Ewangelia Mateusza 7:15 – znaczenie i zastosowanie

Jest to ostrzeżenie przed fałszywymi prorokami, abyśmy nie dali się im zwieść ani sprowadzić na manowce. Prorokiem w ścisłym znaczeniu jest ktoś, kto zapowiada przyszłe wydarzenia. W Starym Testamencie niektórzy bezpodstawnie twierdzili, że mówią w imieniu Boga, a wydarzenia pokazały, że się mylili, jak Sedecjasz (Pierwsza Księga Królewska 22:11) i inny Sedecjasz (Księga Jeremiasza 29:21). Prorocy uczyli jednak także ludzi, jak mają postępować, dlatego fałszywi prorocy, o których mowa tutaj, to fałszywi nauczyciele.

Sam Chrystus jest Prorokiem i Nauczycielem posłanym przez Boga, a także zamierzał posłać nauczycieli działających z Jego upoważnienia. Dlatego ostrzega wszystkich, by wystrzegali się oszustów. Twierdzą oni, że dzięki zdrowej nauce będą uzdrawiać dusze, lecz zamiast tego je zatruwają. Są fałszywymi nauczycielami i prorokami z dwóch powodów. Po pierwsze, przypisują sobie fałszywe uprawnienia. Twierdzą, że mają bezpośrednie upoważnienie i natchnienie od Boga, choć ich nie mają. Nawet jeśli część tego, co mówią, jest prawdą, nadal powinniśmy uważać ich za fałszywych proroków. Fałszywi apostołowie to ci, którzy podają się za apostołów, choć nimi nie są (Apokalipsa św. Jana 2:2); podobnie jest z fałszywymi prorokami. Zachowujmy ostrożność wobec każdego, kto powołuje się na objawienie. Nie przyjmujmy jego słów bez solidnych dowodów, bo jeden nierozważny krok może otworzyć drogę do wielu następnych.

Po drugie, głoszą fałszywą naukę o najważniejszych prawdach wiary. Nauczają czegoś, co sprzeciwia się prawdzie, która jest w Jezusie — prawdzie prowadzącej do życia pobożnego. Pierwszy rodzaj fałszywego proroka to ktoś, kto udaje, że przemawia w imieniu Boga. Zwykle idzie za tym również drugi rodzaj, bo kto przybiera fałszywe barwy, jeśli nie po to, by ukryć swoje prawdziwe zamiary i skuteczniej zaatakować prawdę? Wystrzegajmy się więc takich ludzi, miejmy się przed nimi na baczności, poddawajmy ich próbie, a gdy rozpoznamy ich fałsz, unikajmy ich. Nie miejmy z nimi nic wspólnego. Bądźmy czujni wobec tej pokusy, która często pojawia się, gdy postępuje reforma i coraz jaśniej świeci Boże światło. Gdy dzieło Boże na nowo ożywa, szatan i jego pomocnicy są szczególnie aktywni.

Ostrzeżenie to ma ważny powód: fałszywi prorocy są wilkami w owczej skórze (Ewangelia Mateusza 7:15). Musimy uważać, bo ich słowa są pociągające i mogą nas zwieść, jeśli nie będziemy czujni. Przychodzą w owczej skórze, przyodziani jak prorocy — skromnie i surowo, jak strój, którym posłużono się, by zwodzić (Księga Zachariasza 13:4). W Septuagincie płaszcz Eliasza nazwano płaszczem z owczej skóry. Nie dajmy się więc zwieść czyjemuś ubiorowi ani zewnętrznemu stylowi, tak jak nie powinniśmy ulegać uczonym w Piśmie, którzy lubili chodzić w długich szatach (Ewangelia Łukasza 20:46).

Oznacza to również, że tylko z pozoru są owcami. Na zewnątrz wydają się nieszkodliwi, łagodni, pożyteczni i dobrzy, a nawet lepsi od wszystkich innych. Zachowują się tak, jakby byli sprawiedliwi, i dzięki temu przebraniu zostają przyjęci do owczarni. Zyskują w ten sposób sposobność, by wyrządzić krzywdę, zanim ktokolwiek to zauważy. Oni sami i ich błędy skrywają się pod fałszywym pozorem świętości i pobożności. Sam szatan przybiera postać anioła światłości (Drugi List do Koryntian 11:13–14). Wróg wygląda jak baranek, ale nadal jest niebezpieczny (Apokalipsa św. Jana 13:11). Jego słudzy mogą z zewnątrz wyglądać na ludzi rozsądnych, a jednak zwodzić innych (Apokalipsa św. Jana 9:7–8). Mówią łagodnie i postępują gładko, lecz ich słowa są podstępne i szkodliwe (List do Rzymian 16:18; Księga Izajasza 30:10).

Ich zewnętrzny wygląd zwodzi, a wewnętrzne zamiary są złe. W środku są drapieżnymi wilkami. Każdy obłudnik to koza w owczej skórze — wcale nie owca, lecz najgorszy wróg owiec. Przychodzą tylko po to, by rozszarpywać, pożerać i rozpraszać trzodę, a ludzi odciągać od Boga oraz od siebie nawzajem, prowadząc ich na kręte ścieżki (Ewangelia Jana 10:12). Kto chce odebrać nam prawdę i napełnić nas błędem, działa na szkodę naszych dusz, niezależnie od tego, co mówi. Paweł nazywa takich ludzi groźnymi wilkami (Dzieje Apostolskie 20:29). Dogadzają własnym żądzom (List do Rzymian 16:18), a ludzi traktują jak zdobycz, którą można wykorzystać dla zysku. Skoro tak łatwo dać się zwieść, a skutki zwiedzenia są tak niebezpieczne, wystrzegajmy się fałszywych proroków.

Warto też kierować się zasadą, która pomaga zachować czujność: wszystko badajmy (Pierwszy List do Tesaloniczan 5:21) i poddawajmy próbie duchy (Pierwszy List Jana 4:1). Chrystus daje nam jasne kryterium: poznamy ich po owocach (Ewangelia Mateusza 7:16–20). Owoc zdradza, jakie jest drzewo. Nie zawsze można je rozpoznać po korze, liściach czy rozłożystości gałęzi, ale można je poznać po owocach. Owoc odpowiada naturze drzewa. Ludzie mogą słowami zmuszać się do postępowania wbrew własnej naturze, lecz ich życie i nawyki zazwyczaj pokazują, jacy są naprawdę.

Jeśli znamy drzewo, wiemy, jakich owoców można się po nim spodziewać. Nie szukamy winogron na krzewach cierniowych ani fig na ostach, bo byłoby to sprzeczne z ich naturą. Cierń może mieć nabite jabłko albo zawieszoną kiść winogron, ale owoc ten nie wyrósł z ciernia. Podobnie zepsute i nieuświęcone serca przypominają ciernie i osty. Pojawiły się wraz z grzechem, są bezużyteczne, sprawiają innym kłopot i ostatecznie nadają się tylko do ognia. Dobre uczynki są dobrym owocem, jak winogrona i figi. Podobają się Bogu i przynoszą ludziom pożytek. Nie należy jednak oczekiwać dobrego owocu od złych ludzi, tak jak nie można oczekiwać czegoś czystego od tego, co nieczyste. Brakuje im wewnętrznej zasady, która rodzi to, co jest miłe Bogu. Ze złego skarbca wychodzą złe rzeczy.

Z drugiej strony, jeśli znamy owoc, możemy poznać, jakie jest drzewo. Dobre drzewo nie może wydawać złych owoców, a złe drzewo nie może wydawać dobrych. W rzeczywistości nie może się powstrzymać od wydawania złych owoców. Owocem drzewa jest jednak to, co wydaje ono w sposób naturalny, widoczny, częsty i stały — to właśnie jego prawdziwy plon. Ludzi poznaje się nie po jednym czy dwóch uczynkach, lecz po całym kierunku i wzorcu ich życia, zwłaszcza po tym, co robią najczęściej, a także po czynach, które wydają się najbardziej swobodne i naprawdę wynikają z nich samych. Najważniejsze jest ich zwykłe postępowanie, a nie sporadyczne pozory.

Los bezowocnych drzew jest przesądzony: zostaną ścięte i wrzucone do ognia. Bóg potraktuje je tak, jak ludzie traktują uschłe drzewa, które tylko zajmują miejsce na ziemi. Wyraźnie okaże swoje niezadowolenie, odbierze im dary i zdolności, zetnie je przez śmierć i wrzuci do ognia piekielnego — ognia rozpalonego Bożym gniewem i podsycanego drewnem bezowocnych drzew. Porównaj to z Księgą Ezechiela 31:12–13, Księgą Daniela 4:14 i Ewangelią Jana 15:6.

Fałszywych nauczycieli należy badać po ich owocach, jak mówi Chrystus: „Poznacie ich po owocach”. Po pierwsze, przyjrzyjmy się owocom ich życia: słowom, czynom i całemu sposobowi postępowania. Jeśli chcemy wiedzieć, czy są wierni prawdzie, czy fałszywi, obserwujmy ich życie, bo ich czyny przemówią na ich korzyść albo przeciwko nim. Uczeni w Piśmie i faryzeusze, nauczyciele żydowskiego Prawa, zasiadali na katedrze Mojżesza i nauczali Prawa, lecz byli pyszni, chciwi, obłudni i surowi. Dlatego Chrystus ostrzegał uczniów, by wystrzegali się ich i ich nauki, która rozprzestrzenia się jak zakwas w cieście (Ewangelia Marka 12:38).

Jeśli ludzie podają się za proroków, a żyją w grzechu, dowodzi to, że ich roszczenia są fałszywe. Ci, których bogiem jest brzuch i którzy zaprzątają myśli sprawami ziemskimi, nie są prawdziwymi przyjaciółmi krzyża Chrystusa, niezależnie od tego, co mówią (List do Filipian 3:18–19). Nie zostali pouczeni ani posłani przez świętego Boga, skoro ich życie pokazuje, że prowadzi ich nieczysty duch. Bóg może złożyć skarb w naczyniach glinianych, czyli w słabych ludzkich naczyniach, lecz nie w takich, które są zepsute. Mogą głosić Boże ustawy, ale jakie mają prawo je ogłaszać?

Po drugie, badajmy ich na podstawie owoców ich nauki — tego, czego uczą jako prorocy. To nie jedyne kryterium, ale jest to dobry sposób, by ocenić, czy nauka pochodzi od Boga. Zastanówmy się, ku czemu prowadzi. Jakie pragnienia i czyny rodzi w tych, którzy ją przyjmują? Jeśli nauka pochodzi od Boga, prowadzi do gorliwej pobożności, pokory, miłości, dobroczynności, świętości i innych chrześcijańskich cnót. Jeśli jednak wyraźnie rodzi pychę, przywiązanie do świata, kłótliwość, rozwiązłość, niesprawiedliwość, nieżyczliwość albo prowadzi do podziałów i niepokojów publicznych, możemy uznać, że przekonanie to nie pochodzi od Boga, który nas powołuje (List do Galatów 5:8). Taka mądrość pochodzi z góry, podczas gdy inna jest ziemska i szkodliwa (List Jakuba 3:15). Wiara i dobre sumienie idą w parze (Pierwszy List do Tymoteusza 1:19; Pierwszy List do Tymoteusza 3:9).

Dlatego nauki, które budzą spory, należy oceniać na podstawie cnót i obowiązków, których wyraźnie się od nas wymaga. Każdy pogląd prowadzący do grzechu nie pochodzi od Boga. Jeśli jednak nie potrafimy ocenić ich po owocach, musimy sięgnąć po najważniejsze kryterium — Prawo i świadectwo — i sprawdzić, czy nauczają zgodnie z tą zasadą.