Księga Koheleta 8:9 – znaczenie i zastosowanie

Salomon już na początku tego rozdziału ostrzegał, by nie wikłać się w sprawy buntowników. Teraz zwraca uwagę na inne niebezpieczeństwo: krzywdę wyrządzaną przez tyranicznych i ciemiężycielskich władców, podobnych do tych, o których mówił wcześniej (Księga Koheleta 3:16; Księga Koheleta 4:1).

Wnikliwie badając ludzkie życie, widział wielu takich władców. Często jeden człowiek panuje nad drugim i wyrządza mu krzywdę. Niektórzy rozumieją ten werset tak, że cierpią poddani, bo władcy powinni być sługami Boga dla dobra ludzi (List do Rzymian 13:4), strzec sprawiedliwości i pokoju. Zamiast tego wykorzystują władzę, by odbierać majątek, ograniczać wolność i wspierać zło. To smutne, gdy ci, którzy powinni chronić wiarę i prawa ludzi, dążą do zniszczenia jednego i drugiego.

Inni uważają, że werset mówi o krzywdzie, którą władcy wyrządzają samym sobie, i takie rozumienie również pasuje do jego treści. Okrucieństwo podsyca w nich pychę, chciwość, gniew i pragnienie zemsty, przez co zwiększa ich winę i przyspiesza ich upadek. To, co człowiek czyni innym, często wraca na jego własną głowę.

Salomon widział też, że tacy władcy prosperują, choć nadużywają władzy (Księga Koheleta 8:10). Widział, jak niegodziwi władcy przychodzili do miejsca świętego, miejsca sądu, i z niego odchodzili. Nazywa się je świętym, ponieważ sąd należy do Pana (Księga Powtórzonego Prawa 1:17); On sądzi pośród bogów, czyli władców (Księga Psalmów 82:1), i jest z nimi podczas sądu (2 Księga Kronik 19:6). Sprawowali urząd przez całe życie, jakby nikt nigdy nie miał ich rozliczyć. Umierali z honorami i byli chowani z wielką pompą, jak gdyby ich władza miała trwać do końca życia, niezależnie od tego, czy dobrze ją sprawowali.

A jednak zapomniano o nich w mieście, w którym dopuszczali się takich czynów. Ich niegodziwość nie pozostała w pamięci ludzi, by po ich śmierci przynosić im hańbę. Być może werset ukazuje przede wszystkim, jak pusta była ich godność. Szczycili się bogactwem, władzą i honorem, bo zasiadali w miejscu sądu, ale nic z tego nie mogło uchronić ich ciał przed grobem. Ich przepych towarzyszył im tylko do grobu, nie dalej (Księga Psalmów 49:17). Nie mógł też ocalić ich imion: zostali zapomniani, jakby nigdy nie istnieli. To także marność — coś pustego i przemijającego.

Salomon zauważył również, że powodzenie ośmielało tych władców do coraz większego zła (Księga Koheleta 8:11). Dotyczy to grzeszników w ogóle, a szczególnie niegodziwych władców. Ponieważ kara nie nadchodzi od razu, sądzą, że nie nadejdzie nigdy. Odrzucają więc wszelkie ograniczenia, lekceważą prawo i coraz więcej miejsca poświęcają w myślach planom wyrządzania zła. Stają się nieustraszeni i dalej grzeszą zuchwale.

Lekcja jest jasna. Bóg już wydał wyrok na złe czyny i tych, którzy je popełniają — zarówno na książąt i możnych, jak i na zwykłych ludzi. Często jednak przez długi czas zwleka z wykonaniem wyroku, a grzesznik pozostaje nie tylko bezkarny, lecz także odnosi sukcesy. Ta zwłoka zatwardza jego serce, ponieważ cierpliwość Boga zostaje haniebnie nadużyta. Zamiast prowadzić ludzi do nawrócenia, często czyni ich jeszcze bardziej upartymi. Grzesznicy sami się jednak oszukują, bo odroczony sąd nie oznacza sądu odwołanego. Zemsta przychodzi powoli, ale na pewno, a gniew gromadzi się na dzień gniewu.

Mimo to Salomon widział dość, by nie skłaniać się do podważania Bożej opatrzności. Opisuje niegodziwego władcę, który sto razy dopuszcza się niesprawiedliwości, a kara wciąż się opóźnia. Cierpliwość Boga trwa dłużej, niż ludzie się spodziewają, a On wciąż okazuje moc, gdy ciemiężyciel nadal krzywdzi innych. Mimo wszystko nie powinniśmy tracić ducha.

Lud Boży jest naprawdę szczęśliwy, nawet gdy doświadcza ucisku. „Dobrze będzie tym, którzy boją się Boga”, czyli wszystkim, którzy odnoszą się do Niego z czcią i starają się żyć w Jego obecności. To cecha ludu Bożego: ludzie ci boją się Boga, pamiętają, że On ich widzi, i pragną Mu się podobać. Gdy są zdani na łaskę pysznych ciemiężycieli, bardziej boją się Boga niż ludzi. Nie sprzeciwiają się Bożej opatrzności, lecz się jej poddają.

To właśnie jest dla nich pociechą: nawet w najgorszych czasach wszystko ostatecznie dobrze się ułoży. Utrapienia nie mogą odebrać im Bożej przychylności ani zerwać ich więzi z Nim. Ich sytuacja jest dobra, bo w cierpieniu zachowują właściwe usposobienie. Ostatecznie otrzymają pełne uwolnienie od utrapień i obfitą nagrodę za to, co wycierpieli. Salomon mówi więc w istocie: „Wiem na pewno — dzięki obietnicy Boga i temu, czego doświadczyli wszyscy święci — że niezależnie od tego, co spotyka innych, tym ludziom będzie dobrze”. Dobrze jest, gdy wszystko dobrze się kończy.

Niegodziwi natomiast są naprawdę nieszczęśliwi, nawet jeśli przez pewien czas dobrze im się powodzi. To, co Bóg dla nich przeznaczył, jest równie pewne jak błogosławieństwo sprawiedliwych. „Nie będzie dobrze niegodziwym”, choć inni mogą sądzić inaczej, patrząc tylko na zewnętrzne powodzenie, a sami niegodziwi mogą tego oczekiwać. Nieuchronnie dosięgnie ich sąd za całe zło, które popełnili. Nic, co ich spotka, nie przyniesie im prawdziwego dobra. Nic, co przydarza się niegodziwym, nie może ostatecznie im pomóc; wszystko w jakiś sposób im zaszkodzi.

Dni niegodziwego człowieka są jak cień. Są nie tylko niepewne i przemijające, jak dni każdego człowieka, lecz także puste i bezużyteczne. Dni człowieka prawego mają pewną wartość, bo żyje on, dążąc do szlachetnego celu. Dni niegodziwego są tylko cieniem — puste i bezwartościowe. Nie potrwają też tak długo, jak się spodziewa. Nie dożyje połowy swoich dni (Księga Psalmów 55:23). Nawet jeśli będzie żyć dłużej, niż przypuszczali inni (Księga Koheleta 8:12), i tak nadejdzie jego koniec. Nie osiągnie życia wiecznego, a wtedy długie życie na ziemi będzie miało niewielkie znaczenie.

Ostatecznie najważniejszy zarzut Boga wobec niegodziwych jest taki, że się Go nie boją. To leży u źródła ich grzechu i zamyka im drogę do prawdziwego szczęścia.