List do Rzymian 11:31 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset ma w sobie coś bardzo poruszającego. Paweł mówi, że inni stali się nieposłuszni z powodu miłosierdzia okazanego pogańskim czytelnikom listu, a to samo miłosierdzie ma teraz dotrzeć także do nich. Słowo „miłosierdzie” pada tu dwa razy i za każdym razem dotyczy daru, którego nie da się wypracować, ani przez tych, którzy już go przyjęli, ani przez tych, którzy dopiero mają go otrzymać. W tym tekście słychać wzruszenie, bo mówi o rzeczach trudnych do uporządkowania w prostą logikę. Nie ma tu rachunku, kto zasłużył bardziej. Jest raczej wiara, że Bóg nie zamknął żadnych drzwi na zawsze, nawet tam, gdzie zalegają długie milczenie i zranienie. Warto zauważyć słowo „aby”. Werset wskazuje cel, a nie warunek, który ludzie mieliby najpierw spełnić. Tym celem jest to, żeby i oni dostąpili miłosierdzia. Oznacza to, że ostatnie słowo należy do Bożego zamiaru, a nie do tego, jak prosta czy zawiła była ludzka droga. Miłosierdzie w tym ujęciu nie jest nagrodą za dobrze przebytą drogę. Jest kierunkiem, który prowadzi dalej, także wtedy, gdy wydaje się, że ktoś odszedł już zbyt daleko. Ta myśl nie unieważnia bólu, ale otwiera mu inny horyzont.

W Liście do Rzymian 11:31 Paweł mówi o Izraelu i o wierzących spośród narodów. „Oni” to Izraelici, a „wy” — ci, którzy wcześniej byli nieposłuszni, lecz dostąpili miłosierdzia. Zdanie nie przedstawia ich nieposłuszeństwa jako czegoś dobrego ani nie mówi, że Bóg je spowodował. Pokazuje raczej zaskakujący skutek historii: miłosierdzie okazane poganom ma otworzyć drogę do miłosierdzia także dla Izraela. Kluczowe jest słowo „tak”: los obu grup zostaje zestawiony. Żadna nie może przypisać sobie pierwszeństwa ani zasługi. Poganie otrzymali miłosierdzie mimo wcześniejszego nieposłuszeństwa; teraz Izrael, nieposłuszny wobec Ewangelii, również może go dostąpić. „Teraz” podkreśla aktualną możliwość, nie podaje dokładnego kalendarza ani nie oznacza, że każdy Izraelita już przyjął Ewangelię. Werset należy czytać obok zapewnienia, że Boże dary łaski i wezwanie są nieodwołalne (List do Rzymian 11:29), oraz podsumowania, że Bóg poddał wszystkich nieposłuszeństwu, aby wszystkim okazać miłosierdzie (11:32). Nie znosi to różnic między grupami; odbiera im powód do pychy. Żadna nie zasługuje na łaskę ani nie może jej sobie wypracować. W centrum pozostaje Boża wierność wobec nieposłusznych.

Ten werset pokazuje, że miłosierdzie nie zatrzymuje się na tych, którzy pierwsi je otrzymali. Paweł łączy dwie rzeczy: nieposłuszeństwo Izraela i miłosierdzie okazane poganom. W „Liście do Rzymian 11:31” wyraża też cel, który jest w tekście wyraźnie nazwany: miłosierdzie ma dotrzeć również do tych, którzy wcześniej stali z boku, „aby i sami w obecnym czasie mogli dostąpić miłosierdzia”. Praktyczne spostrzeżenie jest proste. Dar łaski łatwo traktować jak coś prywatnego, co zostaje za zamkniętymi drzwiami własnego życia. Apostoł pokazuje, że Boży dar ma szerszy bieg i może wracać do ludzi, którzy długo pozostawali bez niego. Na uwagę zasługuje słowo „teraz”. Paweł nie podaje terminów ani nie opisuje kolejności wydarzeń. Mówi o obecnym czasie jako o czasie, w którym miłosierdzie jest dostępne. Miłosierdzie otrzymane dziś zostaje przez to otwartą drogą dla innych, a nie tylko wspomnieniem tego, co kiedyś się wydarzyło. Ten fragment mieści się w szerszym wywodzie o wybraniu i o tym, że Bóg nie odwołuje swoich darów. Wiąże się z tym dalsza część rozdziału, której werset 31 jest ogniwem. Całość pozostaje w mocy Bożej wierności, a nie w ludzkich zasługach.

W Liście do Rzymian 11:31 Paweł mówi o Izraelu i o tych, którzy dostąpili miłosierdzia dzięki Ewangelii. Nie przedstawia historii zbawienia jako prostego podziału na tych, którzy zasługują, i tych, którzy zostali odrzuceni. W poprzednim wersecie przypomina, że także adresaci listu byli kiedyś nieposłuszni. Teraz miłosierdzie, które otrzymali, staje się częścią opowieści o tym, że Bóg może okazać miłosierdzie również Izraelowi. Nie chodzi o to, że ludzie mogą zaplanować czyjąś niewiarę, by sprowadzić na niego dobro. Paweł opisuje tajemniczy zamysł Boga, nie zachęca do nieposłuszeństwa ani nie unieważnia bólu związanego z niewiarą. Werset łączy ludzkie nieposłuszeństwo z nadzieją, że miłosierdzie nie zamknie się na żadnej z tych grup. Dary łaski i Boże wezwanie pozostają nieodwołalne. Można widzieć w tym obraz otwartych drzwi: wejście jednych nie oznacza, że dla drugich zabrakło miejsca. Miłosierdzie nie jest nagrodą jednej wspólnoty ani powodem do wywyższania się. W tym fragmencie staje się znakiem, że Boże działanie przekracza granice ludzkich podziałów, choć jego pełnej drogi nie sposób prześledzić.