Księga Psalmów 22:8 – znaczenie i zastosowanie

Ten wers opisuje jedno z najbardziej bolesnych doświadczeń, jakim jest bycie oglądanym przez innych jak ktoś, z kogo można drwić. Spojrzenia, które mogłyby być świadkiem cierpienia, stają się źródłem upokorzenia. Otwarte wargi i potrząsanie głową mówią tu więcej niż słowa, bo wyrażają ocenę, że ten, kto woła, został porzucony i nie ma już na co liczyć. Najmocniej wybrzmiewa związek z następnym wersetem. Słowa z Księgi Psalmów 22:9, „Zaufał Panu, niech go wyzwoli”, brzmią jak powtórzenie zaufania, które dla psalmisty było wyznaniem, a w ustach kpiących zamienia się w zarzut. Samotność w upokorzeniu staje się wtedy podwójna, bo dotyczy nie tylko losu, lecz także relacji z Bogiem, która zostaje wystawiona na drwiny. Psalm nie zatrzymuje się jednak na tym obrazie. W wersetach 10 i 11 wraca pamięć o tym, jak Bóg prowadził od łona matki, i ta pamięć stoi obok szyderstwa, nie ustępując mu miejsca. Kpina zajmuje w tej modlitwie wiele przestrzeni, ale nie ma w niej ostatniego słowa.

W Księdze Psalmów 22:8 wzgardę przedstawia się przez konkretne gesty: patrzący szydzą, rozchylają usta i potrząsają głowami. To nie tylko wewnętrzny ból mówiącego, lecz publiczne upokorzenie. Werset 7 już nazywa go pośmiewiskiem i kimś wzgardzonym przez lud; następne słowa pokazują, jak ta pogarda staje się widoczna. Szczególnie dotkliwy jest związek szyderstwa z zaufaniem Bogu. W wersecie 9 drwina przybiera formę wyzwania: skoro zaufał Panu, niech Pan go wybawi. Cierpiący zostaje więc poniżony nie tylko z powodu swego położenia, ale także dlatego, że jego wiara wydaje się obserwatorom bezpodstawna. Psalm nie potwierdza ich osądu. Mówiący nadal zwraca się do Boga, choć wcześniej wyznawał, że woła bez odpowiedzi i nie zaznaje pokoju. Ten obraz nie obiecuje, że każdy cierpiący uniknie szyderstwa ani że wybawienie nadejdzie natychmiast. Pozwala natomiast zobaczyć, jak głęboko może sięgać krzywda: dotyka ciała, miejsca wśród ludzi i samego zaufania. Chrześcijanie odczytują ten psalm także w świetle męki Jezusa, w której motyw drwiny powraca. Jego znaczenie wyrasta jednak najpierw z głosu człowieka, który pośród pogardy nadal woła do Boga.

„Szydzą ze mnie wszyscy, którzy na mnie patrzą, rozwierają wargi, potrząsają głową:” (Księga Psalmów 22:8) Ten wers opisuje szyderstwo, zanim pada jakiekolwiek słowo. Patrzą, otwierają usta, kiwają głowami. Taki gest wiele mówi, a w spojrzeniu już słychać wyrok. Tuż wcześniej psalmista nazywa siebie robakiem, a nie człowiekiem, pośmiewiskiem wzgardzonym u ludu. W wersie 9 szydercy wypowiadają zdanie, które boli szczególnie: „Zaufał Panu, niech go wyzwoli”. Ich drwina dotyczy nie tylko cierpienia, ale także wiary. Psalmista nie zatrzymuje się jednak na tym spojrzeniu. Już w wersach 2 i 3 mówi o milczeniu Boga i nocnym wołaniu. Dalej przywołuje przodków, którzy wołali i zostali zbawieni. Zwraca się do Boga, a nie do szyderców. Ten wers nie obiecuje, że pogarda ominie każdego. Pokazuje, jak wygląda upokorzenie ze strony ludzi, którzy patrzą z góry. Jednocześnie wskazuje, że takie brzemię można nieść, nie przestając mówić do Boga.

W Księdze Psalmów 22:8 samotność staje się publiczna. Psalmista nie opisuje jedynie własnego bólu, lecz spojrzenia i gesty ludzi, którzy zamieniają jego cierpienie w pośmiewisko. Rozchylone usta i potrząsanie głowami nie niosą pomocy; odmawiają cierpiącemu godności. Te słowa brzmią w cieniu wcześniejszego wyznania: „ludzkim pośmiewiskiem i wzgardzonym u ludu”. Zaraz potem, w wersecie 9, szydercy przywołują jego zaufanie do Boga i używają go przeciwko niemu. W ten sposób wiara zostaje wystawiona na drwinę, jakby brak widzialnego ratunku dowodził, że ufność była daremna. Psalm nie wygładza tej sceny. Pozwala, by skarga i upokorzenie zostały wypowiedziane przed Bogiem, zanim pojawi się jakakolwiek ulga. To ważne świadectwo: modlitwa nie musi ukrywać ani ciężaru milczenia, ani ran zadanych przez ludzkie spojrzenia. Chrześcijańska lektura rozpoznaje w tym psalmie słowa, które wracają w opisie męki Jezusa. Cierpienie niewinnego nie staje się przez to łatwe do wyjaśnienia. Pozostaje jednak w zasięgu Boga, nawet wtedy, gdy tłum widzi w nim powód do szyderstwa.