Ewangelia Mateusza 27:45 – znaczenie i zastosowanie

Ewangelia Mateusza 27:45 mówi o ciemności, która od godziny szóstej aż do dziewiątej zalegała nad całą ziemią. Tekst nie tłumaczy jej i nie opisuje tego, co działo się w tych trzech godzinach. Stoi nad sceną krzyża jak milczenie, które nie chce być zagadką, ale też nie udaje, że nic się nie dzieje. Ewangelista nie wyjaśnia, co oznaczała ta ciemność, a kolejny wers przynosi krzyk Jezusa, który zawołał słowami z Księgi Psalmów 22:2. Ten psalm lamentacyjny zaczyna się od skargi i pytania, a dopiero później odnajduje drogę do ufności. Warto zauważyć, że cierpienie może wyrazić się w zdaniu brzmiącym jak oskarżenie wobec Boga, a mimo to pozostać modlitwą. Ciemność nie zostaje wyjaśniona ani złagodzona, a mimo to Ewangelia nie wycina jej z opowieści. Zostaje w tekście jako cisza nad krzyżem, obok krzyku, który przychodzi po niej. Dzięki temu ból Jezusa nie zostaje schowany pod gotową odpowiedzią.

Mateusz podaje nie tylko niezwykłe zjawisko, lecz także jego czas: mrok trwa od godziny szóstej do dziewiątej, czyli w przybliżeniu od południa do trzeciej po południu. W opowieści o ukrzyżowaniu ta ciemność przerywa szyderstwa tych, którzy domagają się, by Jezus zszedł z krzyża i dowiódł, że Bóg Go kocha. Ewangelista nie wyjaśnia jej przyczyny ani nie opisuje, jak wyglądała; nie należy więc zamieniać obrazu w pewny opis zjawiska astronomicznego. Mrok nadaje śmierci Jezusa wymiar większy niż publiczna egzekucja. W biblijnym języku ciemność może przywoływać sąd i żałobę, ale tutaj Mateusz przede wszystkim przedstawia ją jako znak, że ta godzina ma szczególne znaczenie. Zaraz po niej Jezus woła słowami Psalmu: „Boże mój, Boże mój, czemu Mnie opuściłeś?”. Cytat nie jest prostą deklaracją, że Jezus przestał ufać Bogu; psalm zaczyna się od skargi, która nadal zwraca się do Boga. Werset nie rozwiązuje samodzielnie całej tajemnicy krzyża. Umieszcza jednak cierpienie Jezusa w godzinie ciemności, pośród szyderstwa, i prowadzi ku Jego wołaniu: lament nie zostaje ukryty, lecz wypowiedziany przed Bogiem.

Ewangelia Mateusza 27:45 opisuje ciemność, która trwa od godziny szóstej do dziewiątej. Tekst nie wyjaśnia jej przyczyny i nie mówi, jak ludzie ją przeżywali. Podaje tylko fakt: mrok ogarnął całą ziemię. Warto zauważyć, co następuje po tym opisie. Ewangelista przechodzi od szyderstw z wersetów 41–44 do chwili, w której Jezus woła donośnym głosem (Ewangelia Mateusza 27:46). Ciemność nie jest w tym fragmencie tłem do dramatycznego komentarza. Jest konkretnym wydarzeniem, które trwa określony czas. Z praktycznego punktu widzenia ten fragment pokazuje, że trudne odcinki mają swoje ramy. Tekst przedstawia ciemność jako okres z wyraźnym początkiem i końcem. Nie podaje gotowej odpowiedzi na pytanie, dlaczego zło dzieje się w danym czasie. Zamiast tego pokazuje, że wydarzenia mają swoją kolejność i swoje granice. Najmocniej wybrzmiewa tu kontrast między ciemnością a głosem, który po niej następuje. Mrok nie jest ostatnim słowem tej opowieści. Jest jej częścią, o której Ewangelia mówi wprost i bez ozdób.

„Od godziny szóstej mrok ogarnął całą ziemię, aż do godziny dziewiątej”. W samym środku dnia światło ustępuje ciemności. Mateusz nie wyjaśnia jej przyczyny ani nie sprowadza jej do znaku, który dałoby się łatwo odczytać. Opisuje czas, w którym śmierć Jezusa staje się wydarzeniem obejmującym więcej niż ból jednego skazańca. Tuż przedtem szydercy rzucają Mu w twarz słowa o zaufaniu Bogu, jakby cierpienie miało dowodzić, że Bóg Go odrzucił. Mrok nie rozstrzyga tej kpiną podszytej teologii. Nadaje jednak chwili ciężar, którego nie można zbyć ani sprowadzić do widowiska. To, co dzieje się na krzyżu, pozostaje tajemnicą, a Ewangelia nie osłania jej pocieszającym wyjaśnieniem. Około godziny dziewiątej Jezus woła do Boga, a więc ciemność ustępuje miejsca głosowi modlitwy, choć nie kończy cierpienia. Nadzieja tej sceny nie polega na udawaniu, że mrok jest pozorny. Widać ją raczej w tym, że nawet w opuszczeniu Jezus zwraca się do Boga: „Boże mój”. To krótkie „mój” trwa pośród ciemności i nie pozwala uznać jej za ostatnie słowo.