Księga Liczb 30:4 – znaczenie i zastosowanie

Przyjmuje się tu, że osoby, które w pełni odpowiadają za siebie, a zarazem mają zdrowy osąd i dobrą pamięć, muszą dotrzymywać każdego złożonego ślubu, o ile jest to zgodne z prawem i możliwe. Inaczej jest jednak wtedy, gdy osoba składająca ślub podlega czyjejś władzy. W tym fragmencie przedstawiono i rozstrzygnięto dwa ściśle powiązane przypadki.

Pierwszy dotyczy córki mieszkającej w domu ojca. Niektórzy sądzą, że może obejmować także syna, który nadal mieszka w domu i podlega ojcu oraz opiekunom. Nie potrafię stwierdzić, czy należy tak szeroko rozumieć ten wyjątek. Nie wolno nam wprowadzać rozróżnień, których nie ma w prawie. Ogólna zasada jest jasna: jeśli mężczyzna składa ślub, ma go wypełnić. Tutaj jednak prawo wyraźnie mówi o córce. Jej ślub nie staje się od razu w pełni wiążący, lecz pozostaje nierozstrzygnięty, dopóki ojciec się o nim nie dowie. Przyjmuje się, że dowiaduje się o nim od niej.

Gdy ojciec się o tym dowie, może ślub potwierdzić albo unieważnić. Do potwierdzenia wystarczy nawet jego milczenie, jak czytamy w Księdze Liczb 30:4: jeśli ojciec milczy, śluby córki pozostają w mocy. Milczenie oznacza zgodę. Nie sprzeciwiając się jej, pozwala jej zachować podjętą przez siebie swobodę, a dopóki nie wyrazi sprzeciwu, córka pozostaje związana swoim ślubem.

Jeśli jednak ojciec wyraźnie odrzuci jej ślub, może go całkowicie unieważnić. Może to zrobić, ponieważ taki ślub mógłby zaszkodzić sprawom rodziny, pokrzyżować jego plany, uszczuplić zapasy przeznaczone dla domowników, jeśli dotyczył jedzenia, albo utrudnić zaspokojenie potrzeb rodziny, jeśli wiązał się z wydatkiem przekraczającym jego możliwości. Przede wszystkim zaś podważałby jego władzę nad dzieckiem. Jeśli więc ojciec mu się sprzeciwi, córka zostaje zwolniona ze ślubu, a Pan jej przebaczy, to znaczy nie zostanie uznana za winną jego złamania. Składając ślub, miała dobre intencje. Jeśli były szczere, zostanie uznana za osobę, która postąpiła lepiej, niż gdyby złożyła ofiarę.

Pokazuje to, jak wiele dzieci zawdzięczają rodzicom w kwestii szacunku i posłuszeństwa. Dobrze służy to również całej wspólnocie, gdy szanuje się władzę rodziców. Gdy dzieci zachęca się do nieposłuszeństwa wobec rodziców, jak czyniono to za sprawą tradycji starszych (Ewangelia Mateusza 15:5–6), szybko stają się w innych sprawach „synami Beliala”, czyli ludźmi bezwartościowymi i nieprzestrzegającymi prawa. Nawet jeśli tego prawa nie należy odnosić do zawierania małżeństwa przez dzieci bez zgody rodziców, tak aby rodzice mogli takie małżeństwo unieważnić — choć niektórzy tak uważali — to i tak dowodzi ono, że takie postępowanie jest grzeszne. Wzywa też dzieci, które postąpiły nierozważnie, by okazały skruchę i ukorzyły się przed Bogiem oraz rodzicami.

Podobnie jest w przypadku żony. Wdowa ani kobieta rozwiedziona nie podlega już władzy ojca czy męża. Dlatego każdy ślub, którym się zwiąże, pozostaje jej zobowiązaniem, jak czytamy w Księdze Liczb 30:9. Jeśli go złamie, poniesie tego konsekwencje. Żona natomiast, która bez zgody męża nie może słusznie uznać niczego za swoją własność, nie może też bez jego zgody złożyć takiego ślubu.

Prawo jasno określa sytuację kobiety, która po złożeniu ślubu nadal pozostaje żoną. Jeśli mąż na niego pozwoli, choćby tylko milcząc, ślub pozostaje w mocy, jak wynika z Księgi Liczb 30:6–7. Jeśli mąż się sprzeciwi, obowiązek żony wobec niego ma pierwszeństwo przed ślubem, ponieważ ten ślub wynika wyłącznie z jej własnego zobowiązania, a nie z wcześniejszego nakazu Boga. Ma być poddana mężowi jak Panu, więc sprzeciwienie się mu byłoby jej grzechem. Być może powinna była poprosić męża o zgodę, zanim złożyła ślub. Dlatego potrzebuje przebaczenia, jak czytamy w Księdze Liczb 30:8.

Ta sama zasada obowiązuje, jeśli żona wkrótce zostanie wdową albo się rozwiedzie. Nawet jeśli wróci do domu ojca, nie podlega przez to ponownie jego władzy w taki sposób, by mógł unieważnić jej śluby (Księga Liczb 30:9). Jeśli jednak złożyła ślub, mieszkając w domu męża, a mąż go odrzucił, ślub został od razu i na zawsze unieważniony. Uwolnienie spod władzy męża nie sprawia, że kobieta ponownie zostaje nim związana. Takie wydaje się jasne znaczenie Księgi Liczb 30:10–14; inaczej fragment ten jedynie powtarzałby Księgę Liczb 30:6–8.

W Księdze Liczb 30:15 dodano, że jeśli mąż unieważni śluby żony, poniesie za nią winę. Oznacza to, że jeśli to, co ślubowała, było naprawdę dobre, służyło czci Boga i jej duchowemu dobru, a mąż unieważnił ten ślub z chciwości, złości albo chęci pokazania swojej władzy, to choć żona zostaje z niego zwolniona, on będzie miał wiele do rozliczenia. Warto tu zauważyć, jak starannie prawo Boże chroni właściwy porządek w rodzinie i strzeże zarówno władzy osób stojących wyżej, jak i obowiązku oraz szacunku ze strony tych, którzy im podlegają. Słuszne jest, by każdy mężczyzna kierował własnym domem i z godnością dbał o właściwy porządek wśród żony i dzieci.

Bóg wolał zwolnić nawet z zobowiązań uroczystego ślubu, niż dopuścić do złamania tego wielkiego porządku albo zachęcać osoby podlegające władzy do zrywania więzi, które je wiążą. Pokazuje to, jak religia wzmacnia więzi rodzinne i chroni dobro całej ludzkiej społeczności, aby dzięki temu rodziny ziemi były błogosławione.