Dzieje Apostolskie 14:16 – znaczenie i zastosowanie

W Dziejach Apostolskich 14:16 słyszymy, że Bóg w dawnych czasach pozwolił każdemu narodowi chodzić własnymi drogami. Tekst mówi o przyzwoleniu, a to coś innego niż aprobata. Ten odcień ma znaczenie, bo wypowiedź pada w chwili, gdy tłum chce złożyć Pawłowi i Barnabie ofiarę. Apostołowie kierują uwagę ku Bogu żywemu, który stworzył niebo, ziemię i morze, a zarazem odsuwają od siebie cześć należną im samym. Ludzie, o których mowa, od dawna szukali sensu na własnych ścieżkach, często daleko od tego, co Bóg przygotował. Najbardziej poruszające jest to, co następuje w wersecie 17, który w przekazanym tekście zaczyna się od słowa „ale”. Bóg nie przestał dawać o sobie świadectwa. Zsyłał deszcz, urodzajne lata, karmił ludzi i napełniał ich serca radością. Przyzwolenie na własne drogi nie oznacza więc porzucenia człowieka. Bóg zostawia przestrzeń wyboru, a jednocześnie daje znać o sobie w zwykłych darach, które podtrzymują życie. Ten fragment pokazuje cierpliwość Boga, która nie jest obojętnością. W ludzkich wędrówkach, nawet tam, gdzie droga wydaje się obca, Jego świadectwo wciąż trwa.

Wypowiedź Pawła w Listrze rozróżnia Bożą cierpliwość od Bożej aprobaty. „Pozwolił On w dawnych czasach, że każdy naród chodził własnymi drogami” — mówi apostoł do tłumu, który chce oddać cześć jemu i Barnabie jak bogom. „Pozwolił” nie znaczy, że Bóg uznał każdy sposób oddawania czci za prawdziwy. Paweł właśnie wzywa słuchaczy, by odwrócili się od marności ku żywemu Stwórcy. Werset nie przedstawia Boga jako nieobecnego w dziejach narodów. Bezpośrednio po nim Paweł dodaje, że Bóg nie przestawał dawać o sobie świadectwa, czyniąc dobro: dawał deszcz, urodzajne lata, pokarm i radość (Dzieje Apostolskie 14:17). Zatem Boże dopuszczenie ludzkich dróg współistnieje z Jego dobrocią i świadectwem o sobie. Apostoł nie wyjaśnia tu wszystkich różnic między narodami ani nie twierdzi, że każdy człowiek miał jednakową wiedzę o Bogu. Odpowiada na konkretny błąd mieszkańców Listry: cud nie czyni apostołów bóstwami. Kluczowe jest więc napięcie między ludzkim błądzeniem a Bożą cierpliwością. Bóg nie utożsamia wolności człowieka z prawdą jego wyborów, a Jego dobroć pozostaje świadectwem, które kieruje uwagę ku Stwórcy.

Paweł i Barnaba stoją w Listrze przed tłumem, który chce złożyć im ofiarę jak bogom. Paweł przemawia krótko i wskazuje na Boga żywego, który stworzył niebo i ziemię. W Dziejach Apostolskich 14:16 czytamy: „Pozwolił On w dawnych czasach, że każdy naród chodził własnymi drogami”. Ten werset mówi o cierpliwości Boga, który nie zmusza nikogo do obranej drogi, nawet wtedy, gdy ta droga oddala od Niego. Warto zauważyć, co apostoł robi dalej. Nie wylicza długich zarzutów wobec pogan. Zaraz w następnym wersecie przypomina, że Bóg „nie przestawał dawać o sobie świadectwa” (Dzieje Apostolskie 14:17), czyniąc dobrze. Deszcz, urodzaj i radość w sercach są darami, które ludzie widzą każdego dnia na swoim polu i przy swoim stole. Ten fragment pokazuje również, jak mówić o wierze w świecie, który ma własne przekonania. Najpierw uznaje się wolność drugiego człowieka, a potem wskazuje się na to, co już od dawna jest dane wszystkim. Taka mowa nie zmusza, lecz zostawia otwarte drzwi. Słowa o własnych drogach nie kończą jednak historii. Po chwili Paweł zostaje ukamienowany przez Żydów przybyłych z Antiochii i z Ikonium, a mimo to podnosi się i idzie dalej. Wolność człowieka i wytrwałość świadków nie wykluczają się w tej opowieści.

Paweł mówi te słowa do mieszkańców Listry, którzy chcą oddać jemu i Barnabie cześć należną bogom. „Pozwolił On w dawnych czasach, że każdy naród chodził własnymi drogami” nie oznacza, że Bóg uznawał kult bożków za prawdę. Apostołowie zaraz wskazują na Boga żywego, Stwórcę nieba, ziemi i morza. Zarazem nie przedstawiają Go jako nieobecnego: świadczył o sobie, dając deszcz, urodzajne lata, pokarm i radość. W tym obrazie jest miejsce na pokorę. Narody szły własnymi drogami, lecz życie nie przestawało zależeć od dobroci Stwórcy. Deszcz padający na pole nie pyta, czy człowiek umie nazwać Tego, od którego pochodzi. Boża cierpliwość nie jest więc pochwałą każdej ludzkiej drogi. Jest przestrzenią, w której dobro może zostać przyjęte, a serce zwrócone ku Dawcy. Scena w Listrze przypomina także, jak łatwo pomylić Boga z tym, co widzialne i bliskie: tłum chce uczcić apostołów. Paweł i Barnaba odmawiają tej czci, kierując spojrzenie ku Stwórcy. Nawet gdy człowiek błądzi, Boża dobroć pozostaje świadectwem, które nie szuka dla siebie ołtarza.