Księga Przysłów 3:27 – znaczenie i zastosowanie

Prawdziwa mądrość przejawia się nie tylko w wypełnianiu obowiązków wobec Boga, lecz także wobec innych ludzi. Dlatego te wersety zawierają mądre wskazówki, jak należy traktować bliźnich. Powinniśmy oddawać ludziom to, co im się należy, zarówno postępując sprawiedliwie, jak i okazując życzliwość, i nie powinniśmy z tym zwlekać (Księga Przysłów 3:27–28).

„Nie odmawiaj dobra tym, którym się ono należy, jeśli możesz im pomóc”. Jeśli możesz pomóc, nie powstrzymuj się z powodu nadmiernego przywiązania do pieniędzy ani braku miłości do drugiej osoby. Jeśli nie możesz pomóc, nikt nie może tego od Ciebie oczekiwać. Poważnym błędem jest jednak doprowadzenie do tego, że nie możesz czynić dobra, przez nierozsądne wydawanie pieniędzy. A jeśli Bóg ograniczył Twoje środki, największym smutkiem powinno być to, że nie możesz już pomagać tym, którzy mają prawo liczyć na Twoją pomoc, a nie tylko to, że zmniejszył się Twój własny komfort.

Obejmuje to kilka obowiązków. Powinniśmy uczciwie spłacać długi, nie oszukując ani nie zwlekając z zapłatą. Powinniśmy wypłacać wynagrodzenie pracownikom, którzy na nie zapracowali. Powinniśmy troszczyć się o rodzinę i osoby pozostające na naszym utrzymaniu, bo należy im zapewnić środki do życia. Powinniśmy też oddawać to, co należy się kościołowi i państwu, urzędnikom oraz duszpasterzom. Ponadto powinniśmy chętnie okazywać przyjaźń i zwykłą życzliwość, bo wymaga tego zasada, by postępować wobec innych tak, jak chcielibyśmy, żeby oni postępowali wobec nas. Powinniśmy również wspierać ubogich. Jeśli innym brakuje środków do życia, a my możemy im pomóc, taka pomoc im się należy. Wsparcie dla ubogich nazywa się sprawiedliwością, ponieważ jest długiem, którego spłaty nie powinniśmy odkładać. Jak głosi stare powiedzenie: „Kto daje szybko, daje dwa razy”.

Nie powinniśmy też nigdy planować krzywdy drugiego człowieka (Księga Przysłów 3:29). Nie knujmy potajemnie, jak skrzywdzić bliźniego, czy to na jego ciele, w jego majątku, czy na jego dobrym imieniu. Tym bardziej nie wolno tego robić wobec kogoś, kto mieszka obok nas w poczuciu bezpieczeństwa, nie wyrządził nam krzywdy i nie podejrzewa, że możesz go skrzywdzić. Skrzywdzenie kogoś bez ostrzeżenia jest niegodne i sprzeczne z przyjaźnią. Wykorzystywanie zaufania bliźniego, by go oszukać lub skrzywdzić, jest haniebne i niewdzięczne.

Nie powinniśmy być kłótliwi ani pochopnie pozywać innych do sądu (Księga Przysłów 3:30). Nie wszczynajmy sporu bez powodu. Nie domagajmy się tego, do czego nie mamy prawa, ani nie traktujmy drobnej pomyłki jak poważnego wykroczenia. Nie nękajmy bliźniego bezzasadnymi skargami ani uciążliwymi procesami, gdy nikt nie doznał rzeczywistej krzywdy albo gdy sprawę można rozwiązać uczciwie i życzliwie. Droga sądowa powinna być ostatecznością. Pokój z innymi jest nie tylko naszym obowiązkiem, lecz także leży w naszym własnym interesie.

Nie powinniśmy też zazdrościć ludziom złym ich powodzenia. To ostrzeżenie współbrzmi z nauką zawartą w 37. rozdziale Księgi Psalmów (Księga Przysłów 3:31). Nie zazdrośćmy człowiekowi, który uciska innych. Nawet jeśli jest bogaty, wpływowy i podziwiany, nie uważajmy go za naprawdę szczęśliwego ani nie pragnijmy jego życia. Nie wybierajmy jego drogi i nie naśladujmy sposobu, w jaki zdobywa majątek. Nie myślmy, że warto postępować tak jak on, nawet gdyby miało nam to przynieść wszystko, co posiada, bo cena byłaby zbyt wysoka.

Aby pokazać, jak niewiele powodów do zazdrości o grzeszników mają wierzący, Salomon w ostatnich wersetach rozdziału zestawia los grzeszników i świętych, podobnie jak Dawid w 37. rozdziale Księgi Psalmów. Stawia ich obok siebie, by pokazać, jak szczęśliwi są sprawiedliwi, nawet gdy są uciskani, i jak nieszczęśliwi są niegodziwi, nawet gdy sami uciskają innych. Oceniając ludzi, należy brać pod uwagę ich pozycję przed Bogiem, a nie to, jak wyglądają w oczach świata. Kto patrzy na sprawy tak jak Bóg, dostrzeże, że nawet jeśli jeden grzesznik zazdrości drugiemu, święci nie mają powodu zazdrościć żadnemu grzesznikowi, bez względu na to, jak wielkim cieszy się powodzeniem.

Po pierwsze, Bóg nienawidzi grzeszników, a kocha świętych (Księga Przysłów 3:32). Człowiek przewrotny, który stale odwraca się od Boga i jawnie buntuje przeciwko Jego woli, budzi odrazę Pana. Bóg nie nienawidzi niczego, co stworzył, stanowczo jednak odrzuca tych, którzy przez grzech doprowadzili samych siebie do ruiny. Sprawiedliwi są natomiast Jego bliskimi przyjaciółmi. Bóg dzieli się z nimi tym, co skryte. Cieszą się więzią z Nim, której świat nie rozumie, i radością, do której ludzie spoza tej więzi nie mają dostępu. Daje im szczególne znaki swojej miłości i zawiera z nimi przymierze. Lepiej niż inni rozumieją Jego myśli i znaczenie Jego troski. „Czy miałbym zataić przed Abrahamem to, co zamierzam uczynić?”.

Po drugie, grzesznicy i ich domy są pod Bożym przekleństwem, a święci i ich mieszkania pod Jego błogosławieństwem (Księga Przysłów 3:33). Niegodziwy człowiek może mieć piękny, solidny i okazały dom, a jednak spoczywa na nim przekleństwo Pana. Dom może sprawiać wrażenie dobrze prosperującego, ale nawet jego błogosławieństwa obracają się w przekleństwo. Dusza może być pusta, choć ciało ma pod dostatkiem jedzenia. Boże przekleństwo może działać cicho i powoli, a mimo to wyniszcza dom niczym szerząca się choroba. Sprawiedliwi mogą mieszkać w ubogim domu, nawet bardzo małym, lecz Bóg go błogosławi. Nieustannie otacza go błogosławieństwem od początku roku aż do jego końca. To, czy nad domem spoczywa przekleństwo, czy błogosławieństwo, zależy od tego, czy mieszkają w nim ludzie niegodziwi, czy pobożni. Dlatego uboga, ale błogosławiona rodzina nie ma powodu zazdrościć rodzinie bogatej, lecz przeklętej.

Bóg poniża grzeszników, a okazuje przychylność świętym, jak czytamy w Księdze Przysłów 3:34. Ci, którzy się wywyższają, z pewnością zostaną poniżeni. Słowa, że Bóg naśmiewa się z szyderców, oznaczają, że ci, którzy odrzucają Boże karcenie i panowanie oraz kpią z pobożności, sami doświadczą Jego pogardy. Szydzą z tego, co święte, i czerpią przyjemność z drwin z ludzi pobożnych, lecz Bóg ujawni ich hańbę całemu światu. Gardzi ich próżną, gniewną pychą, podobnie jak opisuje to Księga Psalmów: „Ten, który zasiada w niebie, śmieje się” (Księga Psalmów 2:4). Odpłaca im stosownie do ich postępowania (Księga Psalmów 18:26) i sprzeciwia się pysznym.

Ci, którzy się uniżają, zostaną wywyższeni, ponieważ Bóg daje łaskę pokornym. Łaska oznacza darmową pomoc i przychylność Boga. Sprawia ona w ludziach cechy, które zjednują im szacunek Boga i innych. Ci, którzy cierpliwie znoszą drwiny ludzi pysznych i szyderczych, otrzymają szacunek od Boga i wszystkich dobrych ludzi. Nie mają więc powodu zazdrościć szydercom ani wybierać ich drogi.

Końcem grzeszników będzie trwała hańba, a końcem świętych — nieprzemijający zaszczyt, jak mówi Księga Przysłów 3:35. Święci są mądrzy i mądrze troszczą się o własny los. Nawet jeśli ich wiara sprawia, że teraz pozostają w cieniu i są narażeni na zniewagi, z pewnością na końcu odziedziczą chwałę, o wiele większą i trwalszą.

Otrzymają tę chwałę jako dziedzictwo, a to najpewniejszy i najpiękniejszy sposób jej otrzymania. Bóg daje im łaskę już teraz, jak czytamy w Księdze Przysłów 3:34, a później odziedziczą chwałę, ponieważ łaska jest początkiem chwały (Drugi List do Koryntian 3:18). Jest to chwała, która już się rozpoczęła, i pewna obietnica tego, co nadejdzie (Księga Psalmów 84:11).

Grzesznicy są głupcami, bo nie tylko szykują sobie hańbę, lecz także łudzą się nadzieją na zaszczyty, jakby zmierzali ku wielkości. Ich koniec ujawni ich głupotę. Ich wywyższeniem będzie hańba. To jeszcze bardziej zwiększy ich karę, bo otrzymają hańbę zamiast oczekiwanych zaszczytów. Będzie to jedyne wywyższenie, jakiego kiedykolwiek dostąpią, a Bóg zostanie uwielbiony przez ich wieczną hańbę.