Księga Wyjścia 21:37 – znaczenie i zastosowanie

Oto przepisy dotyczące kradzieży. Jeśli ktoś ukradł bydło, które w tamtych czasach stanowiło znaczną część majątku, i zwierzęta znaleziono u niego, musiał oddać dwa za jedno (Księga Wyjścia 22:4). W ten sposób naprawiał wyrządzoną krzywdę, a zarazem ponosił konsekwencje przestępstwa. Później Bóg ustanowił miłosierniejszy przepis: jeśli złodziej uznał swoją winę i wyznał ją, zanim ktokolwiek ją odkrył lub wszczął dochodzenie, musiał zwrócić to, co ukradł, i dodać do tego jedną piątą (Księga Kapłańska 6:4–5).

Jeśli złodziej zabił lub sprzedał ukradzioną owcę albo ukradzionego wołu, brnąc w grzechu, musiał oddać pięć wołów za jednego wołu i cztery owce za jedną owcę (Księga Wyjścia 22:1). Prawo wymagało większej rekompensaty za wołu niż za owcę, ponieważ właściciel tracił nie tylko zwierzę, lecz także codzienną pracę, którą ono wykonywało. Uczy to, że oszustwo i niesprawiedliwość nie przynoszą ludziom prawdziwego zysku. Jeśli bezprawnie przywłaszczamy sobie to, co należy do kogoś innego, nie tylko stracimy to, co zdobyliśmy, lecz także uszczuplimy własny majątek.

Jeśli złodziej nie mógł zwrócić tego, co był winien, należało sprzedać go jako niewolnika, aby wyrównać stratę (Księga Wyjścia 22:3). Wyrok miał wykonać sąd, a pieniądze prawdopodobnie trafiały do poszkodowanego. Podobnie, według niektórych praw obowiązujących w naszych czasach, część przestępców wysyła się na plantacje. Dopiero tam Anglicy przekonują się, czym naprawdę jest niewola.

Jeśli złodziej włamał się nocą do domu i zginął na gorącym uczynku, odpowiedzialność za jego śmierć spadała na niego samego, a zabójca nie był winny morderstwa (Księga Wyjścia 22:2). Tak jak osoba popełniająca bezprawny czyn ponosi winę za krzywdę, która spotyka innych, tak też odpowiada za to, co przydarza się jej samej. Dom człowieka jest jego twierdzą, a chronią go zarówno prawo Boże, jak i ludzkie. Kto go atakuje, robi to na własne ryzyko. Jeśli jednak złodzieja zabito za dnia, zabójca musiał za to odpowiedzieć (Księga Wyjścia 22:3), chyba że działał w obronie własnego życia. Nawet wobec złych ludzi powinniśmy ostrożnie postępować z ich życiem. Sprawiedliwości powinien strzec sędzia, a my nie możemy wymierzać kary na własną rękę.

Są też przepisy dotyczące szkód wyrządzonych przez zwierzęta (Księga Wyjścia 22:5). Jeśli ktoś celowo pozwolił, by jego bydło weszło na pole sąsiada, musiał wynagrodzić stratę tym, co miał najlepszego. Nasze prawo znacznie wyraźniej odróżnia takie działanie od innych kradzieży niż prawo Mojżesza. Żydzi wyciągnęli z tego ogólną zasadę: odszkodowanie należy zawsze wypłacać tym, co najlepsze, a zwierząt, które mogą wejść na cudzy teren i wyrządzić szkodę, nie wolno trzymać. Powinniśmy bardziej uważać, by nie krzywdzić innych, niż by sami nie doznać krzywdy. Doznana krzywda jest nieszczęściem, natomiast krzywdzenie innych jest grzechem, a grzech zawsze jest gorszy od nieszczęścia.

Są również przepisy dotyczące szkód spowodowanych przez ogień (Księga Wyjścia 22:6). Kto chciał spalić jedynie ciernie, mógł mimo to odpowiadać za to, że ogień rozprzestrzenił się na zboże. Ludzie porywczy powinni uważać: twierdząc, że wyrywają tylko chwasty, mogą przy okazji zniszczyć także zboże. Kto wzniecił ogień, musiał odpowiadać za wyrządzone szkody, nawet jeśli nie dało się udowodnić, że chciał je spowodować. Odpowiedzialność ponosi się zarówno za niedbalstwo, jak i za zło wyrządzone umyślnie. Powinniśmy uważać, by nie wszczynać kłótni, bo coś, co wydaje się drobne, może przerodzić się w znacznie poważniejszą sprawę. Wtedy poniesiemy winę, jeśli — jak szaleniec — będziemy rzucać pochodniami, strzałami i śmiercią, a potem twierdzić, że nie chcieliśmy nikomu zaszkodzić. Będziemy bardziej uważać na własne postępowanie, jeśli pamiętamy, że odpowiadamy nie tylko za krzywdę, którą sami wyrządzamy, lecz także za tę, do której prowadzi nasze niedbalstwo.