List do Galatów 3:24 – znaczenie i zastosowanie

Ten fragment dotyka czegoś bardzo ludzkiego: opieki, która prowadzi, ale nie ma trwać wiecznie. W Liście do Galatów 3:24 czytamy: „Prawo stało się dla nas wychowawcą, który miał prowadzić ku Chrystusowi”. Ten obraz niesie czułość, bo kojarzy się z kimś, kto czuwa nad dzieckiem, uczy je i pilnuje. Niesie też napięcie, bo długa opieka potrafi być ciężka, a ten, kto przez długi czas był prowadzony za rękę, może z czasem poczuć się zmęczony ciągłym pilnowaniem. Warto zauważyć, że wychowawca ma cel poza sobą. Prawo wskazuje kierunek, a bliskość, o której mówi dalszy wers, przychodzi z wiary: „już nie jesteśmy poddani wychowawcy”. Kiedy dziecko dorasta, dobry opiekun rozpoznaje moment, w którym może pozwolić mu iść dalej, a jego troska nie słabnie, tylko zmienia formę. Apostoł pokazuje w ten sposób, że droga do Chrystusa ma swój porządek, a usprawiedliwienie wynika z wiary. Może właśnie w tym leży spokój tego zdania. Prowadzenie, które było potrzebne i prawdziwe, ma sens dlatego, że wiedzie ku Chrystusowi, a nie zatrzymuje człowieka przy sobie.

Obraz wychowawcy w Liście do Galatów 3:24 nie oznacza, że Prawo samo dawało życie ani że było sprzeczne z Bożą obietnicą. Paweł wyjaśnia, że jego rola była ograniczona: strzegło ludzi i wskazywało na potrzebę usprawiedliwienia, które przychodzi przez wiarę w Chrystusa. W następnym wersecie dodaje, że wraz z nadejściem wiary wierzący nie są już poddani wychowawcy. Widać tu ważny kontrast w argumentacji Pawła. Galaci otrzymali Ducha przez posłuch wiary, a nie dzięki wypełnianiu Prawa; dlatego próba osiągnięcia dojrzałości przez własne uczynki odwraca porządek, który już poznali. Prawo nie było błędem ani rywalem obietnicy. Nie mogło jednak udzielić życia ani stać się podstawą usprawiedliwienia. „Prowadzić ku Chrystusowi” oznacza więc, że Prawo pełniło służebną, a nie ostateczną funkcję. W centrum nie stoi osiągnięcie właściwego statusu przez doskonałe przestrzeganie przepisów, lecz Boża obietnica przyjęta wiarą. Skutek tej wiary Paweł opisuje dalej: przynależność do Boga i jedność w Chrystusie.

W tym fragmencie Prawo pełni rolę wychowawcy. Paweł pisze: „W ten sposób Prawo stało się dla nas wychowawcą, który miał prowadzić ku Chrystusowi, abyśmy z wiary uzyskali usprawiedliwienie”. Jego zadaniem było prowadzić ku Chrystusowi, a nie zatrzymywać człowieka przy sobie na zawsze. Dobry wychowawca pracuje z myślą o chwili, w której podopieczny będzie potrafił iść samodzielnie. Podobnie działa dobry nauczyciel: wyznacza zasady i pilnuje ich, ale celem pozostaje dojrzałość ucznia. Ktoś, kto uczy się jazdy na rowerze, najpierw trzyma się ręki rodzica, a później sam wsiada na siodełko. Tak samo pierwsze kroki nie są celem, lecz drogą. Prawo pokazuje, czego brakuje, i w ten sposób kieruje wzrok ku Chrystusowi, który może to wypełnić. Paweł mówi wprost, że usprawiedliwienie przychodzi z wiary, a nie z samego spełniania wymagań. Droga ta nie kończy się na przepisach, lecz prowadzi do osoby Chrystusa. Wychowawca dobrze wykonuje swoją pracę wtedy, gdy doprowadzi dziecko do miejsca, w którym sam nie jest już potrzebny. Podobnie Prawo w tym ujęciu dopełnia swojego zadania, gdy wskazuje drogę do Chrystusa.

W obrazie Pawła Prawo pełni rolę wychowawcy, który prowadzi ku Chrystusowi. Nie ono daje usprawiedliwienie ani życie; w sąsiednich wersetach Paweł mówi, że obietnica przychodzi przez wiarę w Jezusa Chrystusa. Prawo ukazuje granice ludzkiego wysiłku i trzyma człowieka pod strażą, aż objawi się wiara. Jego zadaniem nie jest zastąpić Chrystusa, lecz wskazać ku Niemu. Wychowawca z tego obrazu nie jest celem drogi. Jego obecność ma znaczenie właśnie dlatego, że prowadzi dalej, ku spotkaniu, w którym człowiek otrzymuje usprawiedliwienie z wiary. Ten obraz chroni przed odczytaniem Prawa jako rywala Bożej obietnicy: Paweł zaprzecza, by Prawo się jej sprzeciwiało, lecz podkreśla, że nie ma ono mocy udzielania życia. Nie odbiera to Prawu powagi; pokazuje, że jego rola jest służebna, a ostatecznym oparciem pozostaje Boża obietnica. Zmienia się więc położenie człowieka: po nadejściu wiary nie pozostaje on pod wychowawcą, lecz zostaje nazwany dzieckiem Boga w Chrystusie. To przejście nie jest nagrodą za doskonałe wykonanie nakazów. Jest darem przyjętym przez wiarę, który otwiera wspólnotę należących do Chrystusa.