Księga Koheleta 8:14 – znaczenie i zastosowanie

Mądrzy i prawi ludzie od dawna zmagają się z pytaniem: jak pogodzić powodzenie bezbożnych i cierpienia sprawiedliwych ze świętością i dobrocią Boga, który rządzi światem? W tym wersecie Salomon podpowiada, jak zmierzyć się z tym problemem.

Mówi, że nie powinniśmy uważać tego za coś niezwykłego. Sam widział to za swoich czasów. Widział sprawiedliwych traktowanych tak, jakby popełnili czyny bezbożnych. Przez długi czas spotykały ich dotkliwe cierpienia, jak gdyby byli karani za wielkie zło. Widział też bezbożnych traktowanych tak, jakby postępowali sprawiedliwie. Powodziło im się tak dobrze, że wyglądało to na nagrodę za dobre uczynki.

Wciąż obserwujemy to samo. Ludzie bogobojni często zmagają się z niepokojem i udręką, podczas gdy bezbożni wydają się spokojni, nieustraszeni i bezpieczni. Niekiedy Boża opatrzność, czyli Jego mądre i suwerenne kierowanie światem, przynosi bogobojnym przeciwności i cierpienie, podczas gdy bezbożnym wiedzie się dobrze i spotyka ich przychylność. Bogobojni bywają też obwiniani, wyśmiewani i poniżani przez ludzi u władzy, a bezbożnych się chwali i wynosi na wyższe stanowiska.

Salomon chce, byśmy winą za ten stan rzeczy obarczali marność świata, a nie sprawiedliwość Boga. W Bogu nie ma żadnej winy. To sam świat jest marnością, pustką, która nie potrafi dać trwałego zadowolenia. Gdyby ten świat miał być źródłem pełnego szczęścia, Bóg nie pozwalałby, by tak wiele jego dóbr przypadało najgorszym wrogom, a tak wiele cierpień spotykało Jego najwierniejszych przyjaciół. Musi więc istnieć życie po tym życiu, w którym radość i smutek będą prawdziwe i trwałe, a ludzie zaznają pełni szczęścia albo pełni nieszczęścia. Ten świat nie daje ani jednego, ani drugiego w pełni.

Nie powinniśmy też pozwalać, by to wszystko napełniało nas goryczą i niepokojem. Zamiast tego mamy z wdzięcznością korzystać z tego, co Bóg nam tutaj daje, poprzestawać na tym i jak najlepiej to wykorzystać, nawet jeśli inni mają więcej, choć wydają się na to znacznie mniej zasługiwać (Księga Koheleta 8:15). Salomon mówi, że pochwala radość, czyli spokojny i święty pokój serca, który wypływa z zaufania Bogu, Jego mocy, władzy i obietnicy. Pod słońcem człowiek nie ma nic lepszego niż umiarkowanie i z wdzięcznością jeść i pić oraz korzystać z dobrych rzeczy tego życia stosownie do swojej sytuacji. Człowiek prawy ma jednak znacznie lepsze rzeczy ponad słońcem.

Taki pożytek człowiek odnosi z całego trudu swojego życia na tym świecie. Powinien więc przyjąć to, co otrzymuje, i być za to wdzięczny. Nie powinien odmawiać sobie radości tylko dlatego, że martwi go, iż świat nie układa się po jego myśli. Taki jest udział człowieka w dniach życia, które Bóg daje mu pod słońcem. Nasze obecne życie toczy się pod słońcem, ale oczekujemy życia przyszłego, które rozpocznie się i będzie trwać, gdy słońce pociemnieje i przestanie świecić. To życie jest odmierzone dniami, które wyznacza sam Bóg. Dlatego, dopóki trwa, mamy poddawać się Jego woli i żyć zgodnie z celem, dla którego zostaliśmy powołani do życia.

Salomon ostrzega nas również, byśmy nie próbowali wyjaśnić wszystkiego, co czyni Bóg. Jego drogi przypominają ścieżkę na morzu, pośród wielkich wód, i nie sposób ich zgłębić. Z pokorą i czcią musimy więc uznać, że nie rozumiemy, co oznacza Boże panowanie nad światem (Księga Koheleta 8:16, Księga Koheleta 8:17). Salomon mówi, że on i inni dokładnie badali tę sprawę. Z całym zaangażowaniem starał się zrozumieć tę mądrość i dostrzec, co dzieje się na ziemi za sprawą Bożej opatrzności, mając nadzieję znaleźć stałą prawidłowość w tym, jak kierowany jest świat.

Chciał odkryć, czy istnieje jakiś niezmienny porządek, równie pewny i regularny jak bieg natury, który pozwoliłby przewidzieć przyszłość na podstawie tego, co dzieje się teraz. Inni tak gorliwie prowadzili te poszukiwania, że z niepokoju o te sprawy nie mogli spać ani w dzień, ani w nocy. Niektórzy uważają, że Salomon mówi tu o sobie: tak gorliwie badał tę sprawę, że nie mógł spać, bo wciąż o niej rozmyślał.

Wysiłek ten jednak nie przyniósł rezultatu (Księga Koheleta 8:17). Gdy przyglądamy się wszystkim dziełom Boga i Jego opatrzności, nie potrafimy znaleźć stałej reguły, według której kierowane są sprawy pod słońcem. Nie umiemy odkryć klucza, który pozwoliłby je zrozumieć. Nie możemy prześledzić wcześniejszych spraw i na tej podstawie przewidzieć, jak rozstrzygnie ta instancja ani jaki wyda wyrok. Nawet jeśli ktoś bardzo się stara to odkryć, jest biegły i mądry w wielu dziedzinach, potrafi zrozumieć plany królów i jest całkowicie pewien, że mu się powiedzie, i tak nie zdoła tego zgłębić. Drogi Boga przewyższają nasze, a On nie musi postępować wyłącznie tak, jak postępował wcześniej. Jego wyroki są niezgłębioną głębią.