Księga Powtórzonego Prawa 33:1 – znaczenie i zastosowanie

Pierwszy werset pełni rolę tytułu rozdziału i zapowiada błogosławieństwo. W poprzednim rozdziale Mojżesz opisał przerażające skutki Bożego sądu nad Izraelem z powodu jego grzechu. Rozdział ten przypominał zwój Ezechiela, pełen smutku i ostrzeżeń. Teraz Mojżesz łagodzi surowe przesłanie i pokazuje, że nie odchodzi w gniewie: wypowiada błogosławieństwo i pozostawia ludowi pokój, który spocznie na wszystkich jego pokojowo usposobionych członkach.

Pod tym względem Mojżesz przypomina Chrystusa, który pobłogosławił uczniów jako ostatni swój czyn na ziemi (Ewangelia Łukasza 24:50). Mojżesz błogosławił Izraelitów na dwa sposoby. Po pierwsze, jako prorok, mąż Boży. Modlitwy ludzi, którzy cieszą się Bożą przychylnością, to wielki dar. Wypowiadając błogosławieństwo, Mojżesz nie tylko życzył ludowi dobra, lecz także przez Ducha proroctwa zapowiadał, co ich spotka.

Po drugie, błogosławił im jako ojciec Izraela, jak powinni postępować dobrzy przywódcy wobec swego ludu. Jakub pobłogosławił synów na łożu śmierci (Księga Rodzaju 49:1), a Mojżesz naśladuje tu jego przykład, błogosławiąc plemiona wywodzące się od synów Jakuba. Pokazuje to, że choć plemiona często prowokowały Boga, obietnica błogosławieństwa nie została cofnięta. Błogosławiąc Izrael tuż przed śmiercią, Mojżesz wywarł na nim silniejsze wrażenie, a zarazem okazał mu głęboką życzliwość. Pragnął dobra ludu, choć sam miał umrzeć i nie miał w nim udziału.

Mojżesz rozpoczyna błogosławieństwo wzniosłym opisem chwalebnego objawienia się Boga, gdy Ten dał Izraelowi Prawo, oraz wielkiego pożytku, jaki lud z niego otrzymał. Po pierwsze, majestat Boga objawił się widzialnie i w sposób, który musiał poruszyć nawet ateistów i niewierzących, obudzić ospałych i nieuważnych oraz zawstydzić każdego, kto skrycie skłaniał się ku fałszywym bogom (Księga Powtórzonego Prawa 33:2). Bóg objawił się w chwale i jaśniał jak słońce w pełni blasku. Nawet Seir i Paran, dwa oddalone pasma górskie, rozświetliła Boża chwała objawiająca się na górze Synaj, której blask docierał także tam. Scena była tak olśniewająca i widoczna z tak daleka, że zwróciły na nią uwagę okoliczne ziemie.

Prorok nawiązuje do tego wydarzenia, gdy mówi o potężnych dziełach Boga w Jego opatrznościowym działaniu (Księga Habakuka 3:3–4; Księga Psalmów 18:7–9). Targum jerozolimski dodaje osobliwe wyjaśnienie: twierdzi, że gdy Bóg zstąpił, by dać Prawo, najpierw zaproponował je na górze Seir Edomitom, którzy je odrzucili, bo zawierało przykazanie „Nie zabijaj”. Następnie zaproponował je na górze Paran Izmaelitom, którzy odmówili, bo zawierało przykazanie „Nie kradnij”. W końcu przyszedł na górę Synaj i zaproponował Prawo Izraelowi, który odpowiedział: „Uczynimy wszystko, co powie Pan”. Nie przytaczałbym tego pozbawionego podstaw wyjaśnienia, gdyby nie było bardzo stare.

Wspaniały był także orszak Boga. Przyszedł On z niezliczonymi zastępami świętych, jak już dawno zapowiedział Henoch: miał przyjść w ostatnim dniu, aby sądzić świat (List Judy 1:14). Byli to aniołowie, rydwany Boga, pośród których Pan był obecny w tym świętym miejscu (Księga Psalmów 68:17). Towarzyszyli Bożemu majestatowi i służyli Mu podczas wielkich wydarzeń owego dnia. Dlatego Pismo mówi, że Prawo zostało przekazane przez aniołów (Dzieje Apostolskie 7:53; List do Hebrajczyków 2:2).

Po drugie, Bóg dał im swoje Prawo. Nazywa się je prawem ognia, ponieważ zostało dane pośród ognia (Księga Powtórzonego Prawa 4:33) i działa jak ogień. Gdy człowiek je przyjmuje, zmiękcza ono serce, ogrzewa je, oczyszcza i wypala pozostałości grzechu. Gdy zostaje odrzucone, zatwardza, pali, dręczy i niszczy. Duch Święty zstąpił w postaci rozdzielonych języków jakby z ognia; w tym sensie także Ewangelia jest prawem ognia.

Mówi się, że Prawo wyszło z prawej ręki Boga. Może to nawiązywać do tego, że Bóg napisał je na kamiennych tablicach. Może też podkreślać jego moc i skuteczność oraz towarzyszącą mu Bożą siłę, dzięki której nie wraca ono bezowocne. Może wreszcie oznaczać, że Prawo przyszło jako dar, i to dar cenny, błogosławieństwo z prawicy. Było także znakiem szczególnej życzliwości Boga wobec Izraela: „Tak, On miłuje ten lud” (werset 3). Dlatego, choć było prawem ognia, mówi się, że przyszło dla nich, to znaczy dla ich dobra (Księga Powtórzonego Prawa 33:2). Prawo Boże zapisane w sercu jest pewnym dowodem, że została w nim rozlana Boża miłość. Powinniśmy uważać Prawo Boże za jeden z darów Jego łaski.

Słowa te znaczą również, że Bóg objął lud albo przygarnął go do siebie. Wyrażają nie tylko głęboką miłość, lecz także czułą i troskliwą opiekę. Wszyscy Jego święci są w Jego dłoni. Niektórzy rozumieją to szczególnie jako opis tego, jak Bóg podtrzymał ich przy życiu i ocalił na górze Synaj, gdy przerażenie było tak wielkie, że drżał nawet Mojżesz. Izraelici usłyszeli głos Boga i pozostali przy życiu (Księga Powtórzonego Prawa 4:33). Inni uważają, że chodzi o to, iż Bóg przez swoje Prawo ukształtował ich jako lud, tak jak garncarz kształtuje glinę. Możliwe też, że są w Jego dłoni, by ich osłaniał, chronił, posługiwał się nimi i nimi kierował, tak jak siedem gwiazd było w dłoni Chrystusa (Apokalipsa Jana 1:16).

Bóg trzyma w swojej dłoni wszystkich świętych. Choć jest ich dziesiątki tysięcy (Księga Powtórzonego Prawa 33:2), Jego dłoń, która mierzy wody, jest dość wielka i silna, by objąć ich wszystkich. Możemy być pewni, że nikt nie wyrwie ich z Jego ręki (Ewangelia Jana 10:28).

Po trzecie, Bóg przygotował lud na przyjęcie danego mu Prawa. Izraelici usiedli u Jego stóp jak uczniowie u stóp nauczyciela, okazując szacunek, uwagę i pokorne poddanie się nauce. Tak więc Izrael stanął u podnóża góry Synaj i obiecał słuchać wszystkiego, co Bóg powie, i to wypełniać. Niektórzy tłumaczą ten zwrot jako „padli u Twoich stóp”, co oznacza, że groza wydarzeń na Synaju na jakiś czas bardzo ich upokorzyła (Księga Wyjścia 20:19). Wszyscy byli gotowi przyjąć słowa Boga. Zrobili to ponownie, gdy Prawo odczytano im publicznie (Księga Jozuego 8:34).

Wielkim przywilejem jest móc usłyszeć słowa Boga ponownie po tym, jak raz już się je usłyszało. Jezus powiedział: „Objawiłem im Twoje imię i nadal będę je objawiał” (Ewangelia Jana 17:26). Podobnie Izrael nie tylko otrzymał Prawo, lecz miał je nadal przyjmować przez modlitwę i inne żywe przesłania od Boga.

W podzięce za Boże Prawo lud uczy się zawsze pamiętać zarówno o samym Prawie, jak i o Mojżeszu, przez którego zostało ono przekazane (Księga Powtórzonego Prawa 33:4–5). Dwaj parafraści chaldejscy odczytują te słowa tak: „Synowie Izraela powiedzieli: Mojżesz dał nam Prawo”. Żydzi twierdzą, że gdy tylko dziecko nauczyło się mówić, jego ojciec miał obowiązek nauczyć je słów: „Mojżesz dał nam Prawo, dziedzictwo zgromadzenia Jakuba”. Lud miał mówić o Prawie z wielkim szacunkiem i nazywać je dziedzictwem zgromadzenia Jakuba.

Izraelici uważali Prawo za coś szczególnego, co odróżniało ich od innych narodów. Inne ludy go nie znały (Księga Psalmów 147:20), a nawet gdyby je znały, nie były nim związane tak jak Izrael. Dlatego biskup Patrick zauważa, że gdy Żydzi podbijali jakiś kraj, nie zmuszali jego mieszkańców do przyjęcia Prawa Mojżesza. Wymagali od nich jedynie przestrzegania siedmiu przykazań danych Noemu.

Uważali też Prawo za coś przekazanego im niczym dziedzictwo przechodzące z rodziców na dzieci. Dziedzictwo ma trwać przez kolejne pokolenia i właśnie tak rozumieli Prawo. Uznawali je również za swoje bogactwo i prawdziwy skarb. Ci, którzy mają Słowo Boże i środki łaski, mogą powiedzieć: „Otrzymaliśmy wspaniałe dziedzictwo”. Człowiek jest naprawdę bogaty, gdy słowo Chrystusa mieszka w nim obficie.

Prawo można nazwać ich dziedzictwem także dlatego, że otrzymali je wraz ze swoją ziemią. Było tak ściśle związane z tą ziemią, że odwrócenie się od Prawa oznaczałoby utratę dziedzictwa. Zobacz Księgę Psalmów 119:111.

Izraelici mieli również mówić o Mojżeszu z wielkim szacunkiem. Szczególnie zobowiązywało ich do tego to, że Mojżesz nie zadbał o to, by jego imię przetrwało dzięki potomkom, tak jak uczynił to Aaron. Potomków Mojżesza nigdy nie nazywano „synami Mojżesza”, podczas gdy kapłanów nazywano „synami Aarona”.

Po pierwsze, mieli uznać Mojżesza za wielkie błogosławieństwo dla narodu, ponieważ dał im Prawo. Choć Prawo pochodziło z ręki Boga, dotarło do nich za pośrednictwem Mojżesza. Po drugie, „był królem w Jeszurunie”. Jeszurun to poetycka nazwa Izraela, oznaczająca lud prawy lub błogosławiony. Mojżesz dał Izraelitom Prawo, a za życia czuwał też nad tym, by było przestrzegane i wprowadzane w życie. Wielkim szczęściem był dla nich taki władca, który zawsze prowadził lud i szedł przed nim.

Niektórzy rozumieją ten tytuł jako odnoszący się do samego Boga. Okazał się On ich Królem, gdy dał im Prawo, i pozostał ich Królem tak długo, jak długo byli Jeszurunem, czyli prawym ludem, aż Go odrzucili (Pierwsza Księga Samuela 12:12). Bardziej prawdopodobne wydaje się jednak, że chodzi tu o Mojżesza. Dobre rządy są wielkim błogosławieństwem dla każdego narodu, który powinien być za nie głęboko wdzięczny. Rządy są szczególnie pomyślne, gdy — jak w Izraelu i u nas — władza jest dzielona między króla w Jeszurunie a przywódców plemion, gdy ci zbierają się razem.