Księga Przysłów 23:4 – znaczenie i zastosowanie

Tak jak jednych opanowuje apetyt (Księga Przysłów 23:2), tak innych opanowuje chciwość. Salomon właśnie przed nią tutaj przestrzega. Człowiek równie łatwo wyrządza sobie krzywdę, gdy zaprząta sobie serce pieniędzmi, choć wydają się czymś pewniejszym, jak wtedy, gdy skupia je na wykwintnym jedzeniu. Zwróć uwagę na ostrzeżenie skierowane do chciwego: nie wyniszczaj się. Nie dąż do bogactwa, nie staraj się pomnażać majątku i gromadzić coraz więcej. Powinniśmy pracować, by dobrze żyć i zapewnić byt dzieciom oraz rodzinie stosownie do naszych możliwości, ale nie powinniśmy zabiegać o wielkie rzeczy. Nie bądźmy pośród tych, którzy za wszelką cenę chcą się wzbogacić i czynią bogactwo swoim głównym celem i najwyższym dobrem (Pierwszy List do Tymoteusza 6:9). Chciwi uważają, że to mądrość, bo sądzą, że gdy tylko zgromadzą dość pieniędzy, będą całkowicie szczęśliwi. Porzuć taką mądrość, bo prowadzi do błędu. Życie człowieka nie zależy od tego, ile posiada (Ewangelia Łukasza 12:15).

Ci, którzy dążą do wielkiego bogactwa, obciążają się pracą ponad siły. Ich życie staje się ciężką harówką i nieustannym pośpiechem. Nie postępuj nierozsądnie i nie pracuj wyłącznie po to, by się wzbogacić. Panuj nad tym, co masz i co robisz, zamiast stać się tego niewolnikiem, jak ci, którzy wstają wcześnie, kładą się późno i jedzą chleb zdobyty w trudzie i trosce, a wszystko po to, by się wzbogacić. Rozsądna praca, dzięki której możemy mieć czym się podzielić, jest mądra i słuszna (List do Efezjan 4:28). Praca ponad miarę, by gromadzić pieniądze, jest grzechem i głupotą.

Chciwi zaprzątają sobie też głowę większą liczbą planów, niż są w stanie zrealizować, przez co ich życie wypełniają nieustanne zmartwienia i lęki. Nie zamartwiaj się w ten sposób. Przestań polegać na własnej mądrości. Spokojnie wykonuj codzienne obowiązki, nie obmyślając bez przerwy kolejnych przedsięwzięć i nowych sposobów na pomnażanie majątku. Zaufaj mądrości Boga, zamiast polegać na własnej (Księga Przysłów 3:5–6).

Salomon ostrzega też chciwego, by nie oszukiwał samego siebie, kochając i goniąc za tym, co jest marnością i przynosi utrapienie. Bogactwo nie daje prawdziwego bezpieczeństwa ani zadowolenia. Głupotą jest wpatrywać się w to, czego tak naprawdę nie ma, i z zapałem o tym rozmyślać. Rzeczy tego świata są przemijające. Istnieją w stworzeniu i są prawdziwymi darami Bożej opatrzności, ale w życiu łaski nie wystarczają. Nie są szczęściem duszy ani jej trwałym udziałem. Nie są tym, czym wydają się być, ani tym, czym spodziewamy się, że będą. To jedynie pozór i cień, fałszywe oparcie dla duszy, która im ufa. Są jakby niczym, bo wkrótce przestaną do nas należeć. Zużywają się, a ich zewnętrzna postać przemija.

Dlatego nierozsądnie jest wpatrywać się w bogactwo, podziwiać je jako największe dobro, uznawać za swoje szczęście i czynić celem wszystkich wysiłków. Obraz jest podobny do orła, który rzuca się na zdobycz. Rozumny człowiek nie powinien zachwycać się cieniami. Oczy symbolizują tu umysł i zdolność rozumienia. Nie warto marnować tych sił na rzeczy tak mało warte. Dobrze jest używać w świecie rąk i nóg, ale nie wzroku umysłu. Został on stworzony, by kierować się ku lepszym rzeczom. Jeśli wyznajesz wiarę, nie znieważaj Boga, ku któremu powinien być nieustannie zwrócony Twój wzrok, i nie używaj niewłaściwie własnej duszy.

Bogactwo jest również niepewne. W każdej chwili może zniknąć. Majątek wyrasta sobie skrzydła i odlatuje. Im mocniej się na nim skupiamy, tym większe ryzyko, że nam umknie. Bogactwo nas opuści. Nikt nie może zatrzymać go na zawsze. Albo zostanie nam odebrane, albo to my zostaniemy od niego zabrani. Pismo Święte mówi, że bogactwo może odpłynąć jak potok (Księga Hioba 20:28), a tutaj porównane jest do ptaka, który odlatuje.

Może zniknąć nagle, choć ciężko na nie pracowaliśmy i zdążyliśmy już czerpać dumę i przyjemność z jego posiadania. Chciwy siedzi nad swoim majątkiem jak ptak na jajach i czeka, aż się wyklują, aż w końcu wyrosną im skrzydła i odlecą. Można to też porównać do kogoś, kto cieszy się z dzikich ptaków, które przysiadły na jego polu, i uznaje je za własne, bo znajdują się na jego ziemi. Gdy jednak spróbuje podejść bliżej, ptaki natychmiast wzbiją się w powietrze i polecą na inne pole.

Skrzydła, na których bogactwo odlatuje, niejako wyrastają z niego samego. Niesie w sobie zalążki własnego rozpadu, swojego mola i rdzy. Z natury marnieje, jak garść pyłu przesypująca się przez palce. Śnieg może przez jakiś czas leżeć tam, gdzie spadł, i wyglądać pięknie, ale zebrany i przyciśnięty do piersi od razu topnieje i znika.

Gdy bogactwo odejdzie, nic nie zdoła go zatrzymać ani przywrócić. Jest jak orzeł lecący ku niebu. Wzbija się mocno, więc nikt nie może go powstrzymać, a gdy znika z oczu i odlatuje poza zasięg, nikt nie może go sprowadzić z powrotem. Tak bogactwo opuszcza ludzi, a jeśli ulokowali w nim swoje serce, pozostawia po sobie żal i rozczarowanie.