Księga Przysłów 23:19 – znaczenie i zastosowanie

To dobra rada, którą rodzice mogą dawać swoim dzieciom. Te słowa mają kształtować je i prowadzić właściwą drogą. Młodzi ludzie są najpierw wzywani, by słuchać rad bogobojnych rodziców — nie tylko wskazówek zawartych tutaj, lecz także wszelkich pożytecznych pouczeń: „Słuchaj, synu mój, i bądź mądry” (Księga Przysłów 23:19). Przyjęcie takiej rady samo w sobie świadczy o mądrości i pomaga stawać się mądrzejszym. Mądrość, podobnie jak wiara, rodzi się ze słuchania.

Czytamy też: „Słuchaj ojca, który dał ci życie” (Księga Przysłów 23:22). Ojciec ma nad dzieckiem zarówno władzę, jak i prawdziwą miłość. Można mieć pewność, że pragnie jego dobra. Powinniśmy okazywać szacunek naszym ziemskim ojcom, którzy sprowadzili nas na świat i przyczynili się do tego, że żyjemy. Tym bardziej powinniśmy być posłuszni Ojcu naszych duchowych istnień i poddawać się Jego woli. To On nas stworzył i dał nam istnienie.

Matka także udziela dobrych wskazówek — z poczucia obowiązku wobec Boga i z miłości do dziecka. Dlatego dziecko nie powinno gardzić nią ani jej radami, nawet gdy jest już w podeszłym wieku. Wtedy dzieci są zapewne dorosłe, ale nie powinny uważać, że nie mogą już niczego się nauczyć, nawet od matki. Przeciwnie, powinny okazywać jej jeszcze większy szacunek, bo wiele lat życia przyniosło jej mądrość. Dumni i nieuprzejmi młodzi ludzie mogą wyśmiewać rady starszej matki i sądzić, że nie muszą słuchać starej kobiety. Będą jednak musieli za to odpowiedzieć, bo odrzucili nie tylko dobrą radę, lecz także zlekceważyli i zranili dobrą matkę (Księga Przysłów 30:17).

Po drugie, ten fragment podaje powód, dla którego należy tak postępować: przyniesie to rodzicom wielką radość (Księga Przysłów 23:24–25). Dzieci powinny starać się rozweselać serca dobrych rodziców i coraz bardziej się o to troszczyć. Wtedy rodzice będą mogli bardzo się nimi cieszyć także na starość, kiedy życie przynosi już mniej radości. Jedną z nielicznych pociech w podeszłym wieku jest widok dzieci, którym dobrze się wiedzie — tak jak Barzillaj cieszył się, widząc, jak Kimham został uhonorowany.

Dzieci są radością dla rodziców, gdy postępują sprawiedliwie i mądrze. Sprawiedliwość jest prawdziwą mądrością, bo ci, którzy czynią to, co słuszne, najlepiej postępują wobec samych siebie. Dziecko jest takie, jakie powinno być, gdy jest zarazem mądre — czyli dobrze poinformowane i gotowe przyjmować pouczenia — oraz sprawiedliwe, czyli uczciwe i dobre. Powinno też być sprawiedliwe, a więc szczere i życzliwe, oraz mądre, czyli rozważne i rozsądne w kierowaniu sobą. Jeśli dzieci takie będą, a zwłaszcza jeśli wszystkie będą takie, ich ojciec i matka będą się cieszyć. Oboje uznają, że żaden trud włożony w ich wychowanie nie był zbyt wielki. Będą za nie dziękować Bogu i czerpać radość z ich obecności. Szczególnie uraduje się matka, która urodziła je w bólu i wychowywała w trudzie. Jej cierpienie jakby całkiem odejdzie w zapomnienie, gdy zobaczy, że jego owocem jest mądry i dobry człowiek, który jest błogosławieństwem dla świata, w którym przyszedł na świat.

Po trzecie, fragment zawiera ogólne wezwania do mądrości i cnoty. „Skieruj swoje serce na prostą drogę” (Księga Przysłów 23:19). Trzeba czuwać nad sercem i właściwie nim kierować. Jego pragnienia i uczucia należy zwracać ku temu, co dobre, i trzymać je pod stałą kontrolą. Gdy serce podąża właściwą drogą, pójdą za nim także kroki, a postępowanie człowieka będzie uporządkowane.

„Nabywaj prawdę, a nie sprzedawaj jej” (Księga Przysłów 23:23). To prawda powinna kierować sercem i nim rządzić, bo bez niej nie ma prawdziwego dobra. Dobre postępowanie nie utrzyma się bez właściwych przekonań. Poznawanie prawdy i wiara w nią chronią nas przed grzechem i pomagają wytrwać w tym, co do nas należy. Dlatego mamy nabywać prawdę, czyli być gotowi zrezygnować dla niej ze wszystkiego. Nie podano jej ceny, bo nigdy nie możemy zapłacić za nią zbyt wiele. Bez względu na koszt nie będziemy żałować tej transakcji.

Gdy wydajemy pieniądze, by zdobywać wiedzę, i jesteśmy zdecydowani nie zaniedbywać tak ważnej sprawy, nabywamy prawdę. Lepiej wykorzystać majątek, by zdobywać mądrość, niż wykorzystywać mądrość, by zdobywać majątek. Nabywamy prawdę także wtedy, gdy wytrwale jej szukamy, by ją poznać i odróżnić od błędu. To, co pochodzi z nieba, otrzymują ci, którzy o to zabiegają. Jeśli wolimy utracić doczesną korzyść, niż zaprzeczyć prawdzie albo ją zlekceważyć, również nabywamy prawdę. Jest ona perłą tak wielkiej wartości, że powinniśmy być gotowi oddać za nią wszystko. Powinniśmy być gotowi stracić majątek, pracę albo pozycję, zamiast wyrzec się wiary i czystego sumienia.

Nie wolno nam jednak sprzedawać prawdy. Nie wymieniajmy jej na przyjemności, zaszczyty, bogactwo ani na nic innego na tym świecie. Nie zaniedbujmy jej poznawania, nie przestawajmy jej wyznawać ani nie odrzucajmy jej zasad po to, by zdobyć albo zachować jakąkolwiek doczesną korzyść. Trzymajmy się mocno zdrowej nauki i nigdy jej nie porzucajmy.

„Oddaj Mi swoje serce” (Księga Przysłów 23:26). W tym wezwaniu Bóg zwraca się do nas jak do swoich dzieci: „Moje dziecko, oddaj Mi swoje serce”. Bóg prosi o serce każdego z nas. Cokolwiek innego Mu ofiarujemy, jeśli nie oddamy Mu serca, nie zostanie to przyjęte. Powinniśmy skierować ku Niemu naszą miłość. Nasze myśli powinny często zwracać się ku Niemu, a On sam powinien być naszym najważniejszym celem.

Nasze serca muszą być mocno ukierunkowane. Powinniśmy z własnej woli, chętnie i z radością postanowić, że oddamy się Panu. Nie powinniśmy próbować dzielić serca między Boga a świat. On chce całego serca albo żadnej jego części. Mamy kochać Pana, naszego Boga, całym sercem. Na to wezwanie powinniśmy od razu odpowiedzieć: „Ojcze mój, weź moje serce takim, jakie jest, i uczyń je takim, jakie powinno być. Obejmij je we władanie i ustanów w nim swój tron”.

„Niech twoje oczy patrzą na moje drogi”. Powinniśmy wpatrywać się w zasady zawarte w Słowie Bożym, w bieg Jego opatrzności oraz w dobre przykłady Jego ludu. Mamy przyglądać się temu wszystkiemu tak, jak uczeń przygląda się wzorowi w zeszycie, aby trzymać się właściwej drogi i nią podążać.

Po czwarte, pojawiają się szczególne ostrzeżenia przed grzechami, które szczególnie niszczą w duszy ziarno mądrości i łaski, osłabiając je i obracając w ruinę. Pierwsze z nich to obżarstwo i pijaństwo (Księga Przysłów 23:20–21). Świat jest pełen przykładów i pokus związanych z tymi grzechami, dlatego młodzi ludzie muszą mieć się przed nimi na baczności i trzymać się od nich z dala. Nie pij nadmiernie. Wolno nam wypić trochę wina (Pierwszy List do Tymoteusza 5:23), ale nie dużo i nigdy tak, by picie stało się nawykiem. Nie bądź łakomy na mięso, jak Izraelici, którzy tak bardzo go pożądali, że wołali: „Kto da nam mięso do jedzenia?”. Paweł, choć wolno mu było jeść mięso, postanowił, że nigdy go nie zje, jeśli miałoby to doprowadzić jego brata do upadku (Pierwszy List do Koryntian 8:13). Nie jedz mięsa w nadmiarze. Braku samokontroli należy unikać zarówno w jedzeniu, jak i w piciu.

Nie bądź łakomy na mięso i nie pragnij stale jedynie potraw bogatych, smacznych i wyszukanych. Niektórzy czerpią przyjemność, a nawet dumę, z przesadnej dbałości o jedzenie, jakby „dobre jedzenie” było oznaką człowieka z klasą. Dla chrześcijanina to wstyd, bo w ten sposób brzuch staje się czymś w rodzaju boga.

Nie pij nadmiernie i nie zadawaj się z osobami, które piją nadmiernie lub objadają się. Nie pochwalaj ich, bo możesz przejąć ich nawyki i powoli popaść w te same grzechy. Możesz przynajmniej stracić lęk przed nimi i niechęć do nich. Takie osoby chcą mieć cię w swoim gronie, bo ludzie lekceważący moralność często próbują wciągać innych w podobny sposób życia. Nie ulegaj im, bo możesz narazić się na niebezpieczeństwo.

Ten grzech jest niebezpieczny także ze względu na koszty. Może doprowadzić człowieka do roztrwonienia pieniędzy i popadnięcia w ubóstwo. Jeśli nie powstrzymuje go nawet ruina, jaką takie postępowanie sprowadza na jego codzienne życie — często to właśnie najbardziej go obchodzi — nie dziwi, że nie poruszają go słowa Boga o szkodach, jakie wyrządza ono duszy i życiu wiecznemu. Pijak i żarłok nie chcą przyjąć napomnienia, nawet gdy słyszą ostrzeżenie, że skończą w nędzy, a nawet w piekle.

Pijaństwo powoduje również senność i otępienie. Sprawia, że człowiek zaniedbuje swoją pracę, a potem wszystko zaczyna się rozpadać. W ten sposób osoby, które kiedyś żyły godnie, kończą w łachmanach.

Innym grzechem, który odbiera Bogu należne Mu serce, jest grzech seksualny. Niebezpieczeństwo związane z tym grzechem jest wielkie. Po pierwsze, gdy ktoś już wpadnie w jego sidła, niewielu udaje się z nich wyrwać. Jest jak głęboki rów albo wąska jama, z której niemal nie sposób się wydostać. Dlatego mądrość podpowiada, by od początku trzymać się od niego z daleka. Powinniśmy uważać, by nawet się do niego nie zbliżać, bo tak trudno się od niego odwrócić. Sumienie, które powinno skłaniać do odwrotu, zostało już przez ten grzech stępione, a łaska Boga utracona.

Po drugie, ten grzech uwodzi ludzi, a potem ich niszczy. Cudzołożnica czeka jak złodziejka. Może wydawać się przyjazna, ale planuje wyrządzić jak największą krzywdę: odebrać ofiarom wszystko, co cenne, i pozbawić je sił oraz honoru. Wypatruje nawet tych, których wychowano tak, by jej unikali, i czeka, aż stracą czujność, a ona zyska przewagę. Nikt nie powinien czuć się bezpiecznie.

Po trzecie, niewiele grzechów przyczynia się do szerzenia nieprawości i niemoralności w narodzie tak bardzo jak ten. Pomnaża liczbę ludzi łamiących Boże przykazania. Jedna cudzołożnica może zgubić wiele drogocennych dusz i przyczynić się do zepsucia całego miasta. Zwiększa też liczbę ludzi podstępnych i niewiernych. Prowadzi nie tylko do tego, że mężowie zdradzają żony, a słudzy stają się niewierni swoim panom, lecz także do tego, że niektórzy spośród tych, którzy deklarowali wiarę, przestają ją wyznawać i łamią przymierze z Bogiem. Domy rozpusty są jak siedliska zarazy, dlatego ci, którym leży na sercu dobro publiczne, powinni je zamykać.