Księga Psalmów 44:17 – znaczenie i zastosowanie

Słowa „na głos rzucającego obelgi i szyderstwa, wobec wroga i mściciela” opisują dźwięk, który trudno wyciszyć. Obelga nie kończy się w chwili, gdy padnie, bo zostaje w pamięci, jak mówi poprzedni wers: „Wciąż przede mną jest moja zniewaga”. Psalmista mówi tu nie tylko o pogardzie, lecz także o obecności wroga i mściciela, a więc ludzi, którzy patrzą z satysfakcją na cudzy upadek. Wstyd z tego wynika prosty i ciężki: człowiek czuje, że jego wartość została wystawiona na widok publiczny. Warto zauważyć, że w Księdze Psalmów 44:18 ta sama wspólnota mówi: „nie zapomnieliśmy o Tobie i nie złamaliśmy Twojego przymierza”. Ból nie zostaje tu unieważniony przez wierność, a wierność nie zostaje przez ból przekreślona. Oba głosy stoją obok siebie w jednej modlitwie, bez udawania, że szyderstwo nic nie znaczy. Ten wers pokazuje też, że psalm nie chowa upokorzenia przed Bogiem. Przynosi pogardę w całości, z jej dźwiękiem, spojrzeniami i wstydem. Może to być najbardziej pocieszające w nim: nie trzeba dzielić bólu na część godną wypowiedzenia i część, którą lepiej przemilczeć.

W Księdze Psalmów 44:17 słowa „na głos rzucającego obelgi i szyderstwa, wobec wroga i mściciela” dopełniają obraz zniewagi z poprzedniego wersetu. Nie chodzi jedynie o wewnętrzny wstyd: upokorzenie jest wypowiadane publicznie, a wrogowie stają się jego świadkami i uczestnikami. Kluczowe rozróżnienie dotyczy cierpienia i niewierności. Psalm nie przedstawia obelg jako dowodu, że lud porzucił Boga. Przeciwnie, kilka wersetów dalej wspólnota wyznaje, że mimo nieszczęść nie zapomniała o Nim ani nie złamała przymierza. To ważne, bo wstyd łatwo odczytać jako osąd własnej wartości albo znak odrzucenia przez Boga. Tekst nie potwierdza takiego wniosku. Psalm mówi głosem wspólnoty, która pamięta o dawnych czynach Boga, a zarazem bez upiększeń opisuje obecną hańbę. Wiara nie ucisza tu skargi i nie każe udawać, że szyderstwo nie boli. Pozwala nazwać krzywdę przed Bogiem, nie sprowadzając całej prawdy o ludzie do tego, co mówią jego wrogowie. W tym napięciu lament zachowuje zarówno pamięć o przymierzu, jak i uczciwość wobec cierpienia.

Ten werset nie zostawia wątpliwości, skąd bierze się ból psalmisty. Ma on konkretny głos: rzucającego obelgi i szyderstwa, wobec wroga i mściciela. Psalmista nie ucieka w ogólniki i nie nazywa cierpienia tylko „trudnym czasem”. Mówi, kto rani, jak to robi i kto stoi po drugiej stronie. Ta dokładność ma swoją wagę. Kto nazywa zranienie po imieniu, nie musi udawać, że go nie ma. Werset 17 jest częścią zdania, które zaczyna się w wersecie 16, gdzie wstyd okrywa twarz. Obelga nie pozostaje tu abstrakcją. Dociera do uszu i odbija się na twarzy. Można sobie wyobrazić pracownika, któremu na zebraniu koledzy rzucają ironiczne uwagi o jego pomyśle. Nie musi uznać ich za prawdę o sobie, ale ich głos bywa realny i męczący. Psalm nie odpowiada na ten głos odwetem. Wróg i mściciel to w tym ujęciu ci, którzy nie tylko drwią, lecz także pragną rewanżu. Następne wersety mówią o wierności przymierzu, a nie o zemście. W tym wersecie nazwanie krzywdy jest uczciwością wobec tego, co naprawdę boli.

Obelgi i szyderstwa są tu częścią publicznego upokorzenia wspólnoty. Psalmista mówi w liczbie mnogiej o ludzie, który pamięta dawne czyny Boga, a teraz doświadcza pogardy ze strony sąsiadów i wrogów. Wers 17 nie łagodzi tego bólu ani nie wyjaśnia, dlaczego nadeszło cierpienie. Pozwala wybrzmieć temu, co dzieje się na zewnątrz i co zostaje na twarzy jako wstyd. Ważne jest, że lament nie milknie wobec Boga. W dalszych słowach wspólnota wyznaje, że mimo tego, co ją spotkało, nie zapomniała o Bogu ani nie zerwała przymierza. Nie oznacza to, że wierność chroni przed krzywdą lub szyderstwem. Psalm zachowuje oba fakty naraz: lud cierpi i nadal zwraca się do Boga. Może to być słowo dla wspólnoty, której wierność zostaje wyśmiana, albo dla człowieka zawstydzanego z powodu swojej wiary. Obelga nie staje się przez to dobra ani lekka. Nie ma jednak ostatniego słowa nad tożsamością tych, którzy składają swój lament przed Bogiem.