Księga Liczb 23:13 – znaczenie i zastosowanie

Oto druga próba przeklęcia Izraela. Zmieniono miejsce (Księga Liczb 23:13). Balak uznał, że Balaam, zobaczywszy cały obóz Izraela ze skalistych wzgórz (Księga Liczb 23:9), albo zachwycił się jego widokiem i dlatego nie potrafił go przekląć, albo przestraszył się Izraelitów i nie śmiał tego zrobić. Zaprowadził go więc w inne miejsce, skąd można było zobaczyć tylko część ludu. Miał nadzieję, że mniejszy widok nie zrobi na Balaamie takiego wrażenia i że ten przynajmniej przeklnie widoczną część. Jeśli by się to udało, Balak zapewne zamierzał potem wystąpić także przeciwko reszcie obozu. Widać tu, jak niestrudzeni i zdeterminowani są wrogowie Kościoła, gdy próbują go zniszczyć. Nie zaniedbują żadnej sposobności. Jak bardzo powinniśmy pragnąć podobnego zapału i takiego planowania w czynieniu dobra dla chwały Boga.

Powtórzono ofiary. Zbudowano nowe ołtarze, na każdym z nich złożono w ofierze byka i barana, a Balak pozostał przy ofierze równie blisko jak poprzednio (Księga Liczb 23:14–15). Gdybyśmy z takim samym zapałem szukali błogosławieństwa, z jakim Balak zabiegał o przekleństwo, nie narzekalibyśmy na koszty ani trud związane z oddawaniem czci Bogu. Balaam ponownie czekał przed Bogiem, a Bóg po raz drugi spotkał się z nim i włożył mu w usta kolejne słowo. Nie po to, by odwołać pierwsze, lecz by je potwierdzić (Księga Liczb 23:16–17). Skoro Bóg nie pozwolił, by Balaam szukał Go na próżno, tym bardziej nie powie tego żadnemu z potomków Jakuba. Z pewnością Go znajdą, nie tylko jako nauczyciela i przewodnika, lecz także jako swoją hojną nagrodę.

Kiedy Balaam wrócił, Balak z niecierpliwością czekał na jego wiadomość: „Co powiedział Pan?”. Czy pojawiły się jakieś lepsze znaki, jakaś nadzieja na powodzenie? Takie pytanie powinniśmy sobie stawiać również wtedy, gdy przychodzimy słuchać słowa Boga (Księga Jeremiasza 23:35).

Potem, dzięki nadrzędnej władzy Boga, po raz drugi przekleństwo zostaje zamienione w błogosławieństwo. To błogosławieństwo jest jeszcze większe i mocniejsze niż pierwsze, nie pozostawia też nadziei, że da się je odwrócić. Ponieważ Balak tak pospiesznie zapytał, co powiedział Pan, Balaam zwraca się teraz bezpośrednio do niego (Księga Liczb 23:18): „Powstań, Balaku, i słuchaj”. Balaam ma wiadomość od Boga, a nawet król powinien wysłuchać jej uważnie i z szacunkiem. Powinien skupić całą uwagę, by nie uronić ani jednego słowa. Eglon, późniejszy król, wstał ze swojego miejsca, gdy miał usłyszeć słowo Boga (Księga Sędziów 3:20).

Balaam mówi Balakowi dwie rzeczy, które musiały go głęboko rozczarować. Po pierwsze, wyjaśnia, że nie ma powodu, by żywić nadzieję na zniszczenie Izraela. Próby byłyby daremne, a Balak oszukiwałby samego siebie, gdyby spodziewał się powodzenia. Balaam podaje trzy powody.

Po pierwsze, Bóg się nie zmienia (Księga Liczb 23:19). „Bóg nie jest człowiekiem, żeby kłamał”. Ludzie zmieniają zdanie, a potem łamią obietnice. W tym sensie kłamią, ponieważ odwołują to, co wcześniej postanowili. Bóg nie czyni ani jednego, ani drugiego. Nigdy nie zmienia zdania, więc nigdy nie wycofuje swojego słowa. Balaam wcześniej przyznał, że nie może zmienić zamysłu Boga, a teraz wyciąga z tego wniosek, że sam Bóg go nie zmieni. Człowiek jest słaby i zmienny, Bóg zaś doskonały i niezmienny. Bóg nie może kłamać (List do Hebrajczyków 6:18). Kiedy Pismo mówi, że Bóg żałuje, nie oznacza to, że zmienia zdanie. Chodzi jedynie o zmianę sposobu działania. Jego zamysł pozostaje ten sam i nic nie może Go od niego odwieść.

Balaam odwołuje się w tej sprawie do samego Balaka: skoro Bóg coś postanowił, czy nie doprowadzi tego do końca? Jeśli wypowiedział swoje słowo w zamyśle, czy nie podejmie działania? Jeśli dał obietnicę, czy jej nie spełni? Powinniśmy pamiętać, że Bóg zawsze pozostaje wierny sobie i swojemu słowu. Jego postanowienia nie mogą ulec zmianie, a Jego obietnice nie mogą zawieść. Balaam odnosi tę prawdę do Izraela: „On pobłogosławił, a ja nie mogę tego odwrócić” (Księga Liczb 23:20). To znaczy, że Balaam nie może skłonić Boga do cofnięcia błogosławieństwa. Izrael od dawna był ludem błogosławionym, ludem, któremu błogosławił Pan. Spoczęło na nim błogosławieństwo dane Abrahamowi. Izraelici przyszli na świat objęci błogosławieństwem przymierza i urodzeni, by otrzymać błogosławieństwo Kanaanu. Nie mogli więc zostać przeklęci, chyba że odwiecznie wierny Bóg złamałby własne słowo.

Po drugie, Izrael nie jest teraz przeznaczony na sąd (Księga Liczb 23:21). „Nie dostrzegł nieprawości w Jakubie”. Nie znaczy to, że w Izraelu nie było grzechu ani że Bóg go nie widział. Znaczy to, że grzech nie osiągnął takiej miary, by Bóg wydał Izraela na zgubę. Izraelici byli grzeszni, ale nie aż tak. Nie było wśród nich także bałwochwalstwa, które szczególnie nazywa się grzechem i niegodziwością. Od czasu uczynienia złotego cielca nie pojawiło się w Izraelu nic podobnego. Izraelici prowokowali Boga na inne sposoby, ale nie wrócili do oddawania czci bożkom. Balaam wiedział, że nic nie oddzieli ich od Boga poza grzechem. Dopóki Bóg nie widział w nich grzechu, który nad nimi panował, nie zsyłał niszczącego przekleństwa. Dopóki trzymali się z dala od grzechu, Balaam nie widział sposobu, by im zaszkodzić. Lekcja jest jasna: gdy stronimy od grzechu, unikamy szkody.

Niektórzy odczytują te słowa inaczej: „Nie pozwoli, by Jakubowi wyrządzono krzywdę ani by Izrael spotkało nieszczęście”. Oznaczałoby to, że Bóg nie pozwoli, by wyrządzona im niesprawiedliwość pozostała bez odpowiedzi. Nie zostawi Izraela bez obrony, lecz stanie w jego obronie i ukarze tych, którzy go krzywdzą. Bóg nie będzie spokojnie przyglądał się krzywdzie wyrządzanej Jego ludowi. To, co dzieje się przeciwko nim, traktuje jak skierowane przeciwko sobie i odpłaci za to.

Po trzecie, mocy stojącej po stronie Izraela nie można się oprzeć. Balaam pokazuje Balakowi, że walka z Izraelitami nie ma sensu. Jest z nimi obecność Boga: „Pan, jego Bóg, jest z nim” w szczególny sposób, a grzech nie sprawił, że Bóg ich opuścił. Izraelici cieszą się tą obecnością i radują się nią jak okrzykiem zwycięstwa na cześć króla. Wznoszą okrzyki nad pokonanymi wrogami, pewni zwycięstwa, i chlubią się Bogiem, swoim Królem i Obrońcą. Wcześniej doświadczyli już skutków Jego obecności i mocy, bo Bóg wyprowadził ich z Egiptu (Księga Liczb 23:22). Mocy, która tego dokonała, nie da się powstrzymać ani pokonać. Skoro Bóg tak wspaniale rozpoczął z nimi swoje dzieło, z pewnością równie wspaniale je dokończy. A dopóki Bóg był z nimi, mieli też siłę dzikiego wołu, by stawić czoła wszystkim, którzy im się sprzeciwiali. Zobacz Księgę Liczb 24:8.

Taka jest siła, którą Bóg daje swojemu ludowi. Balaam dostrzegł, że wszystkie znane mu podstępy, które miałyby im zaszkodzić, są daremne. Przyznał, że poniósł porażkę. Żadne przekleństwo nie może się ostać przeciwko Jakubowi, więc żadne nie może go pokonać. Przekleństwa piekła nie zwyciężą błogosławieństw nieba. Ludzie mogą wciąż próbować, ale zawsze poniosą klęskę.

Niektórzy zauważają, że Jakub może przedstawiać Kościół w stanie poniżenia i utrapienia, podczas gdy Izrael ukazuje go w rozkwicie i chwale. Niezależnie jednak od tego, czy Kościół znajduje się wysoko, czy nisko, czy ma wielu przyjaciół, czy niewielu, i czy okoliczności wydają się pomyślne, czy surowe, skutek jest ten sam: żadna broń wymierzona przeciwko niemu nie odniesie powodzenia. Bóg może z łatwością pokrzyżować każdy plan i zamiar sił ciemności skierowany przeciwko swojemu Kościołowi. Z pewnością to uczyni, tak by nie zdołały go zniszczyć.

Balaam dostrzegł także, że ludzie będą o tym pamiętać. „W odpowiednim czasie”, to znaczy w związku z tym, co dzieje się teraz, będą mówić o Jakubie i Izraelu: „Cóż uczynił Bóg!”. Powiedzą to ze zdumieniem, radością i wdzięcznością, a pobliskie narody wezwą, by wskazały podobną troskę ze strony swoich bogów. Klęskę wrogów Kościoła należy zawsze pamiętać ku chwale Boga. Nie ma nikogo takiego jak Bóg Jeszuruna, czyli Bóg Izraela.

Słowa Balaama o wielkości Boga Izraela, który przewyższa wszystkich bogów narodów, mogą być tym, co Mojżesz miał na myśli, gdy powiedział: „Ich skała nie jest jak nasza Skała, co potwierdzają nawet nasi wrogowie” (Księga Powtórzonego Prawa 32:31). Sam Balaam był jednym z takich świadków. Balak nie miał więc powodu, by żywić nadzieję na zgubę Izraela. Miał raczej więcej powodów, by obawiać się szkody z jego strony, bo Izraelici mogli przynieść zagładę okolicznym narodom. Jeśli on i jego kraj mieli ujść cało, to nie dlatego, że byli zbyt silni, by Izrael ich pokonał, lecz dlatego, że nie należeli do ludu objętego jego misją.

Balaam mówi: „Spójrz i drżyj”. Lud, który przez pewien czas spokojnie obozował, przypominał lwa leżącego w spoczynku. Wkrótce miał powstać jak lew, który nie zazna spokoju, póki nie pochwyci zdobyczy i nie napije się krwi poległych. Zapowiada to zwycięstwa, które Balaam przewidział nad Kananejczykami. Izraelici nie mieli odłożyć broni, dopóki nie podbiją całej ziemi, która leżała przed nimi. Kiedy płonie dom sąsiada, ma się dobry powód, by uznać, że własny dom również jest zagrożony.

Po tym rozczarowaniu Balak i Balaam mieli już dość całej sprawy. Balak chciał teraz, by jego wróżbita zamilkł. Skoro Balaam nie mógł powiedzieć tego, czego oczekiwał Balak, ten wolał, żeby nie mówił już nic. „Nie przeklinaj ich wcale ani im nie błogosław” (Księga Liczb 23:25). Innymi słowy: „Jeśli nie możesz ich przekląć, proszę, przynajmniej im nie błogosław. Jeśli nie możesz pomóc moim wojskom, to przynajmniej nie występuj przeciwko nim ani nie odbieraj im ducha”. Bóg potrafi sprawić, że ci, którzy odwracają się od Niego, znużą się swoimi licznymi planami (Księga Izajasza 47:13; Księga Izajasza 57:10).

Balaam nadal przyznawał, że podlega Bogu. Przypomniał słowa, które wypowiedział na początku całej tej sprawy: musi wykonać wszystko, co mówi Pan (Księga Liczb 23:26). Po pierwsze, uczy to, że człowiek nie kieruje własnymi krokami. Może snuć wiele planów, ale Boży zamysł się wypełni. Po drugie, tak jak żadna broń wymierzona przeciwko kościołowi nie odniesie powodzenia, tak Bóg uciszy i potępi każdy język oskarżający go przed sądem (Księga Izajasza 54:17).

Mimo to postanowili spróbować ponownie. Nie mogli pogodzić się z porażką, więc nie ustawali, choć przynosiło im to tylko coraz większy wstyd. Była to trzecia próba.

Najpierw zmienili miejsce. Balak w końcu zrozumiał, że problem nie leży w Balaamie, jak wcześniej sądził, lecz w tym, że Bóg naprawdę go powstrzymuje. Teraz miał nadzieję, że sprowadzi go w takie miejsce, gdzie Bóg przynajmniej pozwoli mu przekląć Izraela (werset 27). Balaam i Balak prawdopodobnie nabrali odwagi do kolejnej próby, ponieważ Bóg pozwolił Balaamowi wyruszyć za drugim razem, choć za pierwszym mu tego zabronił. Skoro raz udało im się skłonić go do tej podróży, liczyli, że ponownie osiągną swój cel. Podobnie grzesznicy, gdy unikną kary, a sąd zostaje odłożony, często jeszcze bardziej utwierdzają się w złym postępowaniu.

Balak wybrał szczyt Peoru, najwyższe miejsce w całym swoim kraju, gdzie prawdopodobnie oddawano cześć Baalowi. Być może dlatego nazywano je Baal-Peor. Wybrał to miejsce, bo sądził, że skoro jest ono siedzibą Baala, boga Moabu, Pan, Bóg Izraela, może nie zechcieć albo nie zdołać tam przybyć, by powstrzymać przekleństwo. Mógł też pomyśleć, że skoro miejsce podoba się jego bogu, spodoba się również Panu i Balaam będzie wtedy w lepszym nastroju. Ludzie potrafią mieć o Bogu bardzo niedorzeczne wyobrażenia, a ich myśli o Nim bywają puste i fałszywe. Syryjczycy wyobrażali sobie kiedyś, że Pan jest Bogiem gór, ale nie dolin, jakby Jego moc zależała od miejsca (Pierwsza Księga Królewska 20:28).

Po drugie, powtórzyli ofiarę: siedem byków i siedem baranów na siedmiu ołtarzach (wersety 29–30). Wydawali coraz więcej na te ofiary, choć nie mieli żadnej obietnicy, że ich wysiłki przyniosą skutek. My zaś mamy obietnicę, że ostateczne widzenie przemówi prawdę i nie skłamie, dlatego nie zniechęcajmy się, gdy trzeba czekać. Módlmy się wytrwale i nie ustawajmy (Ewangelia Łukasza 18:1).