Księga Liczb 13:31 – znaczenie i zastosowanie

Zdanie z Księgi Liczb 13:31 pada po powrocie wysłanników z ziemi Kanaan, kiedy wrażenia z podróży zaczęły zamieniać się w lęk. Mężczyźni, którzy byli razem z nim, a więc ci, którzy widzieli te same miasta i tych samych ludzi, mówią wprost: nie możemy wyruszyć przeciw temu ludowi, bo jest silniejszy od nas. W tych słowach nie słychać jeszcze buntu ani zarzutu wobec Boga. Jest w nich zwykła, ludzka ocena tego, co wydaje się przytłaczające, i to ona wybrzmiewa najmocniej. Uderza to, że strach pojawił się wśród ludzi, którzy stali obok siebie. Wcześniej, w Księdze Liczb 13:30, zapisano słowa Kaleba, który chciał uspokoić lud i zachęcał do działania. Mimo tego to ocena przeciwników zabrzmiała w relacji jako ich odpowiedź na słowa Kaleba. Lęk potrafi rozchodzić się szybciej niż nadzieja, a bliskość innych ludzi nie zawsze wystarcza, by przestać się bać. Wers ten pokazuje też, jak łatwo wzrok przywiera do przeszkód. Mówiący patrzą na siłę przeciwnika, choć wcześniej usłyszeli zapowiedź, że Bóg chce dać ten kraj synom Izraela (Księga Liczb 13:2). Lęk w tym zdaniu jest prawdziwy, ale nie jest jeszcze ostatnim słowem o tej ziemi.

„Nie możemy wyruszyć” — tak zwiadowcy przechodzą od opisu zagrożenia do wniosku o własnej bezradności. Nie wymyślają przeszkód: wcześniej mówią o silnych mieszkańcach, wielkich, obwarowanych miastach i Anakitach. Spór nie dotyczy więc tego, czy kraj stawia opór, lecz tego, co ten opór oznacza. Kontekst rozjaśnia różnicę. Bóg polecił zbadać Kanaan, który zamierza dać Izraelitom. Kaleb, słysząc niepokój ludu, ocenia, że można ruszyć i zdobyć kraj. Pozostali odpowiadają, że mieszkańcy są silniejsi od nich. W samym wersecie nie pada słowo „strach”, ale dalsze rozgłaszanie złych wiadomości pokazuje, jak ocena zagrożenia przeradza się w zniechęcającą opowieść. Ten fragment nie zachęca do lekceważenia realnych trudności ani nie obiecuje, że każda odważna decyzja zakończy się powodzeniem. Wskazuje raczej na napięcie między widzialną siłą przeciwników a Bożą zapowiedzią daną Izraelowi. Zwiadowcy widzą te same mury i mieszkańców co Kaleb, lecz inaczej oceniają możliwość działania. Ich raport staje się nie tylko opisem kraju, ale także świadectwem tego, jak lęk może zawęzić obraz sytuacji.

Lecz mężczyźni, którzy byli razem z nim, powiedzieli: Nie możemy wyruszyć przeciw temu ludowi, bo jest silniejszy od nas. Słowa te padają tuż po tym, jak Kaleb uspokajał lud i mówił: Trzeba ruszyć i zdobyć kraj. Obie strony widziały ten sam kraj, te same miasta i tych samych mieszkańców. Różni ich miara, którą przyłożyli do tego widoku. Zestawili siłę Anakitów z własnymi możliwościami i wynik wydał im się przegrany. W Księdze Liczb 13:33 sami przyznają, że wydali się sobie jak szarańcza. Wysłano ich jednak zgodnie z rozkazem Pana, który wcześniej zapowiedział, że chce dać ten kraj synom Izraela. W ich słowach nie ma już miejsca na tę zapowiedź. Kiedy przeszkoda wygląda na większą od nas, łatwo liczyć tylko to, co widać gołym okiem. Sam wers 31 nie opisuje słabości wroga i nie wskazuje wyjścia z sytuacji. Pokazuje natomiast, jak przewaga przeciwnika może zacząć decydować o tym, czy w ogóle wolno wyruszyć w drogę.

W zdaniu „Nie możemy wyruszyć przeciw temu ludowi” słychać więcej niż ocenę sił. To słowa ludzi, którzy zobaczyli umocnione miasta i silnych mieszkańców, a teraz uznają, że zagrożenie wyznacza granicę tego, co możliwe. Nie muszą zmyślać niebezpieczeństwa, by ich relacja stała się złą wiadomością. Wcześniej sami potwierdzili, że kraj obfituje w dobre owoce; teraz lęk przesłania im także to, że Bóg zapowiedział go dać Izraelitom. Kaleb nie zaprzecza temu, co widzieli zwiadowcy. Wzywa jednak, by ruszyć naprzód, podczas gdy inni zamykają sprawę w słowach „silniejszy od nas”. Ten rozdźwięk odsłania dwie miary: samą wielkość przeszkody i przeszkodę widzianą wobec obietnicy Boga. Wiara nie każe udawać, że warownych miast nie ma. Nie pozwala też, by ich obecność stała się jedyną prawdą o przyszłości. Jak owoc przyniesiony z dalekiego kraju, obietnica jest namacalna, lecz nie oznacza łatwej drogi. W tej scenie nadzieja nie polega na pewności, że nic nie zrani, ale na pamięci, że Izrael nie wyrusza wyłącznie o własnych siłach. I właśnie tę pamięć zgasiło słowo „nie możemy”.