List do Rzymian 11:28 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset niesie napięcie, którego nie da się rozwiązać jednym zdaniem. Paweł nie łagodzi słowa „nieprzyjaciele”, a obok niego stawia „miłość”. Dla kogoś, kto ma bliską osobę daleko od wiary albo sam czuje się daleko, takie połączenie bywa bardzo ciężkie, bo zdaje się wymagać wyboru: albo ci ludzie są odrzuceni, albo kochani. Apostoł zostawia obie prawdy obok siebie. Obie części zdania opierają się na różnych podstawach. Wrogość dotyczy przyjęcia Ewangelii, a miłość wiąże się z wybraniem i z praojcami, więc nie zależy od tego, jak dziś wygląda czyjaś postawa wobec dobrej nowiny. Podobną myśl rozwija List do Rzymian 11:29, gdzie dary łaski i wezwanie Boże są nieodwołalne, oraz List do Rzymian 11:32, gdzie Bóg poddał wszystkich nieposłuszeństwu, aby wszystkim okazać miłosierdzie. Najbardziej poruszające jest to, że Paweł mówi o miłości wobec tych, którzy wydają się oddaleni. Taka miłość jest wiernością złożoną wcześniej, która trwa mimo oporu. Werset pokazuje, że Boża troska nie czeka, aż dystans zniknie, bo sięga dalej niż nasze spory, lęki i to, co wydaje się już przesądzone.

W Liście do Rzymian 11:28 Paweł ujmuje sytuację Izraela z dwóch perspektyw, które łatwo pomylić. „Gdy chodzi o Ewangelię”, część Izraela jest nazwana nieprzyjaciółmi Boga „ze względu na wasze dobro”: odrzucenie Ewangelii przez wielu otworzyło poganom drogę do jej przyjęcia. Nie jest to jednak pełny opis ich tożsamości ani ostateczny wyrok. Słowa te opisują zbiorową sytuację, nie pozwalają przypisać tej samej postawy każdemu Żydowi ani każdemu poganinowi. Druga perspektywa dotyczy wybrania: Izrael pozostaje umiłowany ze względu na praojców, czyli wierność Boga wobec obietnic danych patriarchom. Paweł nie usuwa napięcia między niewiarą a Bożą miłością. Pokazuje, że sprzeciw wobec Ewangelii nie unieważnia Bożego powołania ani nie daje poganom podstaw do wyższości. W bezpośrednim kontekście ostrzega ich przed pychą i przypomina, że sami żyją dzięki miłosierdziu. Werset nie mówi, że każdy Izraelita jest zbawiony niezależnie od odpowiedzi na Boga. Podkreśla natomiast, że Boży stosunek do Izraela nie sprowadza się do obecnego sprzeciwu wobec Ewangelii. Wierność Boga trwa, a Jego miłosierdzie pozostaje szersze niż ludzkie oceny i podziały.

Ten werset czyta się najlepiej powoli, bo mieszczą się w nim dwie różne prawdy. Paweł pisze: „Co prawdą – gdy chodzi o Ewangelię – są oni nieprzyjaciółmi Boga ze względu na wasze dobro; gdy jednak chodzi o wybranie, są oni – ze względu na praojców – przedmiotem miłości.” Zwraca uwagę na to, co trwa, czyli na wybranie. Dlatego kluczowe jest zdanie z następnego wersetu: „Bo dary łaski i wezwanie Boże są nieodwołalne” (List do Rzymian 11:29). Obietnica dana praojcom nie zależy od tego, jak potomkowie reagują w danym pokoleniu. Ludzka niestałość nie unieważnia Bożego słowa. Rozdział ma także drugi kierunek. Poganie dostąpili miłosierdzia w czasie, gdy część Izraela pozostawała nieposłuszna, a Paweł przypomina, że Bóg wszystkich poddał nieposłuszeństwu, aby wszystkim okazać miłosierdzie (List do Rzymian 11:30–32). Otrzymana łaska nie daje powodu do wywyższania się. Wdzięczność za otrzymane miłosierdzie prowadzi do pokory wobec tych, którzy w tej historii byli pierwsi. Ten fragment nie rozstrzyga wszystkich pytań o przyszłość Izraela. Pokazuje jednak, że Boże słowo i Boże miłosierdzie są mocniejsze od ludzkiej zawodności, a to daje spokój, który nie opiera się na własnych zasługach.

Paweł opisuje Izrael z dwóch perspektyw, które pozostają obok siebie. Ze względu na Ewangelię jego rodacy są „nieprzyjaciółmi Boga ze względu na wasze dobro”, czyli ich sprzeciw wobec Ewangelii wiąże się z tym, że dobra nowina dotarła także do pogan. A jednak, „gdy chodzi o wybranie”, nadal są umiłowani ze względu na praojców. Opór wobec Ewangelii nie unieważnia więc Bożej wierności wobec ludu, który wybrał. W tym zdaniu nie ma triumfu pogan nad Izraelem ani zachęty do osądzania. Wcześniejszy obraz wszczepionej gałązki oliwki przypomina, że poganie sami żyją dzięki łasce i nie mają powodu do pychy. Miłosierdzie okazane jednym nie jest dowodem odrzucenia drugich. Słowo „miłość” stoi tu pośród napięcia, którego Paweł nie usuwa. Boży zamysł nie staje się prosty ani łatwy do ogarnięcia, gdy ludzie odpowiadają Mu różnie. Jednak tekst prowadzi dalej ku nieodwołalności Bożych darów i wezwania. W perspektywie wieczności ta nieodwołalność nie jest nagrodą za bezbłędną wierność człowieka. Jest świadectwem, że Boża obietnica i miłosierdzie przekraczają ludzkie granice, nie wymazując historii ani odpowiedzialności.