1 List do Koryntian 4:3 – znaczenie i zastosowanie

Słowa Pawła w tym fragmencie brzmią chłodno, ale widać za nimi ciężar kogoś, kto żyje wśród cudzych ocen. W Koryntie ludzie wyrabiali sobie zdanie o apostole, a wersety wokół pokazują, jak łatwo wtedy o pychę po obu stronach. Zdanie „Mnie zaś najmniej zależy na tym, czy będąc osądzony przez was, czy przez jakikolwiek ludzki trybunał” mówi o sercu, które potrafi oddać ludziom ocenę, a nie oddaje im własnego spokoju. Najbardziej poruszający jest dalszy ruch myśli. Paweł przyznaje, że sumienie nie wyrzuca mu niczego, ale zaraz dodaje, że to jeszcze go nie usprawiedliwia, bo sędzią jest Pan. Nie zamyka więc sprawy we własnym wnętrzu, nawet wtedy, gdy jest w nim spokojnie. Ostateczne rozstrzygnięcie zostaje przeniesione na przyjście Pana, który „rozjaśni to, co ukryte w ciemnościach”, jak czytamy w 1 Liście do Koryntian 4:5. W takim świetle ciężar cudzych słów nie znika, ale przestaje być ostatnim słowem o człowieku. Tekst nie mówi o obojętności wobec ludzi, bo tuż wcześniej mowa jest o wierności zarządców. Mówi raczej o tym, gdzie ostatecznie spoczywa sąd.

W 1 Liście do Koryntian 4:3 Paweł odmawia ludzkim ocenom prawa do ostatecznego rozstrzygania o jego wierności. Jako sługa Chrystusa i zarządca Bożych tajemnic odpowiada przede wszystkim przed Panem, nie przed opinią wspólnoty ani jakimkolwiek ludzkim trybunałem. Nie znaczy to, że ocena innych zawsze jest bezwartościowa albo że nie trzeba brać odpowiedzialności za własne czyny. Chodzi o granicę ich kompetencji: ludzie nie widzą całego życia ani ukrytych zamiarów serca. Paweł dodaje, że sam siebie nie sądzi. W następnym wersecie wyjaśnia, że czyste sumienie nie stanowi jeszcze usprawiedliwienia, bo sędzią jest Pan. To ważne dopowiedzenie: apostoł nie zastępuje cudzych wyroków własnym poczuciem niewinności. Zarówno pochwała, jak i samousprawiedliwienie mogą być przedwczesne, jeśli człowiek uzna je za ostateczne. Ten fragment nie zachęca do lekceważenia krytyki, lecz porządkuje źródła sądu. Wierność w powierzonym zadaniu ma znaczenie, ale pełne poznanie człowieka i jego motywów należy do Boga. Dlatego ani ludzka nagana, ani własna pewność siebie nie są ostatnim słowem.

Apostoł Paweł pisze wprost, że ocena ludzi ma dla niego niewielkie znaczenie. Nie oznacza to jednak lekceważenia innych ani życia bez odpowiedzialności. W 1 Liście do Koryntian 4:3 widać raczej właściwe ustawienie miar. Paweł jest sługą Chrystusa i zarządcą tajemnic Bożych (4:1), a od zarządcy wymaga się wierności (4:2). Jego wierność mierzy się więc przed Panem, a nie przed trybunałem opinii. Fragment idzie dalej. Sumienie niczego Pawłowi nie wyrzuca, ale to go jeszcze nie usprawiedliwia, bo Pan jest jego sędzią (4:4). Spokojne sumienie nie jest więc ostatecznym wyrokiem. Dlatego w 4:5 czytamy, że przedwczesnych sądów należy unikać, dopóki Pan nie rozjaśni tego, co ukryte w ciemnościach, i nie ujawni zamiarów serc. Szczególnie znaczące jest to, że Paweł sam siebie nie sądzi, a mimo to nie uważa się za usprawiedliwionego. Obie prawdy stoją obok siebie. Przez to tekst chroni przed dwiema skrajnościami: lękiem przed cudzym zdaniem i zbyt pewnym zadowoleniem z siebie. Pokora nie polega na nieustannym rozliczaniu się z samego siebie, lecz na oddaniu ostatecznego sądu Temu, który zna serca.

Paweł nie lekceważy odpowiedzialności, gdy mówi, że niewiele znaczy dla niego sąd Koryntian ani jakiegokolwiek ludzkiego trybunału. Wcześniej przypomina, że słudzy Chrystusa są zarządcami Bożych tajemnic i mają być wierni. Wierność pozostaje ważna, ale ludzka ocena nie jest ostateczną miarą życia. Szczególnie trzeźwe jest wyznanie, że Paweł nie sądzi nawet samego siebie. Sumienie może nie mieć mu nic do zarzucenia, a jednak, jak dopowiada zaraz potem, to samo w sobie go nie usprawiedliwia. Człowiek widzi tylko część własnego serca; Pan odsłoni także to, co pozostaje ukryte. W perspektywie wieczności ani pochwała, ani potępienie ze strony ludzi nie zajmują miejsca Bożego sądu. Ten fragment nie daje przyzwolenia na obojętność wobec błędów czy krzywdy. Przypomina raczej o pokorze: cudze opinie i własne przekonanie o sobie są niepełne. Zarządca nie jest właścicielem tego, co mu powierzono, i nie ustanawia sam kryteriów wierności. Ostateczne światło należy do Boga, który zna czyny i zamiary serca.