Ewangelia Mateusza 4:17 – znaczenie i zastosowanie

Ewangelia Mateusza 4:17 otwiera publiczne nauczanie Jezusa i wyrasta z tego, co Ewangelia opisała wcześniej. Po pustyni, kuszeniu i osiedleniu się w Kafarnaum nad jeziorem Mateusz przypomina słowa proroka o ludziach, którzy siedzieli w ciemności i ujrzeli wielkie światło (Ewangelia Mateusza 4:16). Wezwanie do nawrócenia pada więc w zwyczajnym miejscu, wśród ludzkiej codzienności, a nie na uboczu życia. Słowa „Nawracajcie się, bo bliskie jest królestwo niebieskie” są skierowane do wielu. Liczba mnoga łączy wszystkich słuchających w jedną wspólnotę wezwania. Nawrócenie nie jest tu jedynie przeżyciem, które trzeba w sobie wywołać, lecz zwrotem całego życia ku Bogu, który się zbliża. Słowo „bliskie” mówi o Bożej bliskości jako o czymś obecnym, a nie wyłącznie odległej obietnicy. Wezwanie i zapowiedź stoją w tym samym zdaniu, dlatego zwrot ku Bogu dokonuje się w świetle, które już wzeszło nad ludźmi siedzącymi w ciemności. Tekst nie opisuje, jak ta bliskość została przyjęta przez każdego z osobna, ale pokazuje kierunek, w którym zmierza całe wezwanie. Wezwanie to otwiera drogę ku światłu, które już się pojawiło.

„Odtąd” wyznacza początek publicznego nauczania Jezusa. Wcześniej Mateusz opowiada o kuszeniu Go na pustyni, a następnie o Jego przybyciu do Kafarnaum, w Galilei nazwanej krainą ciemności, nad którą wschodzi światło. Słowa Jezusa nie padają więc w próżni: zapowiadają działanie Boga pośród ludzi, którzy potrzebują nadziei. „Nawracajcie się” nie jest jedynie wezwaniem do żalu za pojedyncze błędy. Oznacza zwrot ku Bogu, zmianę kierunku życia. Użyta forma zwraca się do wielu osób, a więc wezwanie ma wspólnotowy zasięg. Nie mówi jednak, że ludzie sami ustanowią królestwo ani że nawrócenie kupi im Bożą przychylność. Uzasadnienie brzmi: „bliskie jest królestwo niebieskie”. W Ewangelii Mateusza to określenie wskazuje na królowanie Boga, nie zaś wyłącznie na miejsce po śmierci. Bliskość królestwa nadaje wezwaniu pilność i sens: skoro Bóg działa, właściwą odpowiedzią jest zwrócenie się ku Niemu. Następujące potem powołanie rybaków pokazuje, że słowa Jezusa prowadzą także do konkretnych odpowiedzi. Ten werset łączy więc Bożą inicjatywę z ludzkim nawróceniem, nie zacierając różnicy między nimi.

Ewangelia Mateusza 4:17 otwiera publiczne nauczanie Jezusa krótkim wezwaniem: „Nawracajcie się, bo bliskie jest królestwo niebieskie”. Bliskość królestwa ma tu konkretne skutki. W kolejnych wersach czytamy, że Szymon i Andrzej natychmiast zostawili sieci i poszli za Jezusem. Ich decyzja zmieniła plan dnia i kierunek całego życia. Odpowiedź na bliskość Boga bywa więc bardzo praktyczna. Nawrócenie zwykle zaczyna się od zwyczajnych wyborów. Człowiek, który zmienia ton rozmowy w domu, przestaje odkładać uczciwą rozmowę w pracy albo oddaje więcej czasu temu, co trwa, przechodzi tę samą drogę, tylko w mniejszej skali. Taka zmiana rzadko wygląda spektakularnie, ale ma realny kierunek. Ewangelia Mateusza 4:14 i 4:16 przywołują słowo Izajasza o ludzie, który siedział w ciemności i ujrzał wielkie światło. Wezwanie do nawrócenia zyskuje więc właściwy cel. Zmiana kierunku prowadzi ku światłu, które Bóg zapowiedział już wcześniej. Bliskość królestwa nadaje temu wezwaniu pilność, ale też nadzieję, bo droga zmiany prowadzi tam, gdzie świeci światło.

„Odtąd” zaznacza początek publicznego nauczania Jezusa po czasie na pustyni. Nie przemawia On z miejsca wolnego od próby: wcześniej Ewangelia opowiada o głodzie i kuszeniu. Teraz Jego słowo kieruje się ku ludziom żyjącym w Galilei, nazwanej ziemią ciemności, nad którą wzeszło światło. Nie jest to abstrakcyjna nauka o przyszłości, lecz słowo wypowiedziane pośród konkretnego ludzkiego świata. „Nawracajcie się” jest wezwaniem do zwrotu ku Bogu, do zmiany kierunku życia i uznania, że Jego panowanie staje się bliskie. Nie chodzi o samą poprawę zachowania ani o próbę zasłużenia na Bożą obecność. Jezus ogłasza, że królestwo niebieskie jest blisko, a więc Boże działanie nie pozostaje odległą obietnicą. W Ewangelii bliskość ta wiąże się z obecnością samego Jezusa, który naucza i wzywa ludzi, by za Nim poszli. Światło nie usuwa od razu każdej ciemności, ale pozwala zobaczyć drogę i rozpoznać, ku komu się zwrócić. Słowa Jezusa łączą pilność z nadzieją: przemiana jest potrzebna, lecz jej początkiem jest spotkanie z Królestwem, które Bóg przybliża. Nie jest to zapowiedź łatwego życia, lecz wezwanie osadzone w obecności Boga.