Księga Wyjścia 21:1 – znaczenie i zastosowanie

Werset 1 stanowi ogólny nagłówek dla praw zawartych w tym rozdziale i dwóch następnych. Niektóre z nich dotyczą oddawania czci Bogu, większość jednak odnosi się do relacji między ludźmi. Ponieważ Izraelem rządził bezpośrednio Bóg, sprawy, które inne narody rozstrzygały ludzkim osądem, tutaj regulowały Jego własne nakazy. Dzięki temu sposób rządzenia Izraelem szczególnie sprzyjał dobru ludu.

Prawa te nazywa się rozstrzygnięciami, ponieważ odzwierciedlają doskonałą mądrość i sprawiedliwość. Mojżesz już wcześniej zwracał się do Boga w trudnych sprawach, gdy się pojawiały (Księga Wyjścia 18:15). Teraz Bóg dał mu ogólne prawa, aby mógł później rozstrzygać podobne sprawy według tej samej zasady. Zaczyna od praw dotyczących sług. Widać w nich miłosierdzie i powściągliwość.

Izraelici jeszcze niedawno sami byli sługami. Teraz, gdy nie tylko odzyskali wolność, lecz także stali się właścicielami sług, Bóg przestrzegł ich, by nie traktowali ich surowo. Sami cierpieli pod władzą egipskich nadzorców, dlatego te prawa miały zapewnić sługom życzliwe i łagodne traktowanie. Jeśli ludzie, którzy kiedyś mieli nad nami władzę, krzywdzili nas, nie usprawiedliwia to krzywdzenia tych, którzy teraz są pod naszą władzą. Przeciwnie, nasza wina jest wtedy jeszcze większa, bo z własnego doświadczenia wiemy, jak bolesne jest takie traktowanie.

Pierwsze prawo dotyczy hebrajskich sług, którzy zostali sprzedani: przez siebie samych, przez rodziców z powodu ubóstwa albo przez sędziów za popełnione przestępstwa. Nawet ci, których sprzedali sędziowie, jeśli byli Hebrajczykami, mieli służyć nie dłużej niż siedem lat. Bóg uznawał, że taki okres wystarczy za karę za ich nierozwagę lub przewinienie. Po upływie siedmiu lat sługa mógł odejść na wolność (Księga Wyjścia 21:2–3) albo zdecydować, że pozostanie u swojego pana (Księga Wyjścia 21:5–6).

Jeśli pan dał mu żonę i dzieci, sługa miał dwie możliwości. Mógł odejść na wolność, zostawiając ich, albo pozostać w służbie z miłości do nich. Jeśli wybrał pozostanie, przekłuwano mu ucho przy odrzwiach. Miał wtedy służyć aż do śmierci swojego pana albo do roku jubileuszowego, szczególnego roku uwolnienia.

Tym prawem Bóg uczył hebrajskich sług cenić wolność i okazywać szlachetnego ducha. Należeli do Pana, więc nie mieli lekceważyć wolności. Człowieka, który odmawiał wolności, choć mógł ją uzyskać, naznaczano piętnem hańby, nawet jeśli jego powody wydawały się szlachetne. Podobnie chrześcijanie, odkupieni za cenę i powołani do wolności, nie powinni stawać się niewolnikami ludzi ani grzesznych pragnień (Pierwszy List do Koryntian 7:23). Wolny i królewski duch pomaga wierzącemu wytrwać (Księga Psalmów 51:12).

Bóg uczył też hebrajskich panów, by nie obchodzili się surowo ze swoimi ubogimi sługami. Mieli pamiętać, że z urodzenia słudzy byli im równi i że za kilka lat mogli znów znaleźć się na tym samym poziomie. Podobnie chrześcijańscy panowie powinni traktować wierzących sług z szacunkiem (List do Filemona 1:16).

Prawo to pomaga nam również zrozumieć, jakie prawo Bóg ma do dzieci wierzących rodziców i jakie miejsce zajmują one w Jego Kościele. Przez chrzest są zaliczane do grona Jego sług, ponieważ rodzą się w Jego domu i należą do Niego (Księga Ezechiela 16:20). Dawid nazywał siebie sługą Boga jako syn Jego służebnicy i dlatego szukał u Niego ochrony (Księga Psalmów 116:16; Księga Psalmów 86:16).

Prawo to pomaga również zrozumieć, jakie zobowiązanie podjął wielki Odkupiciel, wypełniając dzieło naszego zbawienia. Powiedział: „Otworzyłeś mi uszy” (Księga Psalmów 40:6), co zdaje się nawiązywać do tego prawa. Kochał swojego Ojca, wybrany lud i dzieci, które zostały Mu dane, dlatego nie odszedł na wolność od swojego zadania. Związał się natomiast służbą na zawsze (Księga Izajasza 42:1; Księga Izajasza 42:4). Mamy jeszcze więcej powodów, by podobnie oddać się Bogu. Powinniśmy kochać naszego Pana i Jego dzieło oraz być gotowi, by naznaczono nasze uszy przy Jego odrzwiach, jak tych, którzy nie chcą uwolnić się od Jego służby, lecz pragną coraz większej wolności w niej i przez nią (Księga Psalmów 84:10).

Podobną troską objęto służebnice: młode dziewczęta, które rodzice w skrajnym ubóstwie sprzedawali, gdy były jeszcze bardzo małe, osobom mającym nadzieję poślubić je, gdy dorosną. Jeśli nie zostały poślubione, nie wolno było sprzedawać ich obcym. Ich właściciele mieli w odpowiedni sposób zrekompensować im to, że nie doszło do małżeństwa. Jeśli zaś zostały poślubione, należało zapewnić im właściwe utrzymanie i okazywać szacunek (Księga Wyjścia 21:7–11). W ten sposób Bóg chronił dobro i dobre imię córek Izraela, a także uczył mężów szanować żony, nawet jeśli pochodziły z ubogich rodzin. Żony są słabszymi naczyniami, które zasługują na szacunek (Pierwszy List Piotra 3:7).