Księga Psalmów 106:17 – znaczenie i zastosowanie

„Otworzyła się ziemia i połknęła Datana, i nakryła zgraje Abirama” to obraz surowy i poruszający, a psalm nie łagodzi go ani nie próbuje tłumaczyć na siłę. Wcześniej, w Księdze Psalmów 106:16, czytamy, że ci ludzie zazdrościli Mojżeszowi i Aaronowi, a w Księdze Psalmów 106:13 i 106:14 przypomniane jest, jak szybko zapomnieli o dziełach Pana i wystawiali Go na próbę. Serce słyszy w tym fragmencie przede wszystkim powagę wobec ludzi, którzy oddalili się od Boga i od tych, których On postawił przed nimi. Warto jednak zobaczyć, w jakim kontekście stoi ten sąd. Cały psalm zaczyna się od wezwania do chwały, bo Pan jest dobry, a Jego łaskawość trwa na wieki (Księga Psalmów 106:1). Gniew nad buntem nie jest tu ostatnim słowem o Bogu i nie przekreśla tej wierności. Psalmista nie ukrywa grozy wydarzenia, ale nie pozwala, by ziemia stała się obrazem całej relacji z Bogiem. Dla serca, które nosi żal wobec wspólnoty albo przywództwa, ta równowaga ma znaczenie: prawda o skutkach buntu i prawda o trwającej łaskawości stoją obok siebie w jednym psalmie. W tym zestawieniu zawiera się najtrudniejsza prawda tego wersu. Sąd jest prawdziwy, a łaskawość Pana również.

„Otworzyła się ziemia i połknęła Datana, i nakryła zgraje Abirama” (Księga Psalmów 106:17). Ten obraz przypomina o buncie przeciw Mojżeszowi i Aaronowi, wspomnianym w poprzednim wersecie. Psalm nie przedstawia więc zwykłego sporu o przywództwo, lecz sprzeciw wobec porządku ustanowionego przez Boga. Następny werset dopowiada, że ogień pochłonął ich zgraję. Warto zauważyć, jak psalm opowiada historię Izraela. Zaczyna od pochwały Bożej łaskawości, a potem przywołuje nieposłuszeństwo ludu i jego konsekwencje. Werset 17 nie jest oderwaną opowieścią o niezwykłej katastrofie: należy do wyznania, które pamięta zarówno Boże dzieła, jak i ludzką niewierność. Pamięć biblijna nie wygładza winy, ale też nie pozwala zapomnieć, że historia ludu rozgrywa się wobec Boga. Obraz pochłonięcia przez ziemię podkreśla powagę buntu i sądu. Nie daje jednak podstaw, by każdą współczesną tragedię uznawać za karę za konkretny grzech. Sens wersetu jest węższy i mocniejszy: pycha oraz zazdrość mogą przybrać postać sprzeciwu wobec Boga, a opowieść o dawnym sądzie ostrzega przed takim odwróceniem porządku.

Ten werset jest krótki, ale mocny. Ziemia otwiera się i pochłania ludzi, którzy wystąpili przeciw Bożym przywódcom: „Otworzyła się ziemia i połknęła Datana, i nakryła zgraje Abirama” (Księga Psalmów 106:17). Psalm nie opisuje tego jako przypadku ani zwykłej katastrofy. Kontekst wyjaśnia, dlaczego sprawa była poważna. Wcześniej czytamy, że ludzie szybko zapomnieli o dziełach Pana i nie chcieli czekać na Jego radę (Księga Psalmów 106:13). Następnie zazdrościli Mojżeszowi w obozie i Aaronowi, świętemu Pańskiemu (Księga Psalmów 106:16). Zazdrość, która nie chce czekać, potrafi szybko przerodzić się w bunt wobec tego, co Bóg ustanowił przez ludzi. Psalmista nie tłumaczy wprost całej historii. Podaje skutek i zostawia czytelnikowi jej ciężar. Ta zwięzłość uczy powagi. W życiu wspólnoty rzadko zaczyna się od wielkiego buntu. Częściej zaczyna się od cichej urazy, od porównywania się z innymi i od zapominania, kto wcześniej prowadził i ocalał. Tekst nie pozwala jednak traktować tego wersetu jako zapowiedzi, że każdy spór zakończy się katastrofą. Pokazuje, że Bóg poważnie traktuje lekceważenie swojego porządku. Ten sam psalm zaczyna się jednak od wezwania do chwały, bo Jego łaskawość trwa na wieki (Księga Psalmów 106:1).

W ziemi, która się otwiera i pochłania Datana, widać, jak krucha jest ludzka pewność siebie wobec Boga. Psalm nie opowiada tej sceny dla samego grozy. Wspomina ją po słowach o zazdrości wobec Mojżesza i Aarona, a dalej mówi o ogniu, który dosięga ich zgraję. To obraz sprzeciwu, który rozrywa wspólnotę i staje naprzeciw Bożego porządku. W tym psalmie pamięć o sądzie sąsiaduje z wyznaniem, że Bóg jest dobry, a Jego łaskawość trwa na wieki. Nie usuwa to ciężaru opowiedzianego wydarzenia. Przypomina raczej, że wierność Boga nie oznacza obojętności wobec zła ani obietnicy, że każda doczesna krzywda zostanie natychmiast naprawiona według ludzkiej miary. Rozstępująca się ziemia staje się znakiem granicy, której człowiek nie może bezkarnie przekraczać. Psalmowa pamięć o Datanu i Abiramie nie służy do wydawania wyroków nad innymi, lecz do uznania powagi buntu i kruchości ludzkiej wspólnoty. W perspektywie wieczności sąd nie jest ostatnim słowem o Bogu: psalm otwiera się pochwałą Jego trwałej łaskawości, która pozostaje nadzieją, nie usprawiedliwieniem przemocy.