Księga Psalmów 22:17 – znaczenie i zastosowanie

W Księdze Psalmów 22:17 ukazany jest obraz skrajnej bezbronności. Psalmista nie opisuje jednego wroga, lecz całą sforę i zgraję złoczyńców, które osaczają go z każdej strony. Trudno o bardziej przytłaczające ujęcie samotności w tłumie. Najmocniej uderza jednak druga część wersetu, ponieważ przebodzenie rąk i nóg to konkret, który nie pozwala zamknąć cierpienia w ogólnikach. Psalm mówi o ciele, o bólu, który ma swoje konkretne miejsce. Szczególnie ważne wydaje mi się to, że ten opis nie zostaje w ukryciu. Psalmista wypowiada go wprost, w modlitwie do Boga, choć w tym samym psalmie czuje się opuszczony i daleki od pomocy. Modlitwa nie zaczyna się tu od uspokojenia, lecz od prawdy o tym, co boli. Ta szczerość nie przeczy wierze. Jest jej częścią, bo wiara potrafi mówić także wtedy, gdy nie widać wyjścia. Fragment nie wyjaśnia, jak długo potrwa osaczenie ani co wydarzy się później. Zatrzymuje się na tym, co widać i co boli. Psalm daje język dla cierpienia, które nie zna jeszcze swojego końca, i w tym zatrzymaniu się na ranie jest coś poważnego, a zarazem bardzo bliskiego Bogu.

Werset Księgi Psalmów 22:17 należy do skargi człowieka osaczonego przez przemoc. Obraz „sfory psów” i „zgrai złoczyńców” rozwija wcześniejsze porównania prześladowców do byków i ryczącego lwa. Nie chodzi o opis spokojnej refleksji, lecz o głos kogoś, kto doświadcza zagrożenia całym ciałem. Następne wersety mówią o policzonych kościach i ludziach, którzy patrzą na cierpiącego oraz dzielą jego szaty. Szczegół cielesny wpisuje się więc w większy obraz upokorzenia i bliskości śmierci. Słowa „Przebodli moje ręce i nogi” mają szczególne miejsce w chrześcijańskiej lekturze psalmu: przywodzą na myśl ukrzyżowanie Jezusa. Nie należy jednak zacierać różnicy między pierwotnym głosem psalmu, przypisanym Dawidowi, a jego późniejszym odczytaniem w świetle męki Chrystusa. W przekładach występuje tu także różnica tekstowa: część oddaje sens „przebodli”, inne przekłady mają obraz „jak lew” przy rękach i nogach. To przypomina, że przekład jest już rozstrzygnięciem trudności tekstu. Pewne pozostaje świadectwo skrajnego cierpienia. Psalm nie wyjaśnia go teorią, lecz pozwala wybrzmieć skardze; późniejsza wiara chrześcijańska rozpoznaje w niej echo męki Jezusa.

Ten werset jest krótki, ale trudno go czytać spokojnie. Wcześniej psalmista opisuje otoczenie obrazami zwierzęcymi: cielcami, bykami i lwem. W Księdze Psalmów 22:17 ten obraz przechodzi w ludzką przemoc. „Bo sfora psów mnie otacza, osacza mnie zgraja złoczyńców. Przebodli moje ręce i nogi”. Wrogowie są tu ludźmi, a ich działanie zostawia rany w ciele. Psalmista nie tłumaczy, skąd bierze się to zło. Opisuje, jak bardzo jest osaczony i jak bardzo cierpi. Istotne jest to, że fragment nie szuka wymówek ani szybkiego pocieszenia. Cierpienie zostaje nazwane po imieniu. Dla wiary to ważne, bo Pismo nie każe udawać, że zło jest mniejsze, niż jest. Dalej psalm się zmienia. W Księdze Psalmów 22:20 pojawia się zwrot: „Ty zaś, o Panie, nie stój z daleka”. Modlitwa wraca do Boga w samym środku oblężenia. Krzyk nie zostaje przerwany, tylko skierowany do Kogoś. Chrześcijanie od dawna czytają ten psalm w świetle Męki Chrystusa, a wielu widzi w nim także zapowiedź ukrzyżowania. Warto przy tym zachować ostrożność i nie zamieniać każdego szczegółu w dowód na jedno znaczenie. Sam werset mówi jasno, że przemoc zostawia ślady w ciele, a modlitwa nie ucieka od tej prawdy.

W Księdze Psalmów 22:17 cierpienie przybiera postać osaczenia. Mówiący nie opisuje spokojnie zagrożenia z oddali: znajduje się wśród wrogów, którzy otaczają go jak sfora, a jego ciało jest wystawione na przemoc. Obraz przebitych rąk i nóg jest konkretny i wstrząsający. Nie pozwala zamienić bólu w abstrakcyjną myśl o trudnym czasie. Ten werset należy do modlitwy, która zaczyna się od wołania do Boga pozornie nieobecnego. W pobliżu padają słowa o wyschniętym gardle i prochu śmierci, a zaraz potem pojawia się prośba: „nie stój z daleka”. Skarga nie jest więc zerwaniem więzi. Nawet gdy odpowiedź nie nadchodzi, cierpiący nadal zwraca się ku Bogu. Chrześcijanie słyszą w tym psalmie także echo męki Jezusa. Nie usuwa ono pierwotnego bólu mówiącego, lecz ukazuje Boga, który w Chrystusie nie pozostaje obojętny na ludzkie cierpienie. Werset zachowuje swoją surowość: wiara nie wymaga udawania, że zagrożenie i ból są mniejsze, niż są.