Księga Nehemiasza 13:15 – znaczenie i zastosowanie

Oto kolejny przykład błogosławionej reformy, którą przeprowadził Nehemiasz. Przywrócił właściwe przestrzeganie szabatu i bronił autorytetu czwartego przykazania. Było to bardzo dobre dzieło dla domu Bożego i jego służby, ponieważ gdy lekceważy się czas święty, nie dziwi, że zaniedbuje się również wszystkie święte powinności.

Najpierw ujawnił nadużycia. Prawo dotyczące szabatu było surowe i często podkreślane, i słusznie, bo wiara nigdy nie zajmuje pierwszego miejsca, gdy depcze się szabaty. Nehemiasz przekonał się jednak, że nawet w Judzie, wśród ludu, któremu szabat został dany jako znak, prawo to było poważnie łamane. Sam zobaczył dowody. Rządzący, którzy chcą dobrze wypełniać swoje obowiązki, powinni w miarę możliwości sami przyglądać się sytuacji i uważnie szukać tego, co złe.

Ku swemu wielkiemu smutkowi odkrył, że szabat jest bezcześcijony wszędzie, nawet w Jerozolimie, świętym mieście, które niedawno poświęcono Bogu. Rolnicy tłoczyli wino i zwozili zboże tego dnia (Księga Nehemiasza 13:15), choć Bóg wyraźnie nakazał, by w czasie orki i żniw odpoczywali w szabaty (Księga Wyjścia 34:21). Prawdopodobnie sądzili, że w pracowitym sezonie mogą sobie pozwolić na więcej i że Bóg przymknie na to oko. Tragarze obładowywali osły wszelkiego rodzaju ciężarami i nie widzieli w tym nic niewłaściwego, chociaż prawo nakazywało odpoczynek również zwierzętom (Księga Powtórzonego Prawa 5:14) i zabraniało noszenia ciężarów w dzień szabatu (Księga Jeremiasza 17:21).

Potem kupcy i drobni handlarze, mężczyźni z Tyru, słynnego miasta handlowego, sprzedawali w dzień szabatu rozmaite towary (Księga Nehemiasza 13:16). Lud Judy i Jerozolimy miał tak mało pobożności, że kupował od nich i zachęcał ich, by zamienili dzień Pana w dzień targowy, wbrew czwartemu przykazaniu, które zakazuje wszelkiej pracy. Nic dziwnego, że wiara słabła, a obyczaje ulegały zepsuciu, skoro porzucili świątynię i bezcześcili szabat.

Następnie Nehemiasz zabrał się za naprawę tych nadużyć. Ci, którym zależy na czci Boga, nie mogą spokojnie patrzeć, jak znieważa się Jego szabat. Zwróćmy uwagę, jak mądrze postępował, okazując gorliwość o szabat. Najpierw upomniał tych, którzy go bezcześcili, zarówno w tej sytuacji, jak i później (Księga Nehemiasza 13:21). Nie poprzestał na wyrażeniu własnej dezaprobaty. Starał się przekonać ich, że popełniają poważny grzech, i wskazywał, co mówi przeciwko temu Słowo Boże. Nie karał ich, zanim jasno nie wykazał, na czym polega zło.

Rozmawiał też o tej sprawie z rządzącymi i rozliczał dostojników Judy, spierając się z nimi (Księga Nehemiasza 13:17). Wielcy tego świata nie stoją ponad napomnieniem ze strony tych, którzy mają obowiązek ich upominać. Co więcej, to ich należy napominać w pierwszej kolejności ze względu na ich wpływ na innych. Nehemiasz zarzucił im: „Cóż to za zło czynicie?”. Sami mogli nie nosić zboża ani nie sprzedawać ryb, ale pozwalali innym to robić i nie wykorzystywali swojej władzy, by temu zapobiec. W ten sposób stawali się winni, tak jak rządzący, którzy na próżno noszą miecz. Dawali też zły przykład w innych sprawach. Jeśli dostojnicy pozwalali sobie w szabat na zabawy, rozrywki, bezcelowe odwiedziny czy jałowe rozmowy, ludzie prowadzący interesy w mieście i na wsi mogli uznać, że wolno im bezcześcić ten dzień pracą zarobkową, skoro wydawało się to jeszcze bardziej usprawiedliwione. Odpowiadamy za grzechy, do których inni zostali skłonieni przez nasz przykład.

Nehemiasz zarzucił rządzącym również, że ich postępowanie jest złe, bo wynika z głębokiej pogardy dla Boga i dla własnej duszy. Potem odwołał się do historii i Pisma Świętego (Księga Nehemiasza 13:18). Pokazał im, że łamanie szabatu było jednym z grzechów, za które Bóg już wcześniej ich ukarał. Jeśli nie wyciągną nauki z tego ostrzeżenia i powrócą do tych samych grzechów, będą mieli powody, by spodziewać się kolejnej kary. „Bezcześcicie szabat i sprowadzacie na Izraela jeszcze większy gniew”. Ezra rozumował podobnie: jeśli znów złamiemy Twoje przykazania, czy nie rozgniewasz się na nas tak, że nas zgładzisz? (Księga Ezdrasza 9:14).

Nehemiasz starał się potem zapobiec dalszemu bezczeszczeniu szabatu, bo dążył do reformy, a nie do karania. Jeśli mógł ich skorygować, nie karał ich. A jeśli wymierzał karę, robił to po to, by ich zreformować. Jego postępowanie stanowi wzór dla rządzących: powinni być stanowczy i mądrzy, najpierw stosując powściągliwość, a po przymus sięgając dopiero w razie potrzeby.

Nakazał zamknąć bramy Jerozolimy wieczorem przed szabatem i otworzyć je dopiero rano po szabacie. Przy bramach postawił własnych sług, którym ufał ze względu na ich troskę, odwagę i uczciwość (Księga Nehemiasza 13:19). Mieli pilnować, by nie wnoszono ciężarów w szabat, ani późno w poprzedni wieczór, ani wcześnie następnego ranka, tak aby nie skracać czasu szabatu. Z pewnością pozwalano przechodzić przez bramy tym, którzy przychodzili oddawać cześć na dziedzińcach świątyni, ale nie wpuszczano tych, którzy przybywali sprzedawać towary. Kupcy musieli pozostać poza miastem (Księga Nehemiasza 13:20), zapewne niecierpliwie czekając, aż szabat się skończy i będą mogli sprzedać swoje zboże.

Nehemiasz ostrzegł również tych, którzy przychodzili z towarami pod bramy i domagali się wpuszczenia. Powiedział im, że jeśli przyjdą ponownie, użyje wobec nich siły (Księga Nehemiasza 13:21). To ostrzeżenie powstrzymało ich przed kolejnymi próbami. Reformatorzy, którzy są stanowczy, mogą osiągnąć w walce ze złymi nawykami znacznie więcej, niż sądzą. Grzech, na który tylko przymyka się oko, nabiera śmiałości i lekceważy rady oraz napomnienia. Można jednak wzbudzić w nim lęk, gdy rządzący stają się postrachem dla złoczyńców. Król zasiadający na sądzie samym spojrzeniem rozprasza wszelkie zło.

Nehemiasz polecił też Lewitom, pracownikom świątyni z plemienia Lewiego, by pomagali święcić szabat. Nakazał im najpierw się oczyścić, aby dawali ludowi dobry przykład, a następnie wyznaczyć spośród siebie strażników bram (Księga Nehemiasza 13:22). Ponieważ on i jego słudzy mieli wkrótce wrócić na dwór królewski, powierzył tę odpowiedzialność ludziom, którzy mogli pozostać na miejscu. Chciał, by szabat był otaczany czcią nie tylko podczas jego obecności, lecz także po jego odejściu. Taka reforma ma największą szansę się utrwalić, gdy współpracują przy niej rządzący i słudzy Boży.

Odwaga, gorliwość i mądrość Nehemiasza w tej sprawie zostały opisane po to, byśmy mogli brać z niego przykład. Można sądzić, że zmiana, którą wprowadził, była trwała, ponieważ w czasach naszego Zbawiciela Żydzi popadli w przeciwną skrajność i stali się nadmiernie surowi w przestrzeganiu ceremonialnych zasad szabatu. Nehemiasz kończy tę część modlitwą (Księga Nehemiasza 13:22). Prosi po prostu: „Pamiętaj o mnie”, podobnie jak złoczyńca na krzyżu powiedział: „Panie, pamiętaj o mnie”. To wystarczy. Myśli Boga o nas są bardzo cenne (Księga Psalmów 40:5). Nehemiasz dodaje: „Oszczędź mnie”.

Jest daleki od przekonania, że jego czyny zasługują z mocy sprawiedliwości na nagrodę. Gorąco prosi Boga, by go oszczędził. Przypomina to modlitwy Jeremiasza: „Nie zabieraj mnie w swojej cierpliwości” (Księga Jeremiasza 15:15), „Nie karć mnie w gniewie” (Księga Jeremiasza 10:24) oraz „Nie bądź dla mnie postrachem” (Księga Jeremiasza 17:17). Nawet najlepsi wierzący, choć starają się czynić dobro, wciąż potrzebują miłosierdzia, które powstrzymuje karę, bo nikt nie jest sprawiedliwy i nie czyni dobra bez grzechu.

Nehemiasz uzasadnia swoją prośbę wielkością, czyli obfitością, Bożego miłosierdzia. Gdy stajemy przed Bogiem, musimy polegać na Jego miłosierdziu, a nie na własnych zasługach.