Ewangelia Mateusza 4:15 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset na pierwszy rzut oka przypomina spis nazw, a jednak brzmi w nim wyraźna tęsknota za miejscem, które nie stoi w centrum uwagi. „Ziemia Zabulona i ziemia Neftalegou, Droga morska, Zajordanie, Galilea pogan!” To krainy położone z dala od Jerozolimy i świątyni, na obrzeżach życia religijnego Izraela. Serce słyszy w tych słowach coś bardzo ludzkiego: uczucie bycia na uboczu, poza zasięgiem wzroku tych, którzy decydują o tym, co ważne. Ewangelista przywołuje tu słowa proroka Izajasza, który mówił o ludziach siedzących w ciemności. Nie opisuje jednak tych ziem jako miejsc wstydliwych. Według Ewangelii Mateusza 4:13 Jezus osiada w Kafarnaum, na pograniczu Zabulona i Neftalego, czyli właśnie tam, gdzie rozpoczyna się Jego nauczanie. Peryferie stają się punktem wyjścia dla słowa, a nie miejscem zapomnienia. Obraz światła, które wzeszło nad mieszkańcami cienistej krainy, pozostaje bliski każdemu, kto czuje się daleko od środka. Światło nie czeka, aż ciemność przeniesie się bliżej centrum. Dociera tam, gdzie leży cień, i właśnie tam zaczyna być widoczne.

Werset z Ewangelii Mateusza 4:15 przytacza słowa proroka Izajasza i wskazuje miejsce, w którym Jezus rozpoczyna publiczną działalność. Zabulon i Neftali to dawne nazwy krain na północy, a wymienione dalej Zajordanie i Galilea przywołują obszar położony z dala od religijnego centrum w Jerozolimie. Określenie „Galilea pogan” podkreśla, że była to kraina związana także z ludnością nieżydowską, nie zaś wyłącznie zamknięta przestrzeń Izraela. Mateusz nie podaje tu jedynie geograficznego szczegółu. Pokazuje, że obecność Jezusa w Kafarnaum odpowiada zapowiedzi proroka. Zaraz potem opisuje lud siedzący w ciemności, który ujrzał wielkie światło. Ten obraz odsłania sens przytoczonej mapy: dobra nowina zaczyna docierać do ludzi żyjących na pograniczu, poza centrum i wśród różnorodnej społeczności. W dalszym ciągu Jezus ogłasza bliskość królestwa niebieskiego. Światło nie oznacza więc obietnicy łatwego życia ani pominięcia ludzkiej historii. Oznacza, że Boże działanie staje się widoczne właśnie tam, gdzie mogłoby się wydawać mniej oczekiwane. Mateusz przedstawia Galileę jako miejsce, w którym proroctwo nabiera konkretnego kształtu.

Ta lista nazw brzmi jak suchy spis geograficzny, a jednak Mateusz umieszcza ją w samym środku swojej opowieści. Ziemia Zabulona i ziemia Neftalegou, Droga morska, Zajordanie i Galilea pogan to krainy na obrzeżach Izraela, daleko od Jerozolimy i jej świątyni. Ewangelista przytacza te słowa z proroka Izajasza, by pokazać, że Jezus osiadł właśnie tam, w Kafarnaum, nad jeziorem, na pograniczu Zabulona i Neftalego. Nazwa Galilea pogan wskazuje, że mieszkali tu również ludzie spoza narodu wybranego. Był to świat pogranicza, mieszany i niełatwy, a mimo to właśnie w takim miejscu Chrystus zaczął nauczać. Dla codziennego życia wynika z tego konkretna nadzieja. Bóg nie czeka, aż okoliczności staną się idealne, i nie uzależnia swojej obecności od prestiżu miejsca. Ktoś pracujący na zmiany w małej miejscowości, ktoś żyjący z dala od wielkich ośrodków wiary, ktoś, kto czuje się zepchnięty na margines, nie stoi poza zasięgiem Ewangelii. Mateusz pokazuje, że właśnie tam Jezus przychodzi. Ta lista nazw nie jest więc tłem dla proroctwa. Jest jego częścią, bo mówi, że światło może dotrzeć do krain, które świat łatwo pomija.

W Ewangelii Mateusza 4:15 proroctwo wskazuje konkretne miejsca: ziemię Zabulona i Neftalego, drogę morską, Zajordanie oraz Galileę pogan. To nie jest bezimienne tło. Nieco wcześniej Mateusz mówi, że Jezus opuścił Nazaret i osiadł w Kafarnaum, na pograniczu tych ziem. Właśnie tam zaczyna się Jego publiczne nauczanie. Nazwy przywołują obszar na styku dróg i ludów, kojarzony także z poganami. Ewangelista pokazuje, że działalność Jezusa rozpoczyna się w miejscu, które nie było centrum religijnego prestiżu. Zaraz potem przytacza obraz ludu siedzącego w ciemności, który ujrzał wielkie światło. W świetle dalszego kontekstu te słowa zapowiadają obecność Jezusa pośród ludzi, do których dociera Jego wezwanie do nawrócenia. Werset nie obiecuje, że każde zaciemnienie życia natychmiast zniknie. Ukazuje raczej, gdzie przychodzi Jezus: w konkretną, niejednorodną część świata, w codzienność jej mieszkańców. Galilea nie przestaje być pograniczem, ale staje się miejscem początku. Światło Ewangelii nie czeka, aż ludzkie życie stanie się idealne ani centralne. Rozjaśnia je tam, gdzie Jezus rzeczywiście zamieszkuje i naucza.