Księga Przysłów 30:1 – znaczenie i zastosowanie

Niektórzy uważają, że Agur nie jest imieniem tego człowieka, lecz jego określeniem. Według tej interpretacji słowo to znaczy „zbierający” albo „gromadzący” i opisuje kogoś, kto nie tworzył własnych powiedzeń, lecz zbierał mądre sentencje i spostrzeżenia innych. Jeśli tak było, mogłoby to wyjaśniać, dlaczego później mówi: „Sam nie zdobyłem mądrości” (Księga Przysłów 30:3). Nawet jeśli czyimś darem jest jedynie zbieranie i przekazywanie tego, co napisali inni, nie powinien go ukrywać, lecz dobrze go wykorzystywać.

Sądzimy jednak, że Agur to raczej jego prawdziwe imię, choć Pismo Święte nie wspomina o nim nigdzie indziej. Itiel i Ukal mogły być imionami jego uczniów albo osób, do których się zwracał. Mogli oni spisać jego słowa, tak jak Baruch zapisał słowa Jeremiasza, dzięki czemu przesłanie zostało zachowane. Według innej interpretacji ich imiona stanowią część samego przesłania. Itiel znaczy „Bóg ze mną” i wskazuje na Immanuela, czyli „Boga z nami” (Księga Izajasza 7:14). Ukal znaczy „Mocarz”, a pomoc przychodzi od Tego, który jest potężny.

Wielu dobrych nauczycieli Biblii uważa, że fragment ten wskazuje na Mesjasza, ponieważ całe proroctwo kieruje ku Niemu. Słowa Agura stają się wówczas wyznaniem dotyczącym Zbawiciela, a zarazem samego mówiącego. Zanim zacznie mówić o Chrystusie, najpierw uniża się. Przyznaje się do własnej głupoty i słabości, pokazując, dlaczego potrzebujemy wiary, która będzie nas prowadzić. Zanim będziemy mogli naprawdę mówić o Jezusie Chrystusie, musimy porzucić zaufanie do samych siebie.

Po pierwsze, Agur uniża się, wyznając, że brak mu sprawiedliwości i że postępował nierozumnie. Patrząc na siebie, mówi w istocie: „Z pewnością jestem bardziej nierozumny niż ktokolwiek inny”. Każdy człowiek stał się głupi przez grzech (Księga Jeremiasza 10:14), ale ten, kto zna własne serce, dostrzega w sobie więcej grzechu niż u innych. Agur mówi, że postępował bez zrozumienia, jakim dysponował Adam przed upadkiem, a nawet bez zwykłego rozsądku. Choć inni mogli mieć o nim wysokie mniemanie, on sam myślał o sobie z pokorą.

Po drugie, mówi, że potrzebuje objawienia, czegoś, co Bóg musi mu ukazać, aby mógł poznać prawdę i mądrość. Wyznaje, że własnymi siłami nie zdobył mądrości i nie zna wiedzy świętych, czyli aniołów, ani tego, co święte, a więc spraw Bożych (Księga Przysłów 30:3). Ludzkie możliwości nie sięgają tak daleko. Człowiek kierujący się wyłącznie naturalnym rozumem nie dostrzega i nie przyjmuje tego, co pochodzi od Ducha Bożego. Najmądrzejszy jest ten, kto wie, jak wiele nie wie, zwłaszcza o sprawach Bożych.

Następnie Agur kieruje nas ku Jezusowi Chrystusowi i ku Ojcu, który objawił się w Nim (Księga Przysłów 30:4). Pyta: „Kto wstąpił do nieba i zstąpił?”. Niektórzy odczytują te słowa jako pytanie o Boga i Jego dzieła, które są nieporównywalne i których nie da się w pełni zgłębić. Kto może twierdzić, że wstąpił do nieba, ujrzał to, co jest w górze, a potem wrócił, by o tym opowiedzieć? Kto potrafi ogarnąć wiatry, panować nad morzem albo wyznaczyć granice ziemi? Kto może stanąć obok Boga i poznać Jego tajemnice? Nikt.

Inni rozumieją te słowa jako odnoszące się do Chrystusa, Syna Bożego. Pytanie domaga się wówczas podania imienia Syna, a także imienia Ojca. W Starym Testamencie wierzący oczekiwali Mesjasza, Syna Błogosławionego, ale Jego imię wciąż pozostawało przed nimi zakryte. My czcimy Chrystusa objawionego, oni jednak znali Go bardziej z obietnicy niż z pełnego objawienia. Słyszeli o Nim, ale ich rozumienie pozostawało niejasne i niepełne (Księga Hioba 28:22). Imię samego Boga brzmi: „Jestem, który jestem” (Księga Wyjścia 3:14). To imię należy czcić, a nie próbować w pełni wyjaśnić. Imię Jego Syna również nie zostało jeszcze w pełni objawione.

Wielkiego Odkupiciela nie da się z niczym porównać ani w pełni zgłębić Jego opatrzności i łaski. Błogosławieństwa płynące z Jego zbawczego panowania są głębokie i niezrównane. Kto jeszcze wstąpił do nieba i zstąpił? Kto inny zna doskonale niebo i ziemię oraz swobodnie przemieszcza się między nimi jako Pośrednik, łączący Boga z ludźmi, niczym drabina Jakuba? Był w niebie, blisko Ojca (Ewangelia Jana 1:1, Ewangelia Jana 1:18). Stamtąd zstąpił i przyjął naszą ludzką naturę. Nie mogło być większego aktu miłosierdzia. Później, w tej samej naturze, wstąpił z powrotem (List do Efezjan 4:9), aby otrzymać chwałę obiecaną Mu w Jego wywyższeniu. Nikt inny tego nie dokonał (List do Rzymian 10:6).

Chwała Jego panowania nad światem również przekracza nasze pełne zrozumienie. Ten, który jedna niebo i ziemię, jest zarazem Stwórcą i Władcą ich obu. Agur wymienia szczególnie trzy niższe elementy: powietrze, wodę i ziemię. Chrystus kieruje ruchami powietrza. Szatan może nazywać siebie władcą mocarstwa powietrza, ale Chrystus również ma tam pełnię władzy, a wiatry są Mu posłuszne. Chrystus wyznacza też granice wód i spowija je niczym szatą, tak że sięgają tylko tam, dokąd On pozwala (Księga Hioba 38:9-11). To Chrystus ustanowił fundamenty ziemi. Położył je na początku i nadal je podtrzymuje.

Gdyby Chrystus nie wkroczył, same fundamenty ziemi ugięłyby się pod ciężarem przekleństwa, które z powodu ludzkiego grzechu spadło na ziemię. Kim jednak jest ten potężny, który dokonuje takich rzeczy? Boga, a także Syna Bożego, nie można zgłębić do końca. Jak głęboka i wspaniała jest to wiedza!

Aby utwierdzić nas w przekonaniu, że słowo Boże jest prawdziwe, i polecić je naszej uwadze, Agur kieruje nas ku niemu. Uczniowie Agura oczekiwali, że nauczy ich spraw Bożych, on jednak odpowiada w istocie: „Nie mogę wziąć na siebie tego zadania. Zwróćcie się do słowa Bożego. Zobaczcie, co Bóg objawił w nim o sobie, o swoim zamyśle i woli. Nie musicie wiedzieć nic ponadto, a temu, co zostało objawione, możecie zaufać jako prawdziwemu i wystarczającemu”. Każde słowo Boga jest czyste. Nie ma w nim nawet śladu fałszu ani skażenia.

Słów ludzkich należy słuchać i słowa ludzkie należy czytać uważnie, zachowując ostrożność i wyrozumiałość. Nie ma jednak żadnego powodu, by podejrzewać, że w słowie Bożym jest jakakolwiek skaza. Jest ono jak srebro oczyszczone siedmiokrotnie, bez żużlu i domieszki innych metali (Księga Psalmów 12:6). „Twoje słowo jest bardzo czyste” (Księga Psalmów 119:140).

Po pierwsze, słowo Boże jest pewne, dlatego mamy mu ufać i opierać na nim swoje dusze. Bóg w swoim słowie i w swojej obietnicy jest tarczą, bezpieczną ochroną dla wszystkich, którzy powierzają się Jego opiece i Mu ufają. Gdy przyjmujemy słowo Boże wiarą, daje nam ono pokój nawet pośród wielkiego niebezpieczeństwa (Księga Psalmów 46:1, Księga Psalmów 46:2).

Po drugie, słowo Boże jest wystarczające, dlatego nie wolno niczego do niego dodawać (Księga Przysłów 30:6). Zakaz ten nie pozwala przedstawiać niczego, co byłoby sprzeczne ze słowem Bożym, ale zabrania też stawiania obok niego czegokolwiek tak, jakby miało równą mu władzę. Nawet jeśli coś przedstawia się jako wyjaśnienie, lecz przypisuje się temu taką samą wagę jak Pismu Świętemu, dodaje się to do słów Boga. To poważne wykroczenie, ponieważ sugeruje, że słowo Boże nie wystarcza, i otwiera drogę licznym błędom oraz wypaczeniom. Jeśli ludzie przyjmą niedorzeczną myśl, że słowo jakiegokolwiek człowieka lub grupy ludzi należy przyjmować z taką samą wiarą i szacunkiem jak słowo Boga, pojawi się jeszcze tysiąc błędów.

Musimy poprzestać na tym, co Bóg zechciał objawić nam o swojej woli. Nie wolno nam próbować być mądrzejszymi, niż mówi Pismo. Gdybyśmy tak postąpili, Bóg uznałby to za poważną zniewagę. Zgromiłby nas i potraktował jak zdrajców Jego królewskiej władzy i czci. Sprowadziłby też na nas ten sam sąd, przed którym ostrzega tych, którzy dodają coś do Jego słów albo z nich ujmują (Księga Powtórzonego Prawa 4:2, Księga Powtórzonego Prawa 12:32). Ponadto sami narazilibyśmy się na niekończące się pomyłki. Okazałoby się, że jesteśmy kłamcami, którzy wypaczają słowo prawdy, szerzą fałszywe nauczanie i dopuszczają się najgorszego rodzaju fałszerstwa, jakbyśmy odciskali niebiańską pieczęć na własnych wymysłach i przypisywali im boski autorytet oraz natchnienie, choć ich nie mają. W ten sposób można zwieść ludzi, ale Boga nie da się oszukać.