Księga Wyjścia 34:10 – znaczenie i zastosowanie

Gdy doszło do pojednania, Bóg zawiera z Izraelem przymierze przyjaźni. Zdrajcy nie tylko otrzymują przebaczenie, lecz także zostają przyjęci z powrotem i znów traktowani jak lud otoczony szczególną przychylnością. Nic dziwnego, że zapowiedź zaczyna się od słowa „Oto”, które przykuwa uwagę i budzi zdumienie: „Oto Ja zawrę przymierze”.

To Izrael złamał przymierze, a teraz to Bóg je odnawia. Jeśli dochodzi do sporu, winę musimy przypisać sobie. Jeśli panuje pokój, cała chwała należy się Bogu. Oto, co w ramach przymierza Bóg obiecuje uczynić dla Izraelitów (Księga Wyjścia 34:10-11).

Najpierw ogólnie zapowiada: „Wobec całego ludu będę czynić cuda”. Błogosławieństwa przymierza są niezwykłymi dziełami, cudami w królestwie łaski (Księga Psalmów 98:1). W tym fragmencie mowa o cudach w świecie przyrody, takich jak wyschnięcie Jordanu czy zatrzymanie słońca. Były to prawdziwe cuda, bo nigdy wcześniej się nie wydarzyły i nie miały sobie równych na całej ziemi.

Miały przynieść Izraelowi radość i umocnić jego wiarę. „Cały lud […] ujrzy dzieło Pana” i je rozpozna. Te dzieła miały też napawać lękiem wrogów Izraela: „straszne będzie to, co Ja z tobą uczynię”. Nawet lud Boży miał patrzeć na nie z podziwem i bojaźnią.

Bóg zapowiada też konkretnie: „Wypędzę przed tobą Amorytów”. Jako Król narodów usuwa jedne ludy, a inne osadza tam, gdzie zechce. Jako Król swoich świętych przygotował miejsce dla winorośli, którą wyprowadził z Egiptu (Księga Psalmów 80:8-9). Całe królestwa zostają oddane dla dobra Izraela (Księga Izajasza 43:3-4).

Oto także część Izraela w przymierzu: „Przestrzegaj tego, co ci nakazuję”. Nie możemy oczekiwać dobrodziejstw płynących z Bożych obietnic, jeśli nie traktujemy poważnie Jego przykazań. Dwa najważniejsze brzmią: „Nie będziesz oddawał czci żadnym innym bogom” (Księga Wyjścia 34:14). Nie wolno oddawać boskiej czci żadnemu stworzeniu ani żadnemu bogu wymyślonemu przez ludzką wyobraźnię.

Bóg podaje ważny powód, dla którego nieposłuszeństwo w tej sprawie jest niebezpieczne: „Pan, którego imię jest Zazdrosny, jest Bogiem zazdrosnym”. Strzeże czci należnej Jego kultowi tak, jak mąż strzeże czci małżeństwa. Ludzka zazdrość często przybiera postać grzesznego gniewu (Księga Przysłów 6:34), lecz zazdrość Boga jest Jego świętym i sprawiedliwym oburzeniem. Nikt nie może oddawać Bogu właściwej czci, jeśli nie czci wyłącznie Jego.

Drugie przykazanie brzmi: „Nie uczynisz sobie bożka lanego” (Księga Wyjścia 34:17). Innymi słowy, Izraelici nie mogą próbować oddawać czci prawdziwemu Bogu za pośrednictwem wizerunków. Właśnie w ten grzech niedawno popadli, dlatego zostają przed nim szczególnie ostrzeżeni.

Dwa kolejne nakazy mają chronić te dwa najważniejsze przykazania. Aby Izraelici nie ulegli pokusie oddawania czci fałszywym bogom, nie powinni zacieśniać więzi z ludźmi, którzy ich czczą (Księga Wyjścia 34:12). „Strzeż się” — mówi Bóg, bo znaleźli się na niebezpiecznym gruncie. Był to grzech, w który łatwo mogli popaść, dlatego musieli zachować szczególną ostrożność i unikać wszystkiego, co prowadziło w tym kierunku.

„Nie zawieraj przymierza z mieszkańcami tej ziemi”. Skoro Bóg w swojej dobroci wypędzał Kananejczyków, Izraelici nie powinni wbrew Jego woli dawać im schronienia. Trudno o coś bardziej rozsądnego: skoro Bóg wypowiada Kananejczykom wojnę, Izrael nie powinien zawierać z nimi pokoju. Skoro Bóg nie dopuszcza, by Kananejczycy nad nimi panowali, Izraelici muszą zadbać, by Kananejczycy nie stali się dla nich pułapką.

Ten nakaz służył także doczesnemu dobru Izraela, który miał dokończyć podbój ziemi. Boże prawa często chronią zarówno nasze dobro, jak i Jego cześć. Izraelici mieli szczególnie unikać małżeństw z Kananejczykami (Księga Wyjścia 34:15-16). Gdyby wydawali za nich swoje dzieci lub brali ich dzieci za małżonków, wkrótce groziłoby im związanie się z ich bogami.

Ludzka natura jest tak skażona, że źli ludzie znacznie łatwiej sprowadzają dobrych na manowce, niż dobrzy nawracają złych. Grzech pociąga za sobą kolejne upadki. Ci, którzy zawierają przymierza z bałwochwalcami, stopniowo zaczynają kochać bałwochwalstwo. Ci zaś, których początkowo kusi spożywanie pokarmów składanych w ofierze bożkom, z czasem sami będą je składać. Trzeba zatrzymać zło, zanim się rozwinie.

Drugim nakazem chroniącym Izraelitów przed sporządzaniem bożków jest całkowite zniszczenie znalezionych w kraju bożków i wszystkiego, co się z nimi wiąże: ołtarzy oraz świętych gajów (Księga Wyjścia 34:13). Gdyby je pozostawiono, Izraelici mogliby później zacząć z nich korzystać lub je naśladować, a z czasem coraz mniej brzydzić się bałwochwalstwem. Trzeba usunąć wszelkie pozostałości bałwochwalstwa, bo obrażają świętego Boga i przynoszą hańbę ludzkiej naturze. Nigdy nie powinno się mówić, że ludzie, którzy uważają się za rozumnych, okazali się na tyle nierozsądni, by uczynić sobie bogów i oddawać im cześć.