List do Rzymian 11:33 – znaczenie i zastosowanie

Po tym, jak przez większą część tego rozdziału apostoł pokazywał, jak odrzucenie Izraela wpisuje się w dobroć Boga, kończy słowami pełnymi zachwytu. Zatrzymuje się, by wielbić Bożą mądrość i Jego władzę nad wszystkim. Z czcią rozważa tajemnicę Bożych dróg, zwłaszcza to, jak Bóg postępował z Żydami i poganami.

„O głębokości!” Apostoł zdumiewa się ukrytą głębią Bożej mądrości i poznania, które objawiają się w dziele odkupienia przez Chrystusa. W tę głębię pragną wejrzeć nawet aniołowie (Pierwszy List Piotra 1:12). Skoro istoty anielskie nie potrafią w pełni jej zgłębić, tym bardziej nie powinien się tego spodziewać człowiek. Paweł wiedział o królestwie Bożym więcej niż niemal każdy człowiek, a mimo to przyznawał, że nie potrafi dotrzeć do jego dna.

Ci, którzy w tym życiu wiedzą najwięcej, najgłębiej odczuwają też własną słabość. Choćby nie wiadomo jak dużo studiowali, nadal nie potrafią w pełni ująć Bożych dróg w słowa. „Przed Tobą nawet pochwała milknie” (Księga Psalmów 65:1). Bogactwo Boga nie jest płytkie jak bogactwo ludzkie. Jego wyroki sięgają niezgłębionej głębi (Księga Psalmów 36:6). Jego mądrość i poznanie są tak bogate, głębokie, pełne i doskonałe, że nie sposób ich zmierzyć.

Boże poznanie oznacza, że Bóg widzi wszystko jasno, pewnie i bezbłędnie. Nic z tego, co jest, było lub będzie, nie jest przed Nim ukryte. Boża mądrość oznacza, że Bóg dobrze porządkuje wszystko i kieruje wszystkim ku swojej chwale. Jego poznanie i mądrość są tak rozległe, że możemy zagubić się już w samych próbach ich pojęcia. „Takie poznanie jest dla mnie zbyt zdumiewające” (Księga Psalmów 139:6).

„Jakże niezbadane są Jego wyroki i niewyśledzone Jego drogi!”. Jego wyroki to Jego zamysły i plany, a Jego drogi to sposób, w jaki je realizuje. Często nie wiemy, co Bóg zamierza, nawet gdy Jego opatrzność już działa. Ta prawda ucina zarówno nasze zbyt pewne przypuszczenia, jak i dociekliwe pytania. „Rzeczy ukryte należą do Pana, naszego Boga” (Księga Powtórzonego Prawa 29:29). Jego droga bywa ukryta jak ścieżka na morzu (Księga Psalmów 77:19). Nie zawsze rozumiemy to, co czyni, w chwili, gdy to się dzieje (Ewangelia Jana 13:7).

Nie potrafimy wyjaśnić Bożych działań ani dociec wszystkich Jego powodów. Przykazania, które wypowiada, i droga obowiązku są jednak wystarczająco jasne. Dzieła Jego rąk i drogi Jego opatrzności często pozostają mroczne i tajemnicze. Nie powinniśmy więc wnikać w nie na siłę, lecz w ciszy oddawać cześć Bogu i przyjmować to, co dopuszcza. Paweł ma na myśli przede wszystkim niezwykły bieg wydarzeń: odsunięcie Żydów i przyjęcie pogan, a także obietnicę, że Żydzi zostaną ponownie włączeni we właściwym czasie. Ludzkim osądem trudno to wyjaśnić. Możemy tylko powiedzieć: „O głębokości!”.

„Któż poznał umysł Pana?”. Żadne stworzenie nie zasiada w wewnętrznej radzie Boga ani nie spoczywa w łonie Ojca tak jak Chrystus. Nikt nie potrafi w pełni poznać Bożych myśli, obserwując Jego dzieła. Przepaść między Bogiem a człowiekiem jest tak wielka, że z natury nie jest możliwa taka bliskość. Paweł zadaje to samo pytanie w Pierwszym Liście do Koryntian 2:16, a potem dodaje: „My mamy zamysł Chrystusowy”. Oznacza to, że wierzący przez Chrystusa i Jego Ducha poznają Boży zamysł na tyle, by otrzymać zbawienie i radość. Chrystus, który zna Ojca, objawił Go ludziom (Ewangelia Jana 1:18). Nie znamy więc całego zamysłu Boga, ale jeśli mamy zamysł Chrystusowy, wiemy wystarczająco dużo. „Tajemnica Pana jest z tymi, którzy się Go boją” (Księga Psalmów 25:14). Bóg powiedział też o Abrahamie: „Czy mam ukryć przed Abrahamem to, co zamierzam uczynić?” (Księga Rodzaju 18:17).

„Albo któż był Jego doradcą?”. Bóg nie potrzebuje doradcy, bo jest doskonale mądry. Żadne stworzenie nie mogłoby zresztą naprawdę Mu doradzić. Byłoby to jak zapalanie świecy w świetle słońca. Podobną myśl znajdujemy w Księdze Izajasza 40:13-14, gdzie Bóg pyta, kto pokierował Jego Duchem albo Go pouczył. Pobrzmiewa tu także wyzwanie, które Bóg rzucił Hiobowi, mówiąc o stworzeniu (Księga Hioba 38). To samo dotyczy całej Jego opatrzności. Człowiek, który mówi Bogu, jak ma rządzić światem, postępuje niemądrze.

Następnie apostoł przechodzi do Bożej suwerenności, czyli do Jego wolnego prawa, by czynić to, co zechce, ponieważ jest Bogiem. Bóg czyni to, czego chce, bo tego chce, i nikomu nie musi się z tego tłumaczyć (Księga Hioba 23:13; Księga Hioba 33:13). Nie ma w Nim jednak niesprawiedliwości. Aby to wyjaśnić, Paweł pyta: „Kto pierwszy dał Mu coś?”. Żadne stworzenie nie może wykazać, że Bóg jest mu cokolwiek winien. Cokolwiek dajemy Bogu, powinniśmy dawać ze świadomością: „Od Ciebie pochodzi wszystko, a z Twojej ręki daliśmy Ci to” (Pierwsza Księga Kronik 29:14). Nasze obowiązki wobec Boga nie są zapłatą za coś, co byłby nam winien. Oddajemy Mu jedynie to, co już do Niego należy.

Paweł mówi, że gdyby ktoś potrafił udowodnić, iż Bóg jest mu coś winien, Bóg oddałby mu należność. Słowa „zostanie Mu odpłacone” znaczą, że Bóg nie uchyliłby się od spłacenia tego, co byłby winien. Nikt jednak nie może wysunąć takiego roszczenia. Bóg nigdy nie pozwoli, by ktoś stracił na służeniu Mu. Mimo to nikt nie może domagać się od Niego zapłaty. Paweł pisze to, by uciszyć skargi Żydów. Gdy Bóg odebrał im widzialne przywileje związane z Kościołem, zabrał im tylko to, co i tak do Niego należało. Może udzielać swojej łaski lub jej odmawiać według własnej woli. Paweł mówi to również, by uciszyć chełpliwość pogan.

Kiedy Bóg posłał do nich ewangelię i dał wielu z nich łaskę oraz mądrość, by ją przyjęli, nie stało się tak dlatego, że był im winien tę przychylność albo że mogli się jej domagać jako należnej zapłaty. Wynikało to wyłącznie z Jego dobrej woli.

Paweł ponownie kieruje uwagę na suwerenne panowanie Boga, mówiąc, jak czytamy w Liście do Rzymian 11:36: „Wszystko jest z Niego, przez Niego i dla Niego”. Innymi słowy, Bóg jest wszystkim we wszystkim. Wszystko w niebie i na ziemi, a zwłaszcza to, co dotyczy naszego zbawienia i prowadzi do pokoju, pochodzi od Niego jako Stwórcy, dokonuje się przez Jego opiekuńcze prowadzenie i zmierza ostatecznie ku Niemu. Bóg jest źródłem wszystkiego, Chrystus, Bóg i człowiek, jest pośrednikiem, przez którego wszystko do nas przychodzi, a Bóg jest ostatecznym celem.

Te trzy stwierdzenia obejmują wszystkie działania Boga wobec Jego stworzeń. Jest On pierwszą przyczyną, Tym, który wszystko rozpoczyna. Jest najwyższą przyczyną sprawczą, Tym, który wszystkim kieruje. Jest też przyczyną ostateczną, Tym, dla którego wszystko istnieje. „Pan stworzył wszystko dla siebie” (Księga Przysłów 16:4). Skoro wszystko jest z Niego i przez Niego, słusznie jest też dla Niego i ku Niemu.

To nieunikniony obieg. Rzeki czerpią wodę z morza i znów do niego wracają (Księga Koheleta 1:7). Tak więc czynienie wszystkiego ku chwale Boga oznacza postępowanie zgodne z tym, co z pewnością stanie się na końcu. Ostatecznie wszystko będzie do Niego należeć, niezależnie od tego, czy się z tym zgadzamy. Dlatego Paweł kończy krótką pieśnią uwielbienia: „Jemu chwała na wieki. Amen”.

Powszechna moc Boga jako pierwszej przyczyny, suwerennego władcy i ostatecznego celu powinna prowadzić nas do oddawania Mu czci. Wszystkie Jego dzieła wielbią Go, ukazując Jego wielkość, ale Jego święci wielbią Go świadomie. Oddają Bogu chwałę, którą wszystkie stworzenia pomagają objawiać (Księga Psalmów 145:10). Paweł długo mówił o Bożych zamysłach dotyczących ludzkości i dokładnie badał tę sprawę, a jednak kończy uznaniem Bożej suwerenności, bo ostatecznie na niej wszystko musi się oprzeć. Tak właśnie, jeśli nie w sposób akademicki, to przynajmniej po chrześcijańsku, należy rozumować.

Niezależnie od tego, od jakich przesłanek zaczynamy, wnioskiem niech będzie chwała Boga. Zwłaszcza gdy mówimy o Jego planach i działaniach, najlepiej przemienić nasze rozważania w pełne czci uwielbienie. Uwielbieni święci, którzy najpełniej rozumieją te tajemnice, nie spierają się bez końca. Wielbią Boga na wieki.