Księga Psalmów 4:2 – znaczenie i zastosowanie

Tytuł psalmu mówi nam, że Dawid napisał go z natchnienia Bożego, aby służył wspólnocie. Następnie przekazał go przełożonemu muzyków, czyli kierownikowi śpiewu, który prowadził nabożeństwo. Jak pokazuje Pierwsza Księga Kronik 25, za czasów Dawida śpiew był starannie zorganizowany: różne grupy śpiewaków miały własnych przywódców. Jedni śpiewali na polecenie króla, inni grali na harfie, aby dziękować i chwalić Pana, a jeszcze inni mieli podnosić róg. Wszyscy zostali wyznaczeni do śpiewu w domu Pana i szkoleni w pieśniach Pana.

Psalm powierzono jednemu z przełożonych, aby był śpiewany przy akompaniamencie instrumentów strunowych, określanych jako neginot, na których grano ręcznie (Księga Habakuka 3:19). Wydaje się, że w tamtych czasach śpiewał tylko chór, a nie cały lud. W Nowym Testamencie jednak wszyscy chrześcijanie są zachęcani do śpiewania (List do Efezjan 5:19; List do Kolosan 3:16) i mają robić to stosownie, a nie dla popisu. Dlatego dziś instrumenty nie są tak potrzebne jak wtedy. Melodia ma rozbrzmiewać w sercu.

W tych wersetach Dawid najpierw zwraca się do Boga. Niezależnie od tego, czy ludzie go słuchają, ma nadzieję i modli się, że Bóg go usłyszy i odpowie pokojem: „Wysłuchaj mnie, gdy wołam, przyjmij moją cześć, spełnij moje prośby i rozsądź moją sprawę. Zmiłuj się nade mną i wysłuchaj mnie”. Każda życzliwa odpowiedź Boga na nasze modlitwy wynika z Jego miłosierdzia, a nie z naszych zasług. Najlepszą prośbą, na którą możemy się powołać, są Jego miłosierdzie i łaska.

Dawid podaje potem dwa powody swojej prośby. Po pierwsze: „Ty jesteś Bogiem mojej sprawiedliwości”. Bóg nie tylko sam jest sprawiedliwy, lecz także wzbudza w Dawidzie sprawiedliwe pragnienia i pobudza go do dobrego postępowania. Z łaski Bóg dokonał w nim tego dobra i uczynił go człowiekiem sprawiedliwym. Dawid prosi więc, by Bóg go wysłuchał i potwierdził, że Jego dzieło w Dawidzie jest prawdziwe. Bóg jest też obrońcą jego słusznej sprawy i niewinnego imienia, tym, któremu ufa, że ukaże jego sprawiedliwość jak światło. Gdy ludzie niesłusznie nas potępiają, pociesza nas prawda, że to Bóg usprawiedliwia, czyli uznaje wierzącego za sprawiedliwego.

Po drugie, Dawid mówi: „Gdy byłem w ucisku, dałeś mi przestrzeń”. Bóg poszerzył jego serce, obdarzając go w trudnym czasie świętą radością i pociechą, a także odmienił jego położenie, wyprowadzając go z nieszczęścia. Dawid przywołuje więc doznane wcześniej miłosierdzie jako prośbę o pomoc teraz. To, co Bóg uczynił w przeszłości, mocno zachęca, by znów Mu zaufać, i daje dobry powód do modlitwy: „Zrobiłeś to już wcześniej, czy więc nie uczynisz tego ponownie? Ty jesteś Bogiem i się nie zmieniasz”.

Następnie Dawid zwraca się do synów ludzkich, czyli do tych, którzy wciąż są daleko od Boga i nie chcą, by panował nad nimi Mesjasz, Syn Dawida. Pragnie uświadomić im, jak niemądre jest ich grzeszne postępowanie. „Synowie ludzcy” — mówi, mając na myśli albo ludzi wysoko postawionych, albo wszystkich ludzi — „jak długo będziecie mi się sprzeciwiać i odrzucać moje rządy, wierząc fałszywym, bezpodstawnym opowieściom tych, którzy chcą mi zaszkodzić?”. W szerszym sensie Bóg przez psalmistę rozprawia się z grzesznikami i wzywa ich do nawrócenia. Jeśli nadal lekceważą Boga i oddawanie Mu czci, a także odrzucają królestwo Chrystusa i Jego panowanie, powinni poważnie zastanowić się nad swoim postępowaniem.

Po pierwsze, poniżają samych siebie. Nazywa się ich synami ludzkimi, czyli ludźmi, szlachetnymi istotami obdarzonymi rozumem i zdolnością pojmowania. Powinni więc postępować zgodnie ze swoją naturą, a nie w sposób nierozumny i niegodny. Niech ludzie myślą i postępują jak ludzie. Po drugie, znieważają swojego Stwórcę i zamieniają Jego chwałę w hańbę. Chwała Boga zostaje znieważona, gdy grzesznicy łamią Jego przykazania, odrzucają Jego łaskę i oddają stworzeniom miłość oraz służbę należne wyłącznie Jemu. Ci, którzy lekceważą święte imię Boga, szydzą z Jego słowa i ustanowionych przez Niego obrzędów, a zarazem twierdzą, że Go znają, choć swoim życiem temu zaprzeczają, robią wszystko, by zamienić Jego chwałę w hańbę.

Po trzecie, oszukują samych siebie. Kochają to, co puste, i szukają kłamstwa albo tego, co ostatecznie okaże się kłamstwem. Sami są puści i fałszywi, a mimo to chcą tak żyć. Albo też skupiają serca na rzeczach, które w końcu okażą się marnością i kłamstwem. Ci, którzy kochają świat i szukają tylko dóbr ziemskich, kochają marność i gonią za kłamstwem. Tak samo jest z tymi, którzy żyją dla przyjemności ciała i bogactw tego świata, bo te rzeczy ich zawiodą i doprowadzą do zguby. „Jak długo będziecie tak postępować? Czy nigdy nie zmądrzejecie dla własnego dobra i nie zastanowicie się nad swoim obowiązkiem oraz prawdziwym dobrem? Kiedy wreszcie zaczniecie?”. Bóg widzi, jak długo grzesznicy znieważają Go i sami siebie niszczą.

Dawid pokazuje następnie szczególną przychylność Boga wobec ludzi prawych, wyjątkową ochronę, jaką się cieszą, oraz przywileje, które otrzymują. Jest to część ostrzeżenia dla bezbożnych. Nie powinni sprzeciwiać się komuś, kto należy do Boga, ani go prześladować, nie powinni też sądzić, że zdołają go pokonać. Niebezpiecznie jest skrzywdzić jednego z tych maluczkich, których Bóg wybrał dla siebie (Ewangelia Mateusza 18:6). Bóg uważa, że ten, kto ich krzywdzi, dotyka źrenicy Jego oka, i z czasem pociągnie ich wrogów do odpowiedzialności. Lud Boży ma miejsce w niebie, Bóg go słucha, dlatego nikt nie powinien ośmielać się go krzywdzić. Bóg słyszy jego wołanie i broni jego sprawy (Księga Wyjścia 22:23).

Wielu uważa, że Dawid mówi tu o swoim przeznaczeniu do objęcia tronu. To on jest człowiekiem pobożnym, którego Pan wybrał do tego zaszczytu, a on sam nie zagarnął go dla siebie. Sprzeciw wobec niego i próby powstrzymania jego awansu były więc wielkim złem, ponieważ w rzeczywistości oznaczały walkę z Bogiem, a taka walka nie mogła się powieść. Podobnie Bóg wybrał dla siebie Pana Jezusa, Tego, który jest pełen miłosierdzia. Ci, którzy próbują powstrzymać Jego dzieło, z pewnością poniosą porażkę, bo Ojciec zawsze Go wysłuchuje.

Można też rozumieć te słowa jako uzasadnienie wezwania, by porzucić niegodziwe rady i stać się dobrymi: „Do tej pory goniliście za pustką. Zacznijcie szczerze służyć Bogu, a będziecie szczęśliwi teraz i na zawsze”. Po pierwsze, Bóg zachowa dla siebie swój lud. Pan wybrał dla siebie każdego człowieka pobożnego: w swoim odwiecznym postanowieniu, w skutecznym powołaniu oraz w szczególnym działaniu swojej opatrzności i łaski. Jego lud zostaje oczyszczony dla Niego, oddzielony i przeznaczony do Jego służby.

Ludzie pobożni należą do Boga, są od Niego oddzieleni i opieczętowani. Bóg wie, kto do Niego należy, i naznaczył swoich ludzi swoim obrazem oraz imieniem. Obdarza ich też szczególną przychylnością. „Będą moją własnością” — mówi Pan — „w dniu, w którym zgromadzę swoje klejnoty”. Ludzie pobożni powinni o tym pamiętać i nigdy nie odwracać się od Boga, do którego należą. Powinni o tym wiedzieć także niegodziwi i uważać, by nie krzywdzić tych, których Bóg otacza opieką.

Po drugie, Bóg zapewni Ci miejsce przy sobie. Dawid mówi to na podstawie własnego doświadczenia: „Pan mnie wysłucha, gdy będę do Niego wołał”. Uważalibyśmy za wielkie szczęście, gdyby wysłuchał nas ziemski władca. O ileż cenniejsze jest więc uzyskać posłuch u Króla królów, i to tak łatwo! Przyjmijmy tę prawdę i dla własnego dobra porzućmy złudne bogactwa.

Dawid ostrzega ich też przed grzechem i zachęca, by odrzucili go dzięki bojaźni Bożej i poważnej refleksji: „Drżyjcie i nie grzeszcie”, czyli, jak oddaje to Septuaginta, „gniewajcie się, a nie grzeszcie”. Niektórzy sądzą, że Paweł zaczerpnął stąd to wezwanie (List do Efezjan 4:26). „Rozmawiajcie ze swoimi sercami; zmieńcie postępowanie, a żeby to uczynić, uważnie się zastanówcie i miejcie bojaźń”. Nie wolno nam grzeszyć i zejść z właściwej drogi, oddalając się od celu. Jednym z dobrych sposobów na uwolnienie się od grzechu jest pełna czci bojaźń. Niektórzy odczytują to jako „bądźcie poruszeni”, co przeciwstawia się beztrosce i złudnemu poczuciu bezpieczeństwa. Zachowujcie święty szacunek dla chwały i majestatu Boga oraz pełną czci obawę przed Jego gniewem i przekleństwem. Nie ważcie się Go prowokować.

Dobrym sposobem na unikanie grzechu i zachowanie tej świętej bojaźni jest poważna rozmowa z własnym sercem. Rozmawiajcie ze swoimi sercami, bo macie im wiele do powiedzenia. Możecie to robić w każdej chwili, nie pozwólcie więc, by sprawa przeszła bez namysłu. Człowiek skłonny do refleksji jest już na dobrej drodze do mądrości i prawości. Badajcie swoje serca przez uważną autorefleksję, aby lepiej je poznać i naprawić to, co wymaga zmiany. Oddawajcie się poważnej, pobożnej medytacji. Kierujcie myśli ku temu, co dobre, i trwajcie przy tym.

Dawid podaje też wskazówki, jak robić to dobrze. Wybierzcie spokojną porę. Róbcie to, gdy leżycie w łóżku i nie możecie zasnąć. Zanim wieczorem ułożycie się do snu, zbadajcie swoje sumienie i zastanówcie się nad tym, co robiliście w ciągu dnia, zwłaszcza nad tym, co było złe, aby móc za to żałować. Jeśli obudzicie się w nocy, rozmyślajcie o Bogu i o tym, co służy Waszemu pokojowi. Dawid sam stosował się do tej nauki i mówił: „Wspominam o Tobie na posłaniu” (Księga Psalmów 63:7). Szczególnie na łożu boleści powinniśmy zastanowić się nad swoim postępowaniem i porozmawiać o nim z własnym sercem.

Mówi też: „Zachowajcie milczenie”. Uciszcie się, aby wejść w poważny nastrój. Kiedy zadajecie sumieniu pytanie, milczcie i czekajcie na odpowiedź. Nawet w trudnych chwilach zachowujcie spokój ducha i opanowanie.

Następnie wzywa ich, by pamiętali o swoim obowiązku: „Składajcie ofiary sprawiedliwości”. Nie wystarczy przestać czynić zło, trzeba też uczyć się czynić dobro. Ci, którzy występowali przeciw Dawidowi i jego rządom, wkrótce zmieniliby zdanie i powrócili do lojalności, gdyby tylko zaczęli właściwie oddawać cześć Bogu. Ci zaś, którzy rozumieją, na czym polega ich sytuacja przed Bogiem, z radością przyjmą Pośrednika, Syna Dawida, który staje między Bogiem a ludźmi i jedna ich ze sobą.

To wezwanie dotyczy każdego z nas. Po pierwsze, mamy służyć Bogu: składać Mu ofiary, najpierw oddając Mu całych siebie, a potem to, co mamy najlepszego. Muszą to być jednak ofiary sprawiedliwości, czyli dobre uczynki, wszelkie owoce serca kierującego się miłością do Boga i bliźniego oraz wszystkie przejawy pobożnego życia. Są one cenniejsze niż całopalenia i inne ofiary. Niech każdy akt oddawania czci Bogu wypływa ze szczerego serca, a każdy dar dla drugiego człowieka będzie ofiarą sprawiedliwości. Bóg nie przyjmuje ofiar ludzi nieprawych, lecz się nimi brzydzi (w Księdze Izajasza 1:11).

Po drugie, jesteśmy wezwani, by Mu ufać. Najpierw trzeba uznać za swój obowiązek składanie ofiar sprawiedliwości, a wtedy można z ufnością zaufać Panu. Służmy Bogu bez nieufności i bez obawy, że na tym stracimy. Oddawajmy Mu cześć, ufając tylko Jemu, a nie bogactwu czy ludzkiej sile. Ufajmy Jego opatrzności i nie opierajmy się na własnym rozumie. Ufajmy Jego łasce, zamiast usiłować polegać na własnej sprawiedliwości czy możliwościach.

Śpiewając te wersety, powinniśmy przypominać sobie, jak niebezpieczny jest grzech, jak puste są obietnice świata i jak wielkie szczęście mają lud Boży. Powinniśmy też napominać samych siebie, byśmy bali się Boga, szczerze rozmawiali z własnym sercem i składali duchowe ofiary. Modląc się tymi wersetami, prośmy Boga o łaskę, by tak myśleć i tak żyć.