2 List do Koryntian 11:18 – znaczenie i zastosowanie

Słowa „Ponieważ wielu chlubi się według ciała – i ja będę się chlubił” z Drugiego Listu do Koryntian 11:18 brzmią jak przyznanie się do czegoś, czego apostoł sam wolałby nie robić. Koryntianie chętnie znoszą tych, którzy potrafią wymienić swoje pochodzenie, zasługi i pozycję, a Paweł widzi w tym coś, co męczy i przesłania prawdziwą relację. Mówi o tym z lekkim bólem, bo wie, jak łatwo wartość człowieka zamienić w listę tego, co można pokazać innym. Poruszające jest to, że Paweł nie stoi nad tą grą jak sędzia. Wchodzi w nią tak samo jak inni i w kolejnych wersetach wylicza swoje przynależności: Hebrajczyk, Izraelita, potomek Abrahama. Ta szczerość pokazuje, jak trudno oprzeć się porównywaniu, gdy wszyscy liczą swoje atuty, a serce mimo to szuka uznania. Chlubienie się według ciała bywa wtedy zmęczeniem, z którego trudno wyjść. Paweł nazywa swoje chlubienie szaleństwem i pokazaniem słabości, jak czytamy w Drugim Liście do Koryntian 11:21, więc chluba przestaje być miarą wartości. To, co zewnętrzne, traci tu znaczenie, a na pierwszy plan wychodzi to, czego nie da się przedstawić jako zasługi. Ten werset pozostaje obrazem człowieka, który nie udaje, że jest ponad porównywaniem, i cicho przesuwa uwagę z ciała na to, co słabe.

W 2 Liście do Koryntian 11:18 Paweł zapowiada, że będzie się chlubił, ponieważ wielu robi to „według ciała”. Chodzi o chlubę opartą na tym, co uchodzi za imponujące: pochodzeniu, pozycji i innych zewnętrznych oznakach wiarygodności. Następny werset pokazuje, że Paweł nie przyjmuje tej miary bez zastrzeżeń. Już wcześniej nazywa swoje wystąpienie mówieniem „jakby w szaleństwie” i zaznacza, że nie mówi „według Pana” (11:17). To ważne: jego chluba jest częścią polemiki, a nie prostym pochwaleniem rywalizacji o prestiż. Kontekst wyjaśnia, dlaczego podejmuje tę grę. Koryntianie znoszą ludzi, którzy ich wyzyskują i traktują z góry (11:20), a Paweł chce ujawnić absurd takich kryteriów. Dlatego podejmuje temat, którym chlubią się inni, i w wersecie 22 wymienia wspólne z nimi pochodzenie. Nie wynika z tego, że pochodzenie samo w sobie dowodzi wierności Chrystusowi. Wcześniej jego obawa dotyczy odejścia od prostoty i czystości wobec Chrystusa (11:3). Werset 18 ukazuje więc napięcie: Paweł używa chluby, by zakwestionować jej miarę i wskazać, jak łatwo pozór autorytetu przesłania wierność.

Paweł opisuje chełpienie się, które opiera się na tym, co widać i co można policzyć. Mówi o tych, którzy chlubią się według ciała, a potem sam przyznaje, że zrobi to samo. Ten ruch zaskakuje, bo apostoł nie stoi ponad sporem o pochodzenie i zasługi, lecz wchodzi w niego otwarcie. Kontekst pokazuje, czym się chlubi. W Drugim Liście do Koryntian 11:22 wymienia hebrajskie pochodzenie, izraelickie korzenie i bycie potomstwem Abrahama. Nie są to rzeczy pozbawione wartości, a Paweł nie odrzuca ich jednym gestem. Pokazuje raczej, jak łatwo zamienić wartość człowieka w listę przynależności i dokonań, którą można przedstawić innym. Wers 17 zaznacza, że te słowa nie są powiedziane według Pana, lecz jakby w szaleństwie. Apostoł wie, że mówi o tym, co zewnętrzne, i nie udaje, że jest inaczej. Dzięki temu fragment brzmi szczerze. Chełpliwość według ciała nie zostaje wyśmiana z dystansu, lecz rozpoznana od wewnątrz. Najbardziej uderza w nim to, że pokusa porównywania się nie omija nawet tego, kto pisze o Chrystusie. Paweł sam wchodzi w język chluby, dlatego jego słowa mówią tak wiele o tym, jak cienka bywa granica między świadectwem a dumą.

„Ponieważ wielu chlubi się według ciała – i ja będę się chlubił” brzmi jak pochwała przechwałek, lecz Paweł mówi z wyraźnym dystansem. Chwilę wcześniej zaznacza, że nie przemawia „według Pana”, lecz jakby w szaleństwie. Podejmuje sposób mówienia rywali, by ujawnić jego pustkę i obnażyć to, co wspólnota znosi: wyzysk, poniżanie i zniewolenie. Chluba „według ciała” opiera się na tym, co można przedstawić jako własny atut. W dalszej części Paweł wymienia pochodzenie, które podziela z przeciwnikami. Samo pochodzenie nie jest tu przedmiotem pogardy; problemem staje się używanie takich oznak jako miary prawdy i wiarygodności, zwłaszcza gdy zasłaniają szkodliwe postępowanie. Ten paradoks przypomina bogato zdobioną zasłonę: może przyciągać wzrok, a zarazem kryć to, co dzieje się za nią. Paweł nie ustanawia nowej zasady, że chrześcijanin powinien szukać chluby w sobie. Jego pozorna przechwałka służy ostrzeżeniu przed pozorami, które odciągają od prostoty i czystości wobec Chrystusa. Wierność Chrystusowi waży więcej niż imponujący rodowód czy pewność siebie.