Księga Psalmów 140:11 – znaczenie i zastosowanie

Ten wers zamyka fragment modlitwy, w której psalmista mówi o zranieniu słowami i o strachu przed ludźmi, którzy „w sercu knują złe zamiary” (Księga Psalmów 140:3). Już w tych słowach słychać ból, który nie chce się uspokoić. Nie ma tu wygładzania, bo psalmista mówi wprost, czego pragnie: „Niech spadnie na nich deszcz ognistych węgli; niech zwali ich do dołu, by się nie podnieśli!” (Księga Psalmów 140:11). Warto zobaczyć, komu zostaje oddana ta gorycz. W tym samym psalmie autor wyznaje: „Wiem, że Pan oddaje sprawiedliwość ubogiemu, biednemu – słuszność” (Księga Psalmów 140:13). Pragnienie odwetu nie zostaje więc wykonane rękami poszkodowanego, lecz zanoszone do Tego, który sądzi. Psalmista nie udaje spokoju i nie ukrywa swojej złości przed Bogiem, ale też nie czyni z własnego bólu ostatecznego wyroku. Modlitwa przechodzi od wzburzenia do zaufania, że sprawiedliwość należy do Pana. Właśnie w tym przejściu płacz i gniew mogą być obecne przed Bogiem, bez zamieniania się w zemstę.

Werset 11 Księgi Psalmów 140 należy do modlitwy człowieka proszącego Boga o wybawienie od złego i gwałtownego przeciwnika. Obrazy „deszczu ognistych węgli” i upadku do dołu brzmią surowo, ale nie są instrukcją, by skrzywdzony sam wymierzał karę. To prośba skierowana do Boga, który osądza zło i może powstrzymać przemoc. Ważne jest, kogo dotyczy słowo „nich”: wcześniejsze wersety mówią o ludziach knujących zło i wzniecających spory, a werset 10 prosi, by skutki ich własnych słów ich przygniotły. Nie chodzi więc o ogólne przekleństwo rzucone na każdego przeciwnika, lecz o poetycki język sądu nad tymi, którzy krzywdzą. Obrazy ognia i dołu wyrażają pragnienie, by ich działanie zostało zatrzymane, nie opisują obowiązku odwetu. Kontekst nadaje tej prośbie kierunek: psalmista powierza sprawę Bogu i wyznaje, że Pan oddaje sprawiedliwość ubogiemu i biednemu (Księga Psalmów 140:13). Psalm nie umniejsza ciężaru przemocy ani nie wymaga udawania, że krzywda jest błaha. Pokazuje jednak różnicę między wołaniem o sprawiedliwość a samodzielnym odpłacaniem za zło. Ostateczny sąd zostaje powiedziany Bogu.

Ten wers brzmi ostro, dlatego wielu czytelników zatrzymuje się przy nim z niepokojem. Psalmista nie wymierza kary sam, lecz zwraca się do Boga: „Niech spadnie na nich deszcz ognistych węgli; niech zwali ich do dołu, by się nie podnieśli!” Wcześniej, w Księdze Psalmów 140:2-3, opisuje ludzi, którzy knują złe zamiary i każdego dnia wzniecają spory. Modlitwa o sąd wyrasta więc z bólu wobec zła, które krzywdzi. Warto zauważyć, komu psalmista powierza sprawiedliwość. W Księdze Psalmów 140:13 wyznaje, że Pan oddaje sprawiedliwość ubogiemu i biednemu. Wers 11 jest zatem prośbą, która oddaje sprawę w ręce Boga, a nie planem odwetu. W praktyce gniew na krzywdę może być szczery i nie musi prowadzić do pragnienia zguby drugiego człowieka. Takie modlitwy pomagają nazwać zło po imieniu i zostawić Bogu to, czego człowiek nie jest w stanie udźwignąć. Ten psalm przede wszystkim przypomina, że wymiar sprawiedliwości należy do Pana.

Słowa „Niech spadnie na nich deszcz ognistych węgli” należą do modlitwy człowieka zagrożonego przez ludzi knujących zło i wzniecających spory. To wołanie o kres przemocy, wypowiedziane wobec Boga, a nie opis prywatnej zemsty ani przyzwolenie na odpłacanie krzywdą za krzywdę. Psalmista powierza Bogu sąd, którego sam nie może sprawiedliwie sprawować. Obraz ognia jest surowy. Nie warto go łagodzić, jakby krzywda była drobiazgiem. Zarazem nie daje on pewności, że każda prośba o karę zostanie spełniona w sposób, jaki człowiek sobie wyobraża. W tej modlitwie słychać ciężar zagrożenia i pragnienie, by zło nie miało ostatniego słowa. Werset nabiera pełniejszego sensu w świetle dalszego wyznania psalmisty: Pan oddaje sprawiedliwość ubogiemu i broni słusznej sprawy biednego; sprawiedliwi będą mieszkać przed Jego obliczem. Nadzieja przesuwa się więc od upadku prześladowcy ku Bożej obecności, gdzie krzywda nie zostaje uznana za normę, a bezbronny nie jest zapomniany. Ten psalm nie obiecuje łatwego rozwiązania każdej niesprawiedliwości. Pokazuje jednak, że nawet gniew można wypowiedzieć przed Bogiem i oddać Temu, którego sąd nie służy osobistej zemście.