1 Księga Machabejska 2 – znaczenie, tematy i zastosowanie

W tym czasie powstał Matatiasz, syn Jana, syna Symeona, kapłan z pokolenia Joariba z Jerozolimy, który mieszkał w Modin.

Miał on pięciu synów: Jana, który miał przydomek Gaddi,

Szymona, który miał przydomek Tassi,

Judę, który miał przydomek Machabeusz,

Eleazara, który miał przydomek Auaran, i Jonatana, który miał przydomek Apfus.

Kiedy zobaczył on świętokradztwa, które działy się wśród ludu w Judzie i w Jerozolimie,

powiedział: Biada mi! Dlaczego się urodziłem? Czy po to, żeby oglądać upadek mojego narodu i upadek Świętego Miasta? Oto zasiedli tam po to, żeby wydać je w ręce nieprzyjaciół, a świątynię w ręce cudzoziemców.

Świątynia stała się podobna do człowieka bez czci,

a jej wspaniałe naczynia zabrano do niewoli. Jego niemowlęta mordowano na ulicach, a młodzieńcy padali pod nieprzyjacielskim mieczem.

Jakiż naród nie rozciągał nad nim władzy i nie zabierał z niego siłą łupów!

Wszystkie jego ozdoby zrabowano: niegdyś wolne – stało się niewolnikiem.

I oto wniwecz obrócona jest nasza świętość, nasza piękność i nasza chwała, a poganie je zbezcześcili.

Po co więc nam jeszcze życie?

Matatiasz i jego synowie rozdarli swoje szaty, włożyli na siebie wory i gorzko płakali.

Wtedy do miasta Modin przybyli królewscy wysłańcy, którzy zmuszali do odstępstwa przez uczestnictwo w składaniu ofiary.

Wielu spośród Izraelitów przyszło do nich. Gdy jednak zebrali się Matatiasz i jego synowie,

wtedy królewscy wysłańcy zwrócili się do Matatiasza słowami: Ty jesteś zwierzchnikiem, sławnym i wielkim w tym mieście, a twój autorytet umacniają synowie i krewni.

Teraz więc ty pierwszy przystąp i wykonaj to, co jest polecone w królewskim dekrecie, tak jak uczyniły to już wszystkie narody, a nawet mieszkańcy Judy i ci, którzy pozostali w Jerozolimie. Za to ty i twoi synowie będziecie należeli do królewskich przyjaciół, ty i twoi synowie będziecie zaszczytnie obdarzeni srebrem, złotem i innymi darami.

Na to jednak Matatiasz odpowiedział donośnym głosem: Jeżeli nawet wszystkie narody, które mieszkają w państwie podległym królewskiej władzy, na znak posłuszeństwa swojemu królowi odstąpiły od kultu swoich ojców i zgodziły się na jego nakazy,

to jednak ja, moi synowie i moi krewni będziemy postępowali zgodnie z przymierzem, które zawarli nasi ojcowie.

Niech nas Bóg broni przed przekroczeniem prawa i jego nakazów!

Nie będziemy posłuszni królewskim rozkazom i nie odstąpimy od naszego kultu ani na prawo, ani na lewo.

Zaledwie skończył mówić te słowa, pewien człowiek, Judejczyk, przystąpił do ołtarza w Modin, żeby złożyć ofiarę zgodnie z królewskim dekretem.

Gdy zobaczył to Matatiasz, zapłonął gorliwością i zadrżały mu nerki, i zawrzał gniewem, który był słuszny. Pobiegł więc i zabił tamtego obok ołtarza.

Zabił wtedy także królewskiego urzędnika, który zmuszał do składania ofiar, a ołtarz zburzył.

Zapłonął gorliwością o Prawo i uczynił tak jak Finees Zambriemu, synowie Saloma.

Wtedy też Matatiasz zaczął wołać w mieście donośnym głosem: Niech idzie za mną każdy, kto płonie gorliwością o Prawo i obstaje za przymierzem.

Potem zaś on sam i jego synowie uciekli w góry, pozostawiając w mieście wszystko, co tylko posiadali.

Wtedy wielu z ludzi, którzy szukali tego, co sprawiedliwie i słuszne, udało się na pustynię i tam przebywało

razem ze swoimi dziećmi, żonami i bydłem. Bo wszystko, co złe, zwaliło się na nich.

Królewskim urzędnikom i wojsku, które było w Jerozolimie, w Mieście Dawidowym, doniesiono zaś, że ludzie, którzy wzgardzili królewskim rozkazem, poszli na pustynię do jaskiń.

Wielu więc udało się za nimi w pościg, a kiedy ich napotkali, rozłożyli się obozem naprzeciwko nich. Potem rozpoczynali z nimi walkę w dzień szabatu.

Mówili do nich: Dość już! Wyjdźcie i uczyńcie to, co głosi królewski rozkaz, a będziecie żyli.

Odpowiedzieli: Nie wyjdziemy, nie będziemy robili tego, co głosi królewski rozkaz, i nie znieważymy szabatu.

Zaraz więc tamci zaczęli walczyć przeciwko nim.

Oni jednak ani im nie odpowiedzieli, ani nie rzucali na nich kamieniami, ani nawet nie zatarasowali jaskiń.

Mówili tylko: Umrzyjmy wszyscy z czystym sumieniem! Niebo i ziemia są naszymi świadkami, że wy niesprawiedliwie nas mordujecie.

Tamci natarli na nich w czasie walki prowadzonej w szabat, tak że zostali oni pozabijani, a także ich żony, dzieci – blisko tysiąc ludzi – i bydło.

Kiedy Matatiasz i jego przyjaciele dowiedzieli się o tym, bardzo ich opłakiwali,

a jeden mówił do drugiego: Jeżeli wszyscy będziemy postępowali tak jak nasi bracia i w szabat nie będziemy walczyć z poganami o nasze życie i nasze ustawy, to teraz bardzo szybko zgładzą nas z ziemi.

Tego więc dnia postanowili: Gdyby jakikolwiek człowiek w dzień sobotni wyszedł walczyć przeciwko nam, my będziemy z nim walczyli, żebyśmy nie zginęli wszyscy, tak jak zginęli nasi bracia w jaskiniach.

Wtedy przyłączyło się do nich zgromadzenie asydejczyków. Izraelici mocni i odważni, z których każdy dobrowolnie stanął w obronie Prawa.

Również wszyscy, którzy uciekali od złego, przyłączyli się do nich i ich wzmocnili.

W ten sposób utworzyli on wojsko i w gniewie uderzyli na grzeszników, a w swojej zapalczywości – na ludzi wiarołomnych; reszta zaś szukała ratunku w ucieczce do pogan.

Matatiasz i jego przyjaciele obchodzili wszystkie miejscowości i burzyli ołtarze

oraz obrzezywali nieobrzezane dzieci, jakie tylko spotkali na izraelskich ziemiach.

Prześladowali synów pychy, a szczęście sprzyjało ich postępowaniu.

Tak więc bronili Prawa przed poganami i królami i nie pozostawili grzesznikowi pola do działania.

Kiedy zbliżyły się dni śmierci Matatiasza, powiedział do swoich synów: Teraz jest czas, w którym pycha jest górą, czas karania, czas, kiedy panuje żądza zniszczenia i straszliwy gniew.

Teraz więc, dzieci, brońcie Prawa, a nawet oddajcie swoje życie za przymierze zawarte z waszymi ojcami.