Księga Powtórzonego Prawa 33:12 – znaczenie i zastosowanie

Błogosławieństwo Beniamina pojawia się tu jako pierwsze ze względu na jego szczególne położenie względem pokolenia Lewiego. Świątynia, w której służyli kapłani, stała tuż przy granicy ziemi Beniamina. Beniamin został też wymieniony przed Józefem, ponieważ Jerozolima, leżąca na jego terytorium, cieszyła się większym szacunkiem niż Samaria, położona w ziemi Efraima. Beniamin pozostał wierny domowi Dawida i świątyni Pana, gdy pozostałe pokolenia odwróciły się od nich za Jeroboama.

Beniamina nazwano „umiłowanym przez Pana”, co dobrze odpowiada historii tego pokolenia. Beniamin był ukochanym synem Jakuba, „synem jego prawicy”. Naprawdę błogosławieni są ci, których miłuje Pan. Z tego pokolenia pochodzili Saul, pierwszy król Izraela, i Paweł, wielki apostoł.

Pokolenie otrzymało też obietnicę bezpieczeństwa: „będzie mieszkał bezpiecznie”. Ci, których miłuje Bóg, są bezpieczni (Księga Psalmów 91:1). Słowa te wskazują również na świątynię zbudowaną przy granicy ziemi Beniamina. Jerozolima, święte miasto, leżała w granicach jego dziedzictwa (Księga Jozuego 18:28), podobnie jak góra Moria, na której stała świątynia. Dlatego mówi się, że Bóg mieszkał „między jego ramionami”, jak głowa spoczywająca na ramionach człowieka.

Beniamin przez cały dzień pozostawał więc pod osłoną sanktuarium (Księga Psalmów 125:2). Pismo Święte często przedstawia świątynię jako miejsce schronienia (Księga Psalmów 27:4–5; Księga Nehemiasza 6:10). Żyjąc blisko domu Bożego, Beniamin mieszkał bezpiecznie przy Bogu. Życie w pobliżu świątyni jest szczęściem. Zapewne był to jeden z powodów, dla których Beniamin pozostał przy Judzie i zachował kult Boga, nawet gdy dziesięć pozostałych pokoleń odpadło. Serce człowieka jest głęboko zepsute, jeśli im bliżej jest kościoła, tym dalej od Boga.

Błogosławieństwo Józefa obejmuje zarówno Manassesa, jak i Efraima. W błogosławieństwie Jakuba (Księga Rodzaju 49) udział Józefa jest największy; tutaj również jest hojny. Mojżesz nazywa Józefa tytułem wskazującym na jego szczególne miejsce: był oddzielony od braci, niczym nazirejczyk, czyli ktoś poświęcony Bogu. Wyróżniał się zarówno oddaniem Bogu, w którym przewyższał braci, jak i pozycją w Egipcie, gdzie został ich władcą i pomocnikiem. Bracia odsunęli go od siebie, sprzedając go w niewolę, lecz Bóg go wyróżnił, czyniąc go księciem.

Mojżesz prosi dla Józefa o wielką obfitość i wielką siłę. Najpierw wymienia obfitość. Zaczyna modlitwę słowami: „Niech jego ziemia będzie błogosławiona przez Pana”. Efraim i Manasses otrzymali bardzo żyzną ziemię, ale Mojżesz nadal prosi, by Bóg ją nawodnił swoim błogosławieństwem. Prawdziwa obfitość zależy od Boga, który daje bogactwo i urodzaj.

Następnie Mojżesz wymienia to, co miało przyczynić się do pomyślności tej ziemi. Prosi o deszcz i rosę we właściwym czasie, cenne dary niebios. Mogą wydawać się zwykłą wodą, ale bez nich plony ziemi by przepadły. Prosi też o obfite źródła, nazwane tu głębią leżącą w dole. Zarówno deszcz z góry, jak i źródła z dołu są jak rzeki Boże (Księga Psalmów 65:9), a to Bóg sprawia, że tryskają źródła wód (Apokalipsa św. Jana 14:7).

Mojżesz prosi także o dobroczynny wpływ niebios i cenne plony powstające dzięki ciepłu słońca oraz chłodnemu światłu księżyca (Księga Powtórzonego Prawa 33:14). Niektórzy rozumieją te słowa jako prośbę o regularne zbiory w kolejnych porach roku, miesiąc po miesiącu, na przykład oliwek w jednym miesiącu, a daktyli w innym. Potem Mojżesz prosi o najlepsze płody pradawnych gór i odwiecznych pagórków (Księga Powtórzonego Prawa 33:15). Nazywa się je pradawnymi nie dlatego, że są starsze od innych, lecz dlatego, że cieszą się większym szacunkiem, niczym pierworodni synowie. Są odwieczne, ponieważ ich urodzajność miała trwać.

Mojżesz prosi również o cenne dary ziemi (Księga Powtórzonego Prawa 33:16). Ziemia może wydawać się bezwartościową bryłą, a jednak rodzi rzeczy pożyteczne i cenne dla ludzkiego życia. Daje nam chleb, bo nasze ciała powstały z ziemi i do niej wrócą. Jej bogactwa są jednak niewielkie w porównaniu z pełnią, którą znajdujemy w Chrystusie i z którego otrzymujemy łaskę za łaską. Niektórzy widzą w tych cennych darach obrazy duchowych błogosławieństw w niebie, otrzymywanych przez Chrystusa: darów, łask i pociech Ducha.

Mojżesz kończy to błogosławieństwo prośbą o przychylność Tego, który mieszkał w krzewie (Księga Powtórzonego Prawa 33:16), czyli Boga, który ukazał mu się w płonącym, lecz niespalającym się krzewie (Księga Wyjścia 3:2). Tam Bóg powierzył Mojżeszowi misję wyprowadzenia Izraela z Egiptu. Chociaż Jego chwała ukazała się tam tylko na jakiś czas, Pismo Święte mówi, że Bóg tam mieszkał, ponieważ Jego obecność trwała tak długo, jak była potrzebna. To przychylność Tego, który tam mieszka. „Szechina” oznacza „Tę, która mieszka”. Mojżesz przyzywa tego samego Boga, który objawił mu się w tamtej świętej chwili.

Pierwsze spotkanie przy krzewie było dla Mojżesza niezwykle cenne. U kresu życia najcieplej wspomina, jak się zdaje, początki swojej drogi z Bogiem, gdy po raz pierwszy zaczął poznawać Wszechmocnego i nawiązał więź z niebem. Był to czas pełen miłości, którego nie dało się zapomnieć. Przy krzewie Bóg ogłosił, że jest Bogiem Abrahama, Izaaka i Jakuba, potwierdzając obietnicę daną ojcom, która sięga aż po zmartwychwstanie ciała i życie wieczne, jak wykazał Jezus (Ewangelia Łukasza 20:37). Prosząc więc o przychylność Tego, który mieszkał w krzewie, Mojżesz odwołuje się do przymierza odnowionego w tamtej chwili, przymierza, na którym musi opierać się cała nasza nadzieja na przychylność Boga.

Mojżesz kończy to wielkie błogosławieństwo prośbą o przychylność Boga, bo jest ona źródłem i początkiem każdego błogosławieństwa. Wszystkie te dary pochodzą z Bożej przychylności i dla Jego ludu są błogosławieństwem, choć dla innych mogą nim nie być.

Kiedy Efraim, potomek Józefa, odwrócił się od Boga jak uparta jałówka, nawet bogate plony jego ziemi nie były prawdziwym darem Bożej przychylności. Były raczej tuczeniem go przed sądem, niczym jagnię na otwartym pastwisku (Księga Ozeasza 4:16–17). Ma to znaczenie, bo prawdziwą pociechą i słodyczą każdego błogosławieństwa jest obecna w nim Boża przychylność. Możemy naprawdę cieszyć się darami dopiero wtedy, gdy przez nie doświadczamy dobroci Boga.

Boża przychylność jest lepsza od wszystkich tych błogosławieństw i znacznie cenniejsza. Jeśli Bóg nas akceptuje, jesteśmy naprawdę szczęśliwi i możemy być zadowoleni nawet wtedy, gdy brakuje nam tych rzeczy. Wtedy nadal możemy radować się Bogiem, który nas zbawia, choćby drzewo figowe nie zakwitło i nie było owoców na winorośli (Księga Habakuka 3:17–18).

Józef otrzymuje tu również błogosławieństwo wielkiej siły (Księga Powtórzonego Prawa 33:17). Zapowiedziano trzy jej oznaki. Po pierwsze, Józef miał cieszyć się szacunkiem wśród braci. Jego chwałę porównano do pierworodnego byka, silnego młodego zwierzęcia, które niegdyś symbolizowało królewski majestat. Jozue, następca Mojżesza, pochodził z Efraima, syna Józefa, i przyniósł wielki honor swojemu pokoleniu. Później w Efraimie znajdowało się królewskie miasto północnego królestwa, a z Manassesa pochodzili Gedeon, Jefte i Jair, którzy byli błogosławieństwem i ozdobą swojej ziemi.

Niektórzy sądzą, że Józefa porównano do pierworodnego byka, ponieważ pierworództwo utracone przez Rubena przypadło właśnie Józefowi (1 Księga Kronik 5:1–2). Inni łączą ten obraz z byczą siłą Baszanu, leżącego na terytorium Manassesa i znanego z bydła (Księga Psalmów 22:12; Księga Amosa 4:1).

Po drugie, Józef miał mieć siłę, by stawić czoła wrogom i ich pokonać. Jego rogi miały być jak rogi dzikiego wołu. Oznacza to, że jego siły wyruszające do walki miały być potężne i budzić strach, a on sam miał odpierać wszystkich, którzy mu się sprzeciwiali. Pokolenie Efraima wykazało ducha walki w sporach z Gedeonem i Jefte (Księga Sędziów 8:1; Księga Sędziów 12:1). Gdy jednak później Efraim złamał przymierze z Bogiem, jego ludzie, choć uzbrojeni, zawrócili w dniu bitwy (Księga Psalmów 78:9–10). A zatem, choć ukazano ich tu jako silnych i nieustraszonych niby dzikie woły, stali się słabi jak inni ludzie, gdy Bóg ich opuścił.

Po trzecie, Józef miał mieć bardzo liczny lud. Efraim, choć był młodszą gałęzią rodu, miał przewyższyć liczebnie Manassesa, ponieważ Jakub świadomie skrzyżował ręce, gdy ich błogosławił (Księga Rodzaju 48:19). Dlatego w błogosławieństwie mowa o dziesiątkach tysięcy Efraima i tysiącach Manassesa. Targum Jonatana odnosi te słowa do licznych Kananejczyków pokonanych przez Jozuego, który pochodził z Efraima. Targum Jerozolimski dodaje wymowną uwagę: tak jak pierworodnego byka nie przeznaczano do pracy, a dzikiego wołu nie dało się oswoić, tak Józef miał pozostać wolny. Pozostałby wolny, gdyby grzech nie skłonił jego potomków do sprzedania samych siebie.