List do Galatów 3:20 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset brzmi chłodno i formalnie, a jednak kryje w sobie coś bardzo bliskiego. Paweł przypomina, że Prawo zostało przekazane przez aniołów i pośrednika. Pośrednik bywa potrzebny tam, gdzie dwie strony muszą się porozumieć. W Liście do Galatów 3:20 czytamy: „Pośrednika jednak nie potrzeba, gdy chodzi o jedną osobę, a Bóg właśnie jest sam jeden.” Obietnica dana Abrahamowi opiera się właśnie na tej jedności. Nie zależy od uzgodnień między dwiema stronami, lecz od słowa Boga, który ją wypowiedział. Ktoś dźwigający lęk albo poczucie winy łatwo zakłada, że między nim a obietnicą musi stać jeszcze jakaś warunkowa umowa, której nie zdoła dopełnić. Ten fragment mówi o czymś spokojniejszym: o wierności tego, kto obiecuje. Dotyczy on jednak Prawa i obietnicy, a nie każdej drogi, którą człowiek zwraca się do Boga. Ta jedność nie musi oddalać Boga od człowieka. Pokazuje raczej, że obietnica nie wisi na chwiejnej równowadze dwóch stron. Jej stałość opiera się na wierności jednego Boga, a nie na kruchości ludzkich zobowiązań. W tym jest spokój, którego nie da żadna chwiejna umowa.

Zdanie z Listu do Galatów 3:20 jest krótkie, ale jego tok rozumowania nie jest oczywisty. Paweł właśnie wspomniał, że Prawo zostało przekazane przez pośrednika. Teraz zauważa: pośrednik zakłada udział więcej niż jednej strony, podczas gdy „Bóg właśnie jest sam jeden”. Werset można więc odczytać jako kontrast między Prawem przekazanym za pośrednictwem innych a obietnicą pochodzącą od jednego Boga. Ważne jest jednak, by nie robić z tego zdania prostego twierdzenia, że Prawo było złe albo sprzeczne z obietnicą. Paweł wyraźnie odrzuca taki wniosek w następnym wersecie. W szerszym wywodzie podkreśla, że Prawo, dane później, nie unieważnia wcześniejszej obietnicy danej Abrahamowi. Dziedzictwo opiera się na Bożej obietnicy, nie na ludzkim osiągnięciu. Szczegółowa logika wersetu pozostaje sporna: jego zwięzłość pozwala na różne chrześcijańskie objaśnienia. Pewny jest kierunek argumentu: pośrednictwo Prawa nie zmienia tego, że źródłem obietnicy jest Bóg. Prawo ma określone miejsce w historii zbawienia, lecz nie zastępuje obietnicy, którą Paweł wiąże z Chrystusem i przyjęciem jej przez wiarę.

Ten werset zamyka wywód Pawła o Prawie i obietnicy. Apostoł przypomina, że Prawo zostało przekazane przez aniołów i podane przez pośrednika (List do Galatów 3:19). Obietnica natomiast została dana Abrahamowi i jego potomstwu, a Pismo wskazuje na jednego potomka, którym jest Chrystus (List do Galatów 3:16). Stąd słowa: „Pośrednika jednak nie potrzeba, gdy chodzi o jedną osobę, a Bóg właśnie jest sam jeden” (List do Galatów 3:20). Tekst opisuje różnicę w sposobie działania. Przy Prawie między stronami stoi ktoś trzeci, który przenosi słowo i łączy dwie strony. Przy obietnicy Bóg składa ją sam i sam za nią odpowiada. Paweł nie twierdzi tu, że samo pośrednictwo jest bezwartościowe. Mówi o charakterze danego układu i o tym, co z niego wynika. Ta różnica ma znaczenie dla Galatów, których, jak pisze apostoł, ktoś urzekł innymi naukami (List do Galatów 3:1). Obietnica opiera się na Bożej wierności, a nie na tym, czy ludzie zdołają dotrzymać wszystkich wymagań. Dlatego Paweł dodaje, że obietnica dostaje się przez wiarę w Jezusa Chrystusa tym, którzy wierzą (List do Galatów 3:22). Jedność Boga i Jego obietnicy stoi w centrum tego krótkiego zdania.

Zdanie z Listu do Galatów 3:20 jest krótkie, lecz niełatwe. Paweł mówi o Prawie przekazanym przez pośrednika, a obok stawia Boga, który jest jeden. W pobliżu tego wersetu przypomina, że obietnica dana Abrahamowi poprzedza Prawo i nie zostaje przez nie unieważniona. Nie przedstawia więc Boga jako jednej strony sporu, którą trzeba dopiero skłonić do zgody. Pośrednik należy do sytuacji, w której porozumienie łączy różne strony. Obietnica Boga ma inne źródło: wypływa z Jego własnej wierności. To ważna nuta w rozważaniu Pawła o wierze, Prawie i dziedzictwie. Życie z Bogiem nie zaczyna się od ludzkiego osiągnięcia, które dopiero otwiera drogę do łaski. To Bóg pierwszy obiecuje, a wierzący przyjmują dar przez wiarę w Jezusa Chrystusa. Można widzieć tu obraz jednej, niepodzielnej wierności: obietnica nie rozpada się, gdy przychodzi późniejszy etap historii. Prawo ma swoje miejsce, lecz nie może zająć miejsca obietnicy ani stać się źródłem życia. Paweł kieruje wzrok ku Chrystusowi, Potomkowi, w którym obietnica znajduje swój cel.