1 Księga Samuela 9:11 – znaczenie i zastosowanie

Zwyczajne pytanie i odpowiedź prowadzą Saula do Samuela (1 Księga Samuela 9:11–14). Gibea, rodzinne miasto Saula, leżało niedaleko Ramy, gdzie mieszkał Samuel, i blisko Mispy, w której Samuel często rozstrzygał sprawy Izraela. Saul żył jednak tak na uboczu i tak mało interesował się sprawami publicznymi, że nigdy wcześniej nie spotkał Samuela. Kiedy w końcu się spotkali, Saul nawet go nie rozpoznał (1 Księga Samuela 9:18), nie było więc powodu, by podejrzewać, że łączył ich jakiś potajemny plan.

Nie sądzę, by Saul miał powód do dumy z tego, że nie znał Samuela. Mimo to dziewczęta z Ramy, które Saul i jego sługa spotkali przy czerpaniu wody, mogły wskazać im drogę do Samuela. Przekazały im bardzo dokładne informacje (1 Księga Samuela 9:12–13). Powinniśmy zawsze być gotowi pomóc tym, którzy szukają proroków Boga, i wskazać im drogę.

Nawet dziewczęta wiedziały, że tego dnia na wyżynie miała się odbyć ofiara, być może związana z regularnym świętem albo ze szczególnym dniem modlitwy i dziękczynienia, podczas którego składano ofiary. Ponieważ Arki nie było już w przybytku, tamtejszy ołtarz nie cieszył się dawnym znaczeniem, a kult nie był ograniczony do jednego miejsca, jak stało się później, gdy Bóg wybrał miejsce dla swojego imienia. Samuel zbudował ołtarz w Ramie (1 Księga Samuela 7:17) i właśnie przy nim sprawował teraz kult.

Dziewczęta wiedziały też, że Samuel przybył tego dnia do miasta, być może po zakończeniu swojej wędrówki, podczas której rozstrzygał sprawy ludu, albo ze swojego wiejskiego domu. Był tak znaną postacią publiczną, że ludzie wiedzieli, dokąd się udaje. Powiedziały Saulowi, że właśnie trwa święto przed Bogiem i że znajdzie Samuela, gdy ten będzie szedł na wyżynę. Wiedziały, o której godzinie miała się odbyć święta uczta.

Powiedziały, że ludzie nie zaczną jeść, dopóki Samuel nie przyjdzie. Po części dlatego, że był tam najbardziej szanowany i wypadało na niego poczekać. Być może również dlatego, że to on zorganizował ucztę i zatroszczył się o ofiarę. Główny powód był jednak taki, że jako człowiek Boga miał pobłogosławić ofiarę, czyli potrawy z niej przygotowane, które mieli spożyć.

To błogosławieństwo można rozumieć na dwa sposoby. Po pierwsze, jako część zwykłego posiłku pokazuje ono, że przed jedzeniem powinniśmy prosić Boga o błogosławieństwo dla pokarmu. Nie możemy oczekiwać, że jedzenie przyniesie nam pożytek, jeśli Bóg go nie pobłogosławi, a trudno liczyć na to błogosławieństwo, jeśli o nie nie prosimy. W ten sposób oddajemy Bogu chwałę jako Temu, który nas zaopatruje, i uznajemy, że jesteśmy od Niego zależni.

Po drugie, jako zgromadzenie religijne, uczta ta była związana z modlitwą Samuela nad ofiarą i połączeniem duchowego uwielbienia z zewnętrznym obrzędem. Dopiero po wypełnieniu świętych obowiązków ludzie zasiedli do jedzenia. Najpierw należy zadbać o duszę. Ponieważ uczta z ofiary była świętym aktem, wymagała szczególnego błogosławieństwa, podobnie jak Wieczerza Pańska, którą chrześcijanie oddzielają od zwykłych posiłków. Uczestnicy ucztowali na znak, że dzięki ofierze są pojednani z Bogiem i mają udział w jej dobrodziejstwach. Samuel pobłogosławił ucztę, modląc się, aby Bóg był szczególnie obecny na zgromadzeniu i aby służyło ono tym wielkim celom.

Biskup Hall zwraca uwagę na to, jak dokładnie dziewczęta opisały zwyczaj związany ze świętymi ucztami. Wyciąga z tego pożyteczny wniosek: tam, gdzie pobożność jest praktykowana i widoczna wśród ludzi szanowanych, daje się zauważyć także wśród najniższych warstw społeczeństwa. Życie w religijnej społeczności jest prawdziwym przywilejem. Jeśli wszelkie dobro przechodzi obok nas, ponosimy za to poważną odpowiedzialność.

Saul i jego sługa poszli za wskazówkami, które otrzymali, i w samą porę spotkali Samuela idącego na wyżynę, do miejsca kultu w mieście (1 Księga Samuela 9:14). Mogło się wydawać, że to przypadek, lecz Boża opatrzność przygotowała to ważne spotkanie. Mądry Bóg realizuje wielkie i pewne zamysły za pomocą drobnych, zwyczajnych wydarzeń. Nawet wróbel nie spada na ziemię bez wiedzy naszego Ojca.

Jako prorok Samuel otrzymał niezwykłe objawienie dotyczące Saula. Jako widzący musiał poznać tę sprawę w sposób właściwy dla swojego powołania. Dzień wcześniej Bóg powiedział mu, że właśnie o tej porze przyśle człowieka, który będzie władcą Izraela, ponieważ Izraelici poprosili o króla na wzór okolicznych narodów (1 Księga Samuela 9:15–16). Bóg przekazał mu tę wiadomość w ukryciu, jakby szeptał mu do ucha, być może gdy Samuel modlił się samotnie o wskazówki w tej i innych sprawach publicznych.

Samuel mówił do Boga, a teraz Bóg przemówił do niego do ucha (1 Księga Samuela 8:21). Świadczy to o bliskości i przyjaźni, bo Bóg objawia swoje tajemnice sługom, prorokom, jak komuś powierzającemu sekret do ucha (Księga Amosa 3:7). Uprzedził Samuela, żeby ten nie był zaskoczony. Być może właśnie dlatego Samuel wyznaczył ucztę i ofiarę: chciał prosić Boga o błogosławieństwo dla tej ważnej sprawy, choć zachował jej dokładny powód dla siebie. Hebrajskie wyrażenie mówi, że Bóg „odsłonił Samuelowi ucho”. Pomaga to zrozumieć, w jaki sposób Bóg objawia się ludziom: nie tylko mówi, ale też otwiera nasze uszy, abyśmy mogli usłyszeć.

Z natury mamy jakby zasłonięte uszy i nie pojmujemy tego, co mówi Bóg (Księga Hioba 33:14). Kiedy Bóg daje się poznać duszy, odsłania jej ucho i mówi, by się otworzyło; zdejmuje też zasłonę z serca (2 List do Koryntian 3:16). Choć Bóg, okazując niezadowolenie, spełnił prośbę Izraela o króla, przemawia tu z czułością. Nawet w gniewie pamięta o miłosierdziu.

Po pierwsze, wciąż nazywa Izraelitów swoim ludem i robi to wielokrotnie. Byli ludem upartym i wystawiającym Go na próbę, a jednak nadal należeli do Niego. Po drugie, daje im człowieka, który ma im przewodzić, aby nie byli jak ciało pozbawione głowy i aby wybawił ich od Filistynów. Mogło to być więcej, niż wielu z nich oczekiwało, prosząc o króla. Po trzecie, czyni to, okazując im łaskę i biorąc pod uwagę ich wołanie. Dostrzegł swój lud i usłyszał jego krzyk. Dał im to, o co prosili, jak czuła matka ustępująca trudnemu dziecku, aby nie złamać mu serca.

Jak zauważa biskup Patrick, choć później Bóg nie wysłuchał ich wołania o uwolnienie od ucisku ze strony własnych królów (1 Księga Samuela 8:18), okazał im łaskę, posługując się tymi królami, by wybawić ich od ucisku ze strony sąsiadów. Było to więcej, niż mogli słusznie oczekiwać.

Gdy Saul szedł ulicą w stronę Samuela, Bóg ponownie przemówił po cichu do serca proroka. Czytamy o tym w 1 Księdze Samuela 9:17. Dał mu jasno do zrozumienia, że właśnie tego człowieka wcześniej zapowiedział. Saul był wyjątkowo wysoki, więc można przypuszczać, że Samuel dostrzegł go z daleka. Być może przyglądał mu się uważniej, bo nadszedł czas, gdy Bóg miał wskazać człowieka, który zostanie królem Izraela, i Samuel mógł sądzić, że to właśnie on.

Bóg udzielił jednak Samuelowi jasnej odpowiedzi, by nie było żadnych wątpliwości. Wyraźnie oznajmił, że ten człowiek będzie rządził Jego ludem, Izraelem. Zadaniem urzędnika, czyli władcy cywilnego, jest powstrzymywanie ludzi od samowoli i utrzymywanie wśród nich porządku.