pewnością zamykają ludziom drogę do nieba. Nikt, kto żyje w nieczystości ciała, nie zazna szczęścia w świecie świętych duchów, a święty Bóg nie przyjmie takiej osoby do swojej obecności, jeśli wcześniej nie zostanie obmyta, uświęcona i usprawiedliwiona w imię naszego Pana Jezusa i przez Ducha naszego Boga (Pierwszy List do Koryntian 6:11).

Następnie wymienia owoce Ducha, czyli oznaki odnowionej natury, które chrześcijanie powinni wydawać (List do Galatów 5:22–23). Grzech nazywa uczynkiem ciała, ponieważ bierze początek ze skażonej natury. Łaskę nazywa owocem Ducha, bo pochodzi w całości od Ducha, tak jak owoc wyrasta z korzenia. Wcześniej wymienione grzechy przede wszystkim krzywdzą ludzi i wywołują konflikty, natomiast te owoce pomagają chrześcijanom żyć w pokoju z innymi i z samymi sobą. To współgra z wcześniejszym ostrzeżeniem, by nie wykorzystywać wolności jako okazji do pobłażania ciału, lecz służyć sobie nawzajem w miłości (List do Galatów 5:13).

Szczególnie zaleca miłość: najpierw do Boga, a następnie do siebie nawzajem ze względu na Boga. Wymienia radość, która może oznaczać serdeczne więzi z innymi, ale w głębszym sensie oznacza trwałą radość w Bogu. Wymienia pokój: pokój z Bogiem i czyste sumienie, a także pokojowe nastawienie wobec innych. Wymienia cierpliwość, czyli powstrzymywanie gniewu i znoszenie krzywd.

Wymienia też łagodność: życzliwe i łaskawe usposobienie, zwłaszcza wobec osób stojących niżej od nas, oraz gotowość do okazywania przystępności nawet wtedy, gdy ktoś nas skrzywdził. Dobroć oznacza życzliwość i gotowość do czynienia dobra, kiedy tylko możemy. Wiara oznacza wierność, sprawiedliwość i uczciwość w tym, co mówimy i obiecujemy. Cichość to łagodna kontrola nad namiętnościami i urazami, dzięki której niełatwo nas sprowokować i szybko odzyskujemy spokój. Wstrzemięźliwość oznacza panowanie nad sobą w jedzeniu, piciu i korzystaniu z innych przyjemności, by nie popadać w przesadę ani brak równowagi.

Przeciwko takim rzeczom nie ma prawa, które mogłoby je potępić lub ukarać. Pokazuje to również, że ci, którzy wydają te owoce, nie podlegają prawu, lecz żyją pod łaską. Te cechy dowodzą, że prowadzi ich Duch, a zatem nie podlegają potępiającej mocy prawa (List do Galatów 5:18). Wymieniając zarówno uczynki ciała, jak i owoce Ducha, apostoł pokazuje nam, czego mamy unikać i się temu przeciwstawiać, a czego szukać i co rozwijać.

Apostoł mówi też, że taka postawa jest szczerym pragnieniem wszystkich prawdziwych chrześcijan: ci, którzy należą do Chrystusa, ukrzyżowali ciało wraz z jego pragnieniami i namiętnościami. Nie są doskonali, ale naprawdę przeciwstawiają się grzechowi i razem z Chrystusem uśmiercają go.

Przez chrzest zobowiązali się do takiego życia, bo zostali ochrzczeni w Chrystusa i w Jego śmierć (List do Rzymian 6:3). Teraz szczerze starają się żyć zgodnie z tym zobowiązaniem. Zjednoczeni ze swoim Panem i Głową, dążą do tego, by umrzeć dla grzechu, tak jak On umarł z powodu grzechu. Nie odnieśli jeszcze nad nim pełnego zwycięstwa. Wciąż jest w nich ciało, ale jest w nich także Duch, a ciało nadal ujawnia swoje pragnienia i żądze, które głęboko ich niepokoją.

Grzech nie panuje jednak już w ich śmiertelnych ciałach, tak by byli posłuszni jego pragnieniom (List do Rzymian 6:12). Dążą za to do całkowitego zniszczenia grzechu, by poniósł tak samo haniebną i powolną śmierć, jaką za nas poniósł nasz Pan Jezus. Jeśli chcemy dowieść, że należymy do Chrystusa, musimy wytrwale starać się ukrzyżować ciało wraz z jego skażonymi pragnieniami i żądzami. Chrystus nigdy nie uzna za swoich tych, którzy oddają się grzechowi.

Apostoł, mówiąc tylko o ukrzyżowaniu ciała wraz z jego pragnieniami i żądzami, wskazuje również na drugi wymiar chrześcijańskiego obowiązku. Mamy także wydawać owoce Ducha, które przed chwilą wymienił. To równie ważny obowiązek i równie niezbędny dowód prawdziwości naszej wiary. Nie wystarczy przestać czynić zło, trzeba też uczyć się czynić dobro. Chrześcijaństwo wzywa nas nie tylko do umierania dla grzechu, lecz także do życia dla sprawiedliwości.

Wzywa nas nie tylko do przeciwstawiania się uczynkom ciała, lecz także do wydawania owoców Ducha. Jeśli więc chcemy pokazać, że naprawdę należymy do Chrystusa, musimy szczerze troszczyć się o jedno i drugie. Że apostoł ma na myśli oba te wymiary, pokazuje dalszy ciąg jego wypowiedzi (List do Galatów 5:25): jeśli żyjemy dzięki Duchowi, powinniśmy też postępować zgodnie z Jego prowadzeniem. Innymi słowy, jeśli twierdzimy, że otrzymaliśmy Ducha Chrystusa, że nasz umysł został odnowiony i otrzymaliśmy nowe życie duchowe, powinniśmy pokazywać to przez właściwe owoce w naszym życiu.

Apostoł powiedział już, że Duch Chrystusa jest darem udzielanym wszystkim dzieciom Bożym (List do Galatów 4:6). Jeśli więc twierdzimy, że do nich należymy i otrzymaliśmy ten dar, powinniśmy to pokazywać swoim nastawieniem i postępowaniem. Nasze życie zawsze będzie odzwierciedlać zasadę, która nami kieruje i nad nami panuje. Tak jak ci, którzy podążają za ciałem, skupiają się na sprawach ciała, tak ci, którzy podążają za Duchem, skupiają się na sprawach Ducha (List do Rzymian 8:5). Jeśli chcemy jasno pokazać, że należymy do Chrystusa i mamy Jego Ducha, musimy postępować nie według ciała, lecz według Ducha. Musimy z całą powagą dążyć zarówno do uśmiercania grzechu, jak i do życia w nowości.

Apostoł kończy ten rozdział ostrzeżeniem przed pychą i zazdrością (List do Galatów 5:26). Wcześniej zachęcał tych chrześcijan, by z miłości służyli sobie nawzajem (List do Galatów 5:13), i przypominał, co się stanie, jeśli zamiast tego będą się wzajemnie kąsać i pożerać (List do Galatów 5:15). Teraz ostrzega ich przed próżną żądzą uznania i pragnieniem ludzkiej aprobaty oraz poklasku. Jeśli takie nastawienie się umocni, z pewnością doprowadzi do wzajemnego prowokowania i zazdrości.

Gdy takie usposobienie panuje wśród chrześcijan, zaczynają patrzeć z góry na tych, których uważają za stojących niżej od siebie. Łatwo czują się urażeni, jeśli nie otrzymują szacunku, który, ich zdaniem, im się należy. Zaczynają też zazdrościć tym, których reputacja może przyćmić ich własną. Stąd biorą się kłótnie i spory. Takie zachowanie nie przystoi miłości, którą chrześcijanie powinni darzyć siebie nawzajem, i poważnie szkodzi zarówno czci, jak i pożytkowi religii. Dlatego apostoł chce, byśmy uważnie się przed nim strzegli.

Chwała pochodząca od ludzi jest próżna, więc zamiast za nią gonić, powinniśmy być na nią obojętni. Niewłaściwe pragnienie ludzkiego uznania jest jedną z głównych przyczyn smutnych sporów i podziałów wśród chrześcijan.