1 List Piotra 3:9 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset nie bagatelizuje krzywdy. Pierwszy odruch często podpowiada, by oddać tym samym, bo ból domaga się odpowiedzi, a ostre słowa same cisną się na usta. Apostoł Piotr mówi jednak wprost: „Nie odpłacajcie złem za zło ani złorzeczeniem za złorzeczenie!” Ten zakaz dotyczy odwetu, a nie samego bólu, który w nas powstaje. Następne zdanie nadaje tej odmowie nowy kierunek: „Przeciwnie, błogosławcie!” Błogosławić nie znaczy udawać, że nic się nie stało. To wybór, by w miejsce zemsty dać drugiemu dobre słowo albo dobry czyn, nawet wtedy, gdy przychodzi to z trudem. Najmocniej wybrzmiewa uzasadnienie: „Do tego bowiem jesteście powołani, abyście odziedziczyli błogosławieństwo.” Błogosławieństwo jest tu związane z powołaniem, a nie z reakcją tego, kto wyrządził krzywdę. Werset nie obiecuje, że wrogowie zawsze się opamiętają ani że dobro zawsze zostanie od razu docenione. Pokazuje raczej, że dziedzictwo wspólnoty nie zależy od tego, jak traktują ją inni.

W 1 Liście Piotra 3:9 wezwanie do błogosławienia nie stoi osobno: poprzedza je zachęta, by wspólnota była współczująca, miłosierna i pokorna. Chodzi więc o odpowiedź, która nie pozwala, by cudze zło wyznaczyło własny sposób postępowania. „Nie odpłacajcie złem za zło ani złorzeczeniem za złorzeczenie!” — zamiast odwetu Piotr wskazuje błogosławieństwo. Błogosławić nie znaczy nazywać krzywdę dobrem ani udawać, że jej nie było. Wersety 10–12 rozwijają tę myśl przez wezwanie do powstrzymania języka od zła, czynienia dobra i szukania pokoju. Nie jest to obietnica, że wierzący unikną cierpienia: dalszy kontekst mówi także o możliwości doznawania krzywdy. Chodzi o wierność dobru, nawet gdy druga strona odpowiada wrogością. Zdanie „abyście odziedziczyli błogosławieństwo” wiąże postawę chrześcijan z otrzymanym od Boga dobrem. Nie kupują go odwetem ani własną bezbłędnością. Piotr przypomina, że są powołani do życia, w którym błogosławieństwo nie krąży jako nagroda za uprzejmość, lecz przerywa łańcuch wzajemnej krzywdy.

W Pierwszym Liście Piotra 3:9 zakaz pojawia się tylko na początku. Autor od razu wskazuje, co ma zająć jego miejsce: „Przeciwnie, błogosławcie!”. Odpowiedź na zło ma więc zostać wybrana, a nie tylko wstrzymana. Weźmy zwykłą sytuację. Ktoś w pracy rzuca złośliwą uwagę o cudzym błędzie. Odpłacenie złem to szybka riposta, która rani często bardziej niż sama obelga. Błogosławieństwo nie oznacza jednak udawania, że nic się nie stało. Może być spokojnym słowem prawdy, uczciwą rozmową z przełożonym albo modlitwą za tego człowieka, zanim ostre zdanie zdąży paść. Warto zauważyć uzasadnienie: „Do tego bowiem jesteście powołani, abyście odziedziczyli błogosławieństwo”. Ten fragment nie obiecuje, że każda życzliwa odpowiedź od razu zmieni drugiego człowieka ani że wszystko zakończy się dobrze. Wskazuje na to, do czego wspólnota została wezwana. Błogosławieństwo jest celem, a nie natychmiastową nagrodą. Kontekst pokazuje, że ta decyzja zaczyna się od języka. Wcześniej Piotr zachęca do współczucia i pokory, a w następnym wersecie mówi o powstrzymaniu języka od zła. Zło może zranić, ale nie musi wyznaczać sposobu, w jaki odpowiadają wierni. Werset ukazuje, że to, co przyjmuje się w dziedzictwie, kształtuje się w zwykłych, codziennych wyborach.

W słowach „Nie odpłacajcie złem za zło ani złorzeczeniem za złorzeczenie” Piotr nie nazywa krzywdy dobrem ani nie każe udawać, że jej nie było. Wzywa wspólnotę do przerwania łańcucha odwetu. Zranienie nie musi stać się miarą kolejnego słowa ani czynu. „Przeciwnie, błogosławcie!” To mocne wezwanie, bo błogosławić znaczy nie oddawać drugiemu tej samej ciemności, którą się otrzymało. Nie jest to obietnica, że życzliwa odpowiedź od razu odmieni krzywdziciela. Jest wyborem dobra, który pozostaje dobrem także wtedy, gdy nie przynosi widocznej nagrody. Słowa te wyrastają z wezwania skierowanego do wszystkich: do jednomyślności, współczucia, miłosierdzia i pokory (1 List Piotra 3:8). Zaraz potem Piotr przywołuje powściąganie języka, czynienie dobra i szukanie pokoju (1 List Piotra 3:10–12). Błogosławieństwo obejmuje więc także codzienną mowę: odpowiedź bez obelgi, odmowę podsycania pogardy, życzenie dobra bez nazywania zła dobrem. Powołanie do błogosławienia łączy się z obietnicą dziedziczenia błogosławieństwa. To nie zapłata za łagodność, lecz przyszłość zakorzeniona w Bogu. Odwet zamyka człowieka w logice krzywdy; błogosławieństwo otwiera miejsce dla dobra, które nie należy do odwetu.