1 Księga Machabejska 1 – znaczenie, tematy i zastosowanie

Aleksander, syn Filipa Macedońskiego, wyruszył z kraju Kittim i po zwycięskich walkach pokonał Dariusza, króla Persów i Medów, i w jego miejsce objął panowanie najpierw nad Helladą.

Prowadził on wiele wojen: zdobył wiele umocnionych miejscowości i zgładził królów rządzących na swoich ziemiach.

Dotarł on aż na krańce świata i zebrał łupy od wielu narodów. Cała ziemia przed nim zamilkła, a jego serce stało się pełne pychy.

Zebrał bowiem bardzo liczne wojsko i rządził państwami, narodami i ich władcami tak, że płacili mu daniny.

Potem jednak padł na łoże i uświadomił sobie, że będzie musiał umrzeć.

Przywołał więc najdostojniejszych swoich wodzów, tych, którzy od młodości byli razem z nim wychowani, i jeszcze za życia rozdzielił swoje królestwo między nich.

Aleksander zmarł po dwunastoletnim panowaniu,

a jego wodzowie objęli władzę, każdy nad swoją częścią.

Po jego śmierci wszyscy włożyli sobie na głowy królewskie diademy – po nich zaś ich synowie przez wiele lat – i dokonali wiele złego na ziemi.

Spośród nich wyszedł korzeń wszelkiego grzechu – Antioch Epifanes, syn króla Antiocha. Przebywał on w Rzymie jako zakładnik, zaczął panować w sto trzydziestym siódmym roku panowania greckiego.

W tym czasie wystąpili spośród Izraela wiarołomni synowie, którzy podburzyli wielu ludzi, mówiąc: Pójdźmy zawrzeć przymierze z narodami, które mieszkają wokół nas. Wiele złego spotkało nas bowiem od czasu, gdy oddaliliśmy się od nich.

Słowa te w ich przekonaniu uchodziły za dobre.

Niektórzy zaś spośród ludu zapalili się do tej sprawy i udali się do króla, a on dał im władzę, żeby wprowadzili pogańskie obyczaje.

W Jerozolimie więc wybudowali gimnazjum według pogańskich zwyczajów.

Pozbyli się też znaku obrzezania i odpadli od świętego przymierza. Związali się też z poganami i zaprzedali się im, aby robić to, co złe.

Kiedy Antioch opanował królestwo, uznał, że może rozciągnąć swoją władzę na ziemię egipską i że w ten sposób będzie królem nad dwoma państwami.

Wkroczył więc do Egiptu z wielkim wojskiem i rydwanami, słoniami, konnicą i silną flotą

i prowadził wojnę przeciwko Ptolemeuszowi, królowi Egiptu. Ptolemeusz wycofał się przed nim i uciekł, a padło wielu zabitych.

W Egipcie zdobyli obronne miasta, a Antioch zabrał łupy zdobyte w ziemi egipskiej.

Po zwycięstwie nad Egiptem w sto czterdziestym trzecim roku Antioch wycofał się i z wielkim wojskiem wyruszył przeciw Izraelowi i przeciwko Jerozolimie.

W swojej pysze wtargnął do świątyni i zabrał złoty ołtarz i świecznik razem z tym wszystkim, co do niego należało,

stół pokładny, naczynia do ofiar płynnych, czasze, złote kadzielnice, zasłonę, wieńce, złote ozdoby świątynnej fasady – i wszystko połamał.

Zabrał srebro, złoto i kosztowne naczynia; zabrał też ukryte skarby, które odnalazł.

Po zabraniu tego wszystkiego odszedł do swojego kraju, a w Jerozolimie dokonał rzezi i przemawiał z ogromną pychą.

Na Izraela zaś spadła głęboka żałoba we wszystkich ich siedzibach;

narzekali przełożeni i starsi, dziewczęta i młodzieńcy opadli z sił, a piękno kobiet zniknęło.

Każdy małżonek zaczął lamentować i płakała ta, która siedziała na małżeńskim łożu.

Ziemia wzruszyła się nad tymi, którzy na niej mieszkali, a cały dom Jakuba okrył się wstydem.

Po dwóch latach król posłał do miast judzkich przełożonego nad Mizyjczykami, a on przybył do Jerozolimy w otoczeniu licznego wojska.

W zdradliwy sposób zapewniał ich o pokoju, a oni mu uwierzyli. Wtedy nagle napadł na miasto, zadał im wielką klęskę i spośród Izraela zginęło wielu ludzi.

Zabrał łupy zdobyte w mieście, potem zaś spalił miasto, a jego domy i otaczające je mury zburzył.

Kobiety i dzieci wzięli do niewoli, bydło zaś sobie przywłaszczyli.

Miasto Dawidowe otoczyli wysokim i mocnym murem i obronnymi wieżami, tak że stało się ono dla nich warownią.

Tam osadzili grzeszny naród, ludzi wiarołomnych, a ci się tam obwarowali.

I nagromadzili sobie broni i żywności, i złożyli tam łupy zdobyte w Jerozolimie, i stali się groźną pułapką.

Zamek stał się dla świątyni zasadzką i złośliwym przeciwnikiem Izraela – bez przerwy.

Wokół świątyni wylali niewinną krew i samą świątynię zbezcześcili.

To przez nich pouciekali mieszkańcy Jeruzalem i stało się ono siedzibą cudzoziemców, dla własnych obywateli stało się obcym miastem i własne dzieci musiały je opuścić.

Świątynia spustoszona, jak gdyby pustynia, uroczystości przemieniły się w płacz, jej szabaty stały się pośmiewiskiem, a jej cześć obróciła się wniwecz.

Jak wielka była kiedyś chwała, tak wielkie teraz stało się jej upokorzenie: jej wielkość przemieniła się w żałobę.

Król wydał dekret dla całego państwa: Wszyscy mają być jednym narodem

i niech każdy porzuci swoje obyczaje. Wszystkie narody przyjęły ten królewski rozkaz,

a nawet wielu Izraelitom spodobał się ten kult przez niego nakazany. Składali więc ofiary bożkom i znieważali szabat.

Król posłał swoich wysłańców do Jerozolimy i do miast judzkich z pisemnym poleceniem, żeby postępowały według obyczajów, które dla kraju były obce;

żeby w świątyni zaprzestano składać całopalenia, ofiary krwawe, a także ofiary płynne; żeby znieważano szabat i święta

i żeby zbezczeszczono świątynię i świętych,

żeby natomiast wykonano ołtarze, święte gaje i posągi bożków oraz składano na ofiarę mięso świń i innych nieczystych zwierząt;

żeby swoich synów pozostawiali bez obrzezania i żeby swoje dusze brukali wszystkim, co jest nieczyste i światowe.

W ten sposób mieli zapomnieć o Prawie i porzucić wszystkie jego nakazy.

Kto zaś nie postąpiłby zgodnie z królewskim rozporządzeniem, miał być ukarany śmiercią.