List do Filipian 1:22 – znaczenie i zastosowanie

W Liście do Filipian 1:22 słychać napięcie, które apostoł nazywa wprost. Ten sam człowiek, który przed chwilą wyznał, że dla niego żyć to Chrystus, przyznaje teraz: „Nie umiem powiedzieć”. Nie ma tu szybkiego rozstrzygnięcia ani udawanej pewności. Pytanie o to, co wybrać, zostaje otwarte, a jego ciężar pozostaje w tekście tak, jak jest. Warto zauważyć, że apostoł nie uspokaja się pośpiesznym wnioskiem. Opisuje dwa dobra: pragnienie odejścia do Chrystusa oraz potrzebę pozostania dla wspólnoty w Filippi, i w tym miejscu nie wybiera między nimi. Wcześniej w tym samym fragmencie mówi, że Chrystus będzie uwielbiony w jego ciele, czy to przez życie, czy przez śmierć. Ten wybór dotyczy też ludzi, których Paweł wymienia w swoim liście. W tym świetle wahanie nie oznacza, że jego wierność słabnie. To, co w tym wersecie najpełniej mówi, to połączenie szczerości z oddaniem. Wiara może trwać razem z pytaniem, na które nie ma jeszcze odpowiedzi, a przyznanie się do niepewności nie musi być jej zaprzeczeniem. Wers pozostaje więc raczej otwarty niż zamknięty, i ta otwartość ma własną wartość.

W Liście do Filipian 1:22 Paweł nazywa życie w ciele „owocną pracą”, ale nie wyjaśnia tu, na czym ta praca polega. Najbliższe wersety dopowiadają, że chodzi o pozostanie przy wspólnocie i służenie jej postępowi oraz radości w wierze. Życie nie jest więc dla niego wartością samą w sobie: jego owocem ma być służba Chrystusowi i ludziom. Trudność Pawła wynika z napięcia między dwiema dobrymi perspektywami. W poprzednim wersecie mówi, że życie oznacza dla niego Chrystusa, a śmierć jest zyskiem; zaraz potem wyjaśnia, że odejście i bycie z Chrystusem byłoby lepsze dla niego, lecz pozostanie bardziej potrzebne Filipianom. „Nie umiem powiedzieć” nie brzmi zatem jak brak wiary ani jak obojętność wobec życia. Wyraża nierozstrzygnięcie między osobistym pragnieniem a dobrem wspólnoty. Ten fragment nie ustanawia powszechnej zasady, że śmierć należy wybierać, ani nie nakazuje każdemu poświęcać własnego dobra. Pokazuje konkretną apostolską perspektywę Pawła: zarówno życie, jak i śmierć mogą stać się miejscem, w którym Chrystus zostaje uwielbiony. W tym zdaniu owocność życia mierzy się tym, komu służy.

Paweł nie ukrywa, że stoi przed trudnym wyborem. Wcześniej napisał, że dla niego żyć to Chrystus, a umrzeć to zysk. Teraz, w Liście do Filipian 1:23-24, opisuje dwa nalegania: pragnienie bycia z Chrystusem i potrzebę pozostania dla wspólnoty. Werset 22 pokazuje, że ta sytuacja nie zostaje rozstrzygnięta jednym szybkim krokiem. Szczególnie pouczające jest to, jak Paweł się przy tym zachowuje. Nie udaje pewności i nie wybiera pochopnie. Mówi wprost: „Nie umiem powiedzieć”. Nie popada jednak w bezradność, bo w następnym wersecie wyznaje, że jest przekonany o swoim pozostaniu dla dobra Filipian. Jego decyzja wyrasta z wierności ludziom, którzy są przy nim, a nie z lęku przed nieznanym. Ten fragment pokazuje też, że wiara nie wymaga znania wszystkich odpowiedzi. Ostatecznym punktem odniesienia pozostaje Chrystus uwielbiony w ciele, czy przez życie, czy przez śmierć (List do Filipian 1:20). Mądrość bywa więc uczciwym przyznaniem, że czegoś jeszcze nie wiadomo, połączonym z zaufaniem Temu, który prowadzi.

Paweł rozważa granicę między życiem a śmiercią, ale nie traktuje jej jak abstrakcyjnego pytania. Życie „w ciele” oznacza dla niego dalszą, konkretną służbę, która przynosi owoc. Nie umie powiedzieć, co wybrać, bo każda z tych dróg ma dla niego inną, głęboką wartość: śmierć oznacza bycie z Chrystusem, a pozostanie przy życiu może służyć wspólnocie. W tych słowach nie ma pogardy dla doczesności ani łatwego pragnienia odejścia. Paweł widzi, że jego życie należy do Chrystusa, a więc także jego praca i obecność mogą stać się dobrem dla innych. Jak drzewo, które nie zatrzymuje owoców dla siebie, tak jego dalsze życie może umacniać wiarę i radość Filipian. Zarazem nie ukrywa, że bycie z Chrystusem jest dla niego pragnieniem. Ten fragment nie zamienia śmierci w prostą odpowiedź na ciężar życia. Pokazuje raczej człowieka, który powierza Chrystusowi obie możliwości, nie udając, że jedna nie niesie tajemnicy. Owocność nie oznacza tu sukcesu mierzonego światem, lecz życie skierowane ku Chrystusowi i ku dobru powierzonych mu ludzi.