List do Rzymian 11:30 – znaczenie i zastosowanie

„Podobnie bowiem jak wy kiedyś byliście nieposłuszni Bogu, teraz zaś z powodu ich nieposłuszeństwa dostąpiliście miłosierdzia” (List do Rzymian 11:30). Te słowa nie są obojętne. Apostoł Paweł pisze do chrześcijan pochodzenia pogańskiego i przypomina im, że ich droga do Bożego miłosierdzia wiąże się z historią innych ludzi, z Izraelem, który w tym czasie był nieposłuszny. Paweł nie czyni z tej sytuacji powodu do dumy. Mówi o niej z wdzięcznością, a jednocześnie z troską o naród, który wciąż pozostaje umiłowany ze względu na praojców (List do Rzymian 11:28). Dalej czytamy, że Bóg poddał wszystkich nieposłuszeństwu, aby wszystkim okazać miłosierdzie (List do Rzymian 11:32). Jedni i drudzy zostają objęci tą samą łaską, choć w różnym czasie i na różnych drogach. Najbardziej poruszające jest to, że relacja, która przez długi czas wydawała się zamknięta, nie zostaje skreślona. Ten fragment mówi o Bożej cierpliwości wobec tych, których historia rozdzieliła, i pokazuje, że nawet zamknięte drzwi nie są ostatnim słowem Boga.

To zdanie przypomina, że wiara chrześcijan spośród narodów nie jest powodem do wyższości nad Izraelem. Paweł zwraca się do tych, którzy kiedyś byli nieposłuszni Bogu, a teraz otrzymali miłosierdzie w związku z nieposłuszeństwem Izraela. Nie przedstawia jednak cudzego upadku jako zasługi ani nie mówi, że Izrael przestał być ważny dla Boga. W tym samym rozdziale podkreśla, że Boże dary i wezwanie są nieodwołalne. Kluczowe jest tu wzajemne powiązanie: miłosierdzie nie staje się własnością jednej grupy. Werset 31 dopowiada, że także Izrael ma dostąpić miłosierdzia, a werset 32 ujmuje szerszy sens tej myśli: wszyscy potrzebują Bożego miłosierdzia. Historia niewierności nie pozwala więc jednej wspólnocie ogłosić się lepszą od drugiej. Paweł nie wyjaśnia w tym zdaniu każdego etapu Bożego planu ani nie sprowadza nieposłuszeństwa do narzędzia, które można uznać za dobre. Pokazuje raczej granicę ludzkiego osądu: zbawienie jest darem, nie nagrodą za przewagę nad innymi. Miłosierdzie Boga burzy dumę, a zarazem nie unieważnia Jego wierności wobec Izraela.

Ten werset mówi o zmianie, która nie wzięła się z ludzkiej zasługi. Paweł pisze: „Podobnie bowiem jak wy kiedyś byliście nieposłuszni Bogu, teraz zaś z powodu ich nieposłuszeństwa dostąpiliście miłosierdzia”. Apostoł zwraca się do wierzących z pogan. Najtrudniejsze w tej myśli jest to, że ich droga do miłosierdzia przebiegła przez czyjeś nieposłuszeństwo. Tekst nie wyjaśnia wszystkiego, zwłaszcza tajemnicy przyszłości Izraela. Jedno jest jednak jasne: miłosierdzie nie bierze się z przewagi tego, kto je przyjął. W praktyce oznacza to pokorę. Ktoś, kto po latach odzyskał wiarę, nie musi czynić z niej powodu do wyniosłości wobec bliskich, którzy jeszcze szukają drogi. Jego historia nie stawia go wyżej, lecz wiąże z innymi. Ten sam list dopowiada, że Bóg poddał wszystkich nieposłuszeństwu, aby wszystkim okazać swoje miłosierdzie (List do Rzymian 11:32). Wina i łaska należą do jednej Bożej historii, a jej ostatnie słowo należy do miłosierdzia. Wdzięczność za dar i cierpliwość wobec drogi innych nie wykluczają się. Obie wyrastają z tego samego miłosierdzia.

Paweł przypomina, że nieposłuszeństwo nie było wyłącznie udziałem jednej grupy. Werset zwraca się do tych, którzy wcześniej nie byli posłuszni Bogu, a teraz otrzymali miłosierdzie w związku z nieposłuszeństwem Izraela. Nie jest to pochwała niewierności ani prosty opis zasługi i nagrody. W dalszych słowach Paweł mówi, że także Izraelici mogą teraz dostąpić miłosierdzia, a Bóg poddał wszystkich nieposłuszeństwu, aby wszystkim okazać miłosierdzie. W tej myśli nie ma miejsca na wyższość jednej wspólnoty nad drugą. Miłosierdzie nie staje się trofeum dla tych, którzy wcześniej błądzili; pozostaje darem, który uczy pokory. Paweł przypomina też o wierności Boga wobec Izraela: wybranie i Boże wezwanie nie zostają odwołane. Drogi, którymi miłosierdzie dociera do różnych ludzi, nie dają podstaw do pogardy ani samozadowolenia. Werset można sobie wyobrazić jak dłonie, które same nie wytwarzają daru, lecz go przyjmują. Jego światło pada nie na ludzką przewagę, ale na hojność Boga, obejmującą tych, których historia naznaczyła nieposłuszeństwem. Miłosierdzie nie zaciera tej historii; nie pozwala jednak, by stała się ostatnim słowem.