2 List Piotra 2:10 – znaczenie i zastosowanie

Apostoł chce nas ostrzec przed zwodzicielami i uchronić przed nimi. Dlatego ponownie zwraca uwagę na tych fałszywych nauczycieli i wyjaśnia, jacy są oraz jak postępują. Ich zachowanie w pełni uzasadnia surowy wyrok sprawiedliwego Sędziego świata, który zachowuje ich na bardzo ciężką karę, podobnie jak Kain został naznaczony jako ten, na którym ma się dokonać szczególna zemsta.

Dlaczego Bóg tak postępuje z fałszywymi nauczycielami? Piotr wskazuje przyczynę w dalszej części. Po pierwsze, kierują się cielesnymi pragnieniami. Podążają za zamysłami i pragnieniami własnego serca. Pozwalają, by kierował nimi sposób myślenia ukształtowany przez ciało, i nie chcą podporządkować rozumu Bożemu objawieniu ani poddać każdej myśli władzy Chrystusa. W życiu sprzeciwiają się świętym przykazaniom Boga i oddają się zepsutym pragnieniom. Złe przekonania często idą w parze ze złym postępowaniem, a ludzie szerzący błędy zazwyczaj coraz bardziej pogrążają się w złu. Nie poprzestają na grzechu, który już popełniają. Trwają na tej samej grzesznej drodze i stają się coraz bardziej bezbożni, zepsuci i nieczyści. Okazują też pogardę tym, których Bóg ustanowił władcami i którym nakazał okazywać szacunek. Gardzą więc Bożym porządkiem, co nie dziwi, bo są zuchwali, uparci i buntowniczy. Nie ukrywają pogardy w sercu, lecz znieważają i oczerniają tych, którzy stoją nad nimi.

Piotr wzmacnia to ostrzeżenie, wskazując na zupełnie inne postępowanie szlachetniejszych stworzeń, czyli aniołów. Po pierwsze, aniołowie mają większą moc i siłę niż ludzie, nawet niż ludzcy władcy i urzędnicy, a tym bardziej niż fałszywi nauczyciele, którzy znieważają sędziów i rządców. Dobrzy aniołowie znacznie przewyższają nas siłą, rozumem i świętością. Po drugie, dobrzy aniołowie oskarżają grzeszne stworzenia, zarówno spośród własnego rodzaju, jak i spośród ludzi, a być może jednych i drugich. Ci, którzy stoją przed Bogiem i oglądają Jego oblicze, nie mogą nie zabiegać o Jego cześć i nie potępiać tych, którzy ją znieważają.

Po trzecie, aniołowie przedstawiają swoje oskarżenia Panu. Nie rozgłaszają cudzych win ani nie powtarzają przestępstw w oszczerczy sposób pośród innych stworzeń. Przedstawiają sprawę Panu, który jest Sędzią i pomści każdy grzech oraz każdą krzywdę. Po czwarte, dobrzy aniołowie nigdy nie łączą swoich oskarżeń przeciw najgorszym przestępcom z ostrymi obelgami ani nieprzyzwoitymi zniewagami. Jeśli modlimy się, by wola Boga działa się na ziemi tak jak w niebie, powinniśmy naśladować aniołów także w tej sprawie. Gdy skarżymy się na niegodziwych ludzi, przedstawiajmy tę sprawę Bogu, bez gniewu i obelg, za to ze współczuciem i spokojem. W ten sposób pokażemy, że należymy do Boga łagodnego i miłosiernego.

Piotr ukazuje następnie, jak bardzo zwodniczy nauczyciele różnią się od najwspanialszych stworzeń, a jak przypominają te najniższe. Są jak konie i muły pozbawione rozumu. Są jak nierozumne zwierzęta, stworzone po to, by je łowić i zgładzić. Ludzie pozostający pod władzą grzechu tak naprawdę nie posługują się rozumem ani nie kierują się Bożym objawieniem. Żyją tym, co widzą, a nie wiarą, i oceniają wszystko według tego, co podoba się ich zmysłom. Pochwalają wszystko, co wydaje im się przyjemne. Zwierzęta kierują się instynktem, a grzeszni ludzie ulegają pociągowi cielesnego sposobu myślenia, czyli pragnieniom ciała. Nie chcą korzystać ze zrozumienia i rozumu, które dał im Bóg, dlatego pozostają nieświadomi tego, co mogliby i powinni wiedzieć. Piotr wyciąga z tego dwie nauki: niewiedza prowadzi do złej mowy, a jej skutkiem będzie zguba.

Ludzie ci zginą wskutek własnego zepsucia. Ich grzechy nie tylko narażają ich na gniew Boga w przyszłym świecie, lecz często sprowadzają nieszczęście i zgubę także w tym życiu. Bezwstydni przestępcy, którzy chełpią się swoją hańbą i czerpią szczególną przyjemność z grzechu, gdy zostaje on ujawniony, zasługują na pełnię kar tego życia i cierpień w przyszłym. Cokolwiek ich spotka, będzie słuszną odpłatą za ich nieprawość. Ci, którzy robią sobie zabawę z niegodziwości, oszukują samych siebie i przynoszą hańbę wszystkim, którzy są z nimi związani, bo jeden grzech przygotowuje do następnego. Ich huczne uczty i brak umiaru w jedzeniu i piciu prowadzą do wszelkiego rodzaju rozwiązłości. Ich oczy są pełne cudzołóstwa, a bezwstydne spojrzenia zdradzają nieczyste pragnienia i mają wzbudzać takie same pragnienia w innych. Nigdy nie przestają. Ich serca wciąż łakną grzechu, a oczy wypatrują tego, co zaspokoi nieczyste pragnienia. Ludzie zuchwali i wytrwali w grzechu często potrafią też zwodzić innych i wciągać ich w równie rozwiązłe życie.

Piotr wskazuje tu, kto jest najbardziej narażony na zwiedzenie i bezbożność: ludzie niestali. Ci, których serca nie są mocno utwierdzone przez łaskę, łatwo można sprowadzić na drogę grzechu. W przeciwnym razie tak zmysłowi i zepsuci ludzie nie mieliby nad nimi władzy. Fałszywi nauczyciele są nie tylko rozwiązli i niemoralni, lecz także chciwi, a chciwość wypełnia ich myśli. Łakną bogactwa, a ich serca pragną dóbr tego świata. Znaczną część swojej działalności poświęcają planowaniu, jak zdobyć majątek. Są tym pochłonięci, a potem realizują swoje plany. Jeśli ludzie oddają się wszelkim żądzom, nie powinno dziwić, że apostoł nazywa ich dziećmi przekleństwa. Ciąży na nich przekleństwo, które Bóg wypowiedział przeciw takim bezbożnym i niesprawiedliwym ludziom, a oni sami ściągają przekleństwo na wszystkich, którzy ich słuchają i pozostają z nimi.

Piotr dowodzi, że chciwi ludzie, których Pan nienawidzi, są dziećmi przekleństwa, wskazując na dwie rzeczy. Po pierwsze, porzucili właściwą drogę. Ludzie kierujący się własnym interesem nie potrafią pozostać na właściwej drodze, bo jest to droga wyrzeczenia się siebie. Po drugie, wkroczyli na złą drogę. Zeszli ze ścieżki życia i weszli na drogę prowadzącą do śmierci, która wiedzie do piekła. Piotr pokazuje to, mówiąc, że poszli drogą Balaama, syna Bosora, czyli proroka, którego skusiły pieniądze. Jest to droga nieprawości, na którą ludzi prowadzi zapłata za nieprawość. Idą nią także ci, którzy spodziewają się i obiecują sobie doczesne dobra, choć często spotyka ich rozczarowanie.

Nadmierne umiłowanie dóbr tego świata odciąga ludzi od drogi prowadzącej do znacznie lepszych dóbr przyszłego życia. Miłość Balaama do bogactwa i zaszczytów odwróciła go od obowiązku, choć wiedział, że Pan nie jest zadowolony z jego postępowania. W Bożym osądzie ludzie, którzy z tego samego samolubnego powodu postępują tak jak znani grzesznicy, idą ich złą drogą. Muszą więc oczekiwać takiego samego końca i udziału w tym, co przypadnie im w przyszłym świecie.

Zdarza się, że poważni i zatwardziali grzesznicy otrzymują napomnienie z powodu swoich grzechów. Bóg może zatrzymać ich w biegu i poruszyć ich sumienie albo wstrząsnąć nimi przez jakieś zaskakujące wydarzenie. Nawet niezwykłe napomnienie może jednak jedynie na pewien czas ostudzić czyjąś zuchwałość. Samo w sobie nie sprawi, że człowiek porzuci drogę grzechu i wkroczy na drogę świętości. Gdyby jakiekolwiek napomnienie mogło zawrócić grzesznika, powinno było do tego doprowadzić napomnienie udzielone Balaamowi. Bóg dokonał niezwykłego cudu: sprawił, że niemy osioł, od którego nikt nie spodziewałby się napomnienia człowieka, przemówił ludzkim głosem do swojego właściciela i pana, Balaama. Balaam jest tu nazwany prorokiem, ponieważ Pan czasami ukazywał mu się i przemawiał do niego (Księga Liczb 22:23–24), ale w rzeczywistości należał do proroków Pana tak, jak Judasz należał do apostołów Jezusa Chrystusa. Osioł obnażył szaleństwo postępowania Balaama i próbował powstrzymać go przed dalszym podążaniem złą drogą, lecz wszystko to na próżno. Ci, którzy nie słuchają zwykłych napomnień, niewiele przejmą się nawet cudami.

Balaam nie mógł przekląć ludu, ale tak bardzo pragnął obiecanych zaszczytów i bogactw, że posuwał się tak daleko, jak tylko mógł. Robił wszystko, co mógł, by przełamać ograniczenie, które nałożył na niego Bóg.

Następnie apostoł szerzej opisuje fałszywych nauczycieli, rozpoczynając od (Drugiego Listu Piotra 2:17). Mówi, że są jak studnie albo źródła bez wody. Słudzy mają być jak studnie, przy których ludzie mogą znaleźć pouczenie, wskazówki i pocieszenie. Fałszywi nauczyciele nie mają im nic takiego do zaoferowania. Słowo prawdy jest wodą życia, która pokrzepia duszę, lecz zwodziciele szerzą błędy. Dlatego opisuje się ich jako pustych, bo nie ma w nich prawdy. Nie ma sensu oczekiwać, że ludzie, którzy sami są puści i nieświadomi, nasycą nas wiedzą.

Nazywa ich także chmurami pędzonymi przez burzę. Gdy widzimy chmurę, spodziewamy się deszczu, który orzeźwi ziemię. Te jednak nie przynoszą deszczu. Nie pędzi ich Duch, lecz burzliwy wiatr ich własnych ambicji i chciwości. Popierają i rozpowszechniają te poglądy, które przyniosą im najwięcej pochwał i korzyści. A tak jak chmury zasłaniają słońce i zaciemniają niebo, tak ci nauczyciele zaciemniają sprawy słowami pozbawionymi wiedzy i prawdy. Skoro starają się szerzyć ciemność na tym świecie, słusznie przypadnie im w udziale gęsty mrok w przyszłym.

Ciemność zewnętrzna została przygotowana dla diabła, wielkiego zwodziciela, i jego aniołów, których używa, by odciągać ludzi od prawdy. Jest więc przeznaczona także dla tych fałszywych nauczycieli, na wieki. Ogień piekielny płonie wiecznie, a dym z otchłani unosi się na wieki wieków. Bóg sprawiedliwie z nimi postępuje, ponieważ zwodzą ludzi i wciągają ich w swoje pułapki górnolotnymi, pustymi słowami — przemową, która robi wrażenie, lecz niewiele znaczy. Wykorzystują zepsute pragnienia ludzi i ich cielesne pożądliwości, oferując im to, co sprawia im przyjemność. Zwodzą także tych, którzy naprawdę trzymali się z dala od głosicieli szkodliwych i niszczycielskich błędów.

Zwróćmy uwagę, jak dzięki praktyce i ciężkiej pracy ludzie nabierają wprawy i odnoszą sukcesy w szerzeniu błędu. Stają się przebiegli jak rybak, który codziennie zajmuje się łowieniem. Ich celem jest pozyskiwanie zwolenników, a oni wiedzą, jak dobrać przynętę do tych, których chcą złowić. Fałszywi nauczyciele mają też szczególną przewagę, bo mogą odwoływać się do zmysłowych przyjemności. Słudzy Chrystusa wzywają ludzi do wyrzeczenia się siebie i umartwiania pożądliwości, którym inni ulegają. Nic więc dziwnego, że prawda często szerzy się wolniej, a błąd tak łatwo się rozprzestrzenia.

Ludzie, którzy przez pewien czas trzymali się prawdy i unikali błędu, nadal mogą dać się zwieść przebiegłości i usilnym staraniom oszustów. Mogą nawet popaść w błędy, od których wcześniej uciekli. Dlatego wierzący muszą zawsze mieć się na baczności. Powinni z troską strzec swoich serc, badać Pismo Święte, prosić Ducha o nauczanie i umacnianie w prawdzie, pokornie chodzić z Bogiem i uważać na wszystko, co mogłoby skłonić Go, by wydał ich na pastwę umysłu nastawionego na grzech. Nie dajmy się zwieść pięknie brzmiącym obietnicom fałszywych nauczycieli. Obiecują wolność wszystkim, którzy będą ich słuchać, ale nie jest to prawdziwa chrześcijańska wolność służenia Bogu. To przyzwolenie na grzech i podążanie za planami oraz pragnieniami własnego serca.

Aby nie pozwolić tym ludziom zdobywać zwolenników, Piotr przypomina, że mimo całej ich mowy o wolności sami są najgorszymi niewolnikami. Są sługami zepsucia. Ich własne pożądliwości całkowicie nad nimi zapanowały i w istocie pozostają przez nie zniewoleni. Dogadzają ciału, podsycają jego zachcianki, słuchają jego nakazów i spełniają jego żądania. Ich umysły i serca są tak zepsute i wypaczone, że nie mają ani siły, ani woli, by odmówić wykonania tego, co im narzucono. Zostali pokonani i wzięci do niewoli przez swoich duchowych wrogów, a swoje ciała oddają na służbę nieprawości. Jakże haniebne jest poddanie się władzy ludzi, którzy sami są niewolnikami zepsucia i więźniami własnych pożądliwości.

Ta przestroga powinna uchronić nas przed zwiedzeniem przez takich oszustów. Piotr dodaje kolejne ostrzeżenie (Drugi List Piotra 2:20): zwiedzenie przez ludzi, którzy sami są niewolnikami grzechu i których diabeł prowadzi według własnej woli, jest nie tylko hańbą. Przynosi też prawdziwą szkodę tym, którzy rzeczywiście uciekli od błędnych dróg, ponieważ ich ostateczny stan staje się gorszy niż początkowy.

Po pierwsze, ucieczka przed skalaniem przez świat i powstrzymanie się od rażących, haniebnych grzechów to prawdziwa korzyść, nawet jeśli człowiek nie przeszedł jeszcze pełnego nawrócenia, a jego serce nie uległo prawdziwej przemianie. Taka zewnętrzna powściągliwość chroni nas przed zasmucaniem tych, którym naprawdę zależy na Bogu, i przed dodawaniem odwagi ludziom, którzy jawnie żyją bez Boga. Jeśli jednak razem z innymi rzucamy się w tę samą nieumiarkowaną rozwiązłość, ranimy wierzących dochowujących wierności, wzmacniamy tych, którzy otwarcie buntują się przeciw Bogu, sami oddalamy się od Niego i zatwardzamy przed Nim serca.

Po drugie, niektórzy przez pewien czas unikają skalania przez świat dzięki poznaniu Chrystusa, choć ich wnętrze nie zostało odnowione duchowo. Wychowanie religijne powstrzymało wielu ludzi, których łaska Boża jeszcze nie odnowiła. Przyjęcie światła prawdy i intelektualne poznanie Chrystusa mogą przynieść chwilową korzyść. Musimy jednak także przyjąć miłość do prawdy i zachować słowo Boże w sercu. W przeciwnym razie nie uczyni nas ono świętymi ani nas nie zbawi.

Po trzecie, ludzi, którzy przez pewien czas unikali skalania przez świat, często najpierw usidlają i wikłają fałszywi nauczyciele. Zaczynają od niepokojenia ich argumentami, które brzmią wiarygodnie i wydają się przekonujące, gdy są skierowane przeciw prawdzie Ewangelii. Osoby mniej obeznane i chwiejne zaczynają się potykać i podawać w wątpliwość prawdy, które wcześniej przyjęły, bo nie potrafią odpowiedzieć na każdą trudność i każdy zarzut wysuwany przez tych oszustów.

Po czwarte, gdy ludzie zostaną już uwikłani, łatwo ich pokonać. Dlatego chrześcijanie powinni trzymać się blisko słowa Bożego i strzec się tych, którzy próbują wprowadzać ich w zamęt i zwodzić. To szczególnie ważne, bo gdy ludzie, którzy wcześniej uciekli od błędu, ponownie się w niego uwikłają, ich ostateczny stan będzie gorszy niż początkowy.

W dwóch ostatnich wersetach rozdziału apostoł pokazuje, że stan odstępstwa — odwrócenia się od wiary po tym, jak ktoś ją wcześniej wyznawał — jest gorszy niż stan niewiedzy. To potępienie drogi sprawiedliwości po tym, jak człowiek ją poznał i w pewnym stopniu polubił. To tak, jakby mówić, że z drogą sprawiedliwości jest coś nie tak, a słowo prawdy jest fałszywe.

Rozpowszechnianie tak złej opinii o dobrej drodze Boga i wysuwanie tak fałszywego oskarżenia przeciw drodze prawdy musi sprowadzić na człowieka najcięższy sąd. Nieszczęście tych, którzy porzucają Chrystusa i Jego Ewangelię, jest pewniejsze i trudniejsze do zniesienia niż nieszczęście innych winowajców. Bóg bardziej gniewa się na tych, którzy swoim postępowaniem gardzą Ewangelią, a zarazem łamią Jego prawo, obrażając Jego samego i Jego łaskę. Diabeł pilniej pilnuje także tych, których znów sobie podporządkował, choć wcześniej odwrócili się od niego i wyznali, że pójdą za Panem Jezusem Chrystusem (Ewangelia Mateusza 12:45). Trzyma ich pod silniejszą strażą, i nic w tym dziwnego: wrócili do tych samych błędów i grzechów, które wcześniej odrzucili i których, jak się zdawało, nienawidzili. Znów tarzają się w plugastwie, z którego, jak się zdawało, naprawdę zostali oczyszczeni.

Skoro Pismo Święte tak przedstawia chrześcijaństwo z jednej strony, a grzech z drugiej, powinniśmy zdecydowanie opowiedzieć się za tym pierwszym i mocno się go trzymać, bo jest drogą sprawiedliwości i świętym przykazaniem. Powinniśmy też nienawidzić tego drugiego i trzymać się od niego jak najdalej, ponieważ Pismo przedstawia je jako coś wyjątkowo odrażającego i wstrętnego.